Katia Wolska

TEMIDA UMIE KOCHAĆ

Redakcja: Monika Stachura

Korekta: Jadwiga Kosmulska

Projekt okładki: Roman Marek/Project

Zdjęcie na okładce: Mariia Golovianko/shutterstock

Copyright © Katia Wolska, 2017

© Copyright for the Polish edition by Grupa Wydawnicza Foksal, 2017

Wszelkie prawa zastrzeżone

Skład i łamanie: TYPO

Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.

00-391 Warszawa, al. 3 Maja 12

tel. 22 828 98 08, 22 894 60 54

biuro@gwfoksal.pl

ISBN 978-83-280-4563-7

Wydanie pierwsze

Warszawa 2017

Skład wersji elektronicznej: Michał Olewnik / Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.
i Michał Latusek / Virtualo Sp. z o.o.

Spis treści

- Część I

- Część II

- Zakończenie

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

Część I

Kamienica przy placu księcia Tołłoczki wydawała się bardzo dostojna, wysoka i imponująca. Bokiem zwrócona do ulicy Wybickiego, frontem z oknami i balkonami na plac nieznanego nikomu księcia, miała zaledwie cztery kondygnacje, lecz piętra bardzo wysokie, spiczasty dach, odnowione gzymsy. Julia stała onieśmielona przed masywnymi drzwiami z kołatką, mosiężną klamką w kształcie smoka. Poczuła, jakby przeniosła się w czasie, mała w obliczu wysokiego muru, młoda mimo czterdziestu dwu lat... Czym są wobec historii dwustuletniej? Niemniej Julia była kobietą, nie kamienicą. Przywołała się do porządku: jesteś osobą poważną, doświadczoną prawniczką, przywiódł cię tu temat zawodowy, zachowuj się profesjonalnie. Z determinacją nacisnęła klamkę, drzwi skrzypnęły przeraźliwie i Julia znalazła się w malutkim korytarzyku, oko w oko z łysawym stróżem, dość niechętnie zerkającym na nią zza swojej szklanej ścianki. Chyba przerwała mu oglądanie sportowego programu w przenośnym telewizorku.

– Do kogo? – zapytał krótko.

– Do pani Elżbiety Rachowicz – odpowiedziała. – Mecenas Julia Minejko, jestem umówiona.

– A tak – ożywił się stróż – pani Ela mówiła. Proszę na trzecie piętro, domofonem trzeba zadzwonić, numer 7. Woli pani windą czy schodami?

Julia z nieufnością popatrzyła na zabytkową windę, wahadłowe drzwiczki, rozmiar dla dwóch szczupłych osób. „Taka sobie pionowa trumienka” – pomyślała i wybrała schody. Dozorca kiwnął głową, wskazał na kotarę, za nią znajdował się wysoki stopień i wejście na klatkę. Antyk spotykał się tutaj z nowoczesnością: ten dziwny facet otworzył pilotem elektroniczną zasuwę staromodnych rzeźbionych drzwi. Mógł wrócić do oglądania sportu.

Podziękowała, nabrała tchu, zanurzyła się w mrok za kotarą, przestąpiła próg i znalazła się w cichej, ciemnej przestrzeni. Stróż łaskawca widać nacisnął jeszcze jakiś guzik, bo rozbłysło blade, zielonkawe światło. Sączyło się na półpiętrach z kinkietów w kształcie dawnych lamp naftowych, zawieszonych na surowych czerwonych cegłach bez tynku, ozdobionych gdzieniegdzie malowidłami w pięknych ramach. Julia zaczęła wspinać się po schodach, starała się jak najciszej, ale i tak stukot obcasów na gładkich kamiennych stopniach brzmiał jak huk wystrzałów. Na półpiętrze zatrzymała się przy obrazie, z bliska dostrzegła, że jest to oryginał, martwa natura, jakieś owoce w misie, przewrócony puchar. Sięgnęła ręką ku fakturze farby, ale nie odważyła się dotknąć płótna. Na pierwszym piętrze troje zamkniętych drzwi patrzyło na nią złowrogo mętnymi wizjerami. Na ścianie prócz kinkietu i obrazu połyskiwało małe okienko z kratą, a z obrazu spoglądała obojętnie twarz młodej kobiety. Julii nagle zabrakło tchu. Ogarnęło ją silne poczucie, że była już tutaj, zna te schody, a one znają jej stopy, zna te ściany. Nawet ta panna z portretu wydawała się jej znajoma, chociaż nie było to możliwe, bo Julia Minejko z pewnością była tu po raz pierwszy w życiu. Oparła się o mur, chłód surowych cegieł trochę jej pomógł.

„Wariatko, idiotko” – łajała się w duchu. „Co ci jest? Nie pierwszy to stary dom, nie pierwszy raz klimat jak z horroru, mieszkania pozamykane jak fortece. Jesteś prawniczką, zajmujesz się nieruchomościami, od dziesięciu lat pomagasz właścicielom odzyskiwać prawa do takich właśnie trucheł jak to domostwo. Nic nie wiesz o tej pani na ścianie...”.

Spotkała się wzrokiem z dumną damą, otarła pot z czoła i ruszyła wyżej.

„Czymś zasłużyłaś sobie na wygnanie do klatki schodowej” – rzekła karcąco do portretu i ruszyła wyżej, starając się patrzeć tylko na czubki swoich siwych czółenek. Tup, tup, piętro drugie, znów przedziwne uczucie, że zna tę przestrzeń. Tym razem kinkiet, paproć i pejzaż miasta na obrazie nie zdziwiły jej wcale. Za to zaskoczyło ją światło z uchylonych drzwi z numerem 5. Otwarte? W tym świecie domofonów, łańcuchów i solidnych zamków z certyfikatami? I znów pewność, że zna rozkład pomieszczeń za tymi uchylonymi drzwiami.

„Co jest u licha? Twój dom rodzinny zbudowano gdzie indziej” – upomniała się surowo. „Mieszkasz na przedmieściu w małym domku po babci, zupełnie do tej siedziby niepodobnym...”.

Nic z tego. Uczucie déjà vu ogarniało ją coraz silniej. W dodatku przemożna siła ciekawości pchała ją do tych nieznanych drzwi. Rozum mówił: nie, przytaczał argumenty w rodzaju Zamku Kafki, żony Lota, i przygód Alicji z Krainy Czarów. Instynkt mówił: nie, to nie ten adres, jeszcze jedno piętro, numer 7, nie 5. Ale ciekawość, zguba i motor ludzkości okazała się silniejsza. Dotknęła klamki.

„Tylko cichutko zajrzę” – odpowiedziała swoim wewnętrznym głosom. „Bo co jest, że otwarte, może coś się tu stało? Jeśli skrzypną niemiłosiernie, ucieknę”.

Drzwi otworzyły się gładko, jak nasmarowane świeżą oliwą. Kusił Julię długi korytarz. Po prawej stronie ujrzała drzwi, była dziwnie pewna, że do kuchni, a po lewej drzwi do kilku pokojów. Pierwsze rozsuwane, z pewnością do salonu. Klasyczna, delikatna muzyka skrzypiec płynęła po korytarzu jak sama Julia, intruzka w tym cichym wnętrzu. Zsunęła czółenka i boso, na palcach, cicho jak kot stąpała po miękkim dywanie. Drugie wejście po prawej pewno do gabinetu, następne, znów uchylone. Nie mogła się powstrzymać, zajrzała, stanęła jak wmurowana w próg, zmieszana i zauroczona. Widok bowiem był niezwykły.

Półotwarte drzwi wpuszczały niedyskretny wzrok do pomieszczenia, które niewątpliwie było sypialnią. Niedużą sypialnią z ogromnym łożem, zajmującym większość przestrzeni, zorganizowanej tak, że nikt nie miał wątpliwości, że to łóżko jest najważniejsze. Wszystko w zasięgu ręki, lampka z różowym światłem, półka z książkami, stolik z dwoma kieliszkami i karafką... Nie dlatego jednak Julia zamieniła się w słup soli, łoże nie było puste. Co więcej, nie było oazą ciszy ani spokoju. Wśród poduszek rytmicznie poruszały się jakieś postacie, pokój wypełniały przytłumione westchnienia i zmysłowe odgłosy miłości. Julia zrozumiała, że jest przypadkowym świadkiem intymnej sceny. Wpatrywała się w dwa połączone ciała, piękne, całkowicie obnażone, pogardzające atłasową narzutą odrzuconą na podłogę. Julia dokładnie widziała mocne plecy i zgrabne pośladki mężczyzny, unosiły się i opadały między okrągłymi, sterczącymi ku górze kolanami kobiety. Słyszała, jak ta pojękuje, ujrzała nagle, że unosi nogi i oplata nimi biodra kochanka. Miała kształtne, małe stopy z paznokciami błyszczącymi purpurą. Unosiła rytmicznie biodra, pracowali tak przez chwilę, a potem Julia ujrzała, jak mężczyzna zsuwa się pocałunkami z ust do piersi, pępka, wysuwa się z objęć nóg i zanurza twarz między udami kobiety. Teraz zgrabne łydki oplatały jego kark, a kochanka z westchnieniem rozkoszy i zadowolenia rozrzuciła ramiona nad głową, podała mu swój najbardziej intymny zakątek ciała jak królewskie danie, pozwalała lizać się i pochłaniać, aż silniejszym okrzykiem przywołała go do poprzedniej pozycji, dała znak, by powrócił ustami do ust, a penisem w nabrzmiałe wnętrze. Zrozumiał od razu i Julia przez mgnienie dostrzegła jak imponujące wyposażenie otrzymał od natury, jak gładko wsuwa się w kobietę. Przez jej podbrzusze przebiegł prąd.

Julia wiedziała, że splotą się zaraz w ostatnim uścisku. Dążyli do orgazmu jak sprawny mechanizm. Nie byli jednak maszyną, lecz zaróżowionymi od światła, żywymi, ludźmi o aksamitnych, pięknych ciałach. Wiedziała, że nie powinna tu być, podpatrywać ich, a już na pewno nie powinna czuć tej fali podniecenia w dole brzucha. Wycofała się cichutko, déjà vu powróciło i przybrało jeszcze na sile, lecz w inny sposób. Podobny obraz widziała już raz w życiu z pewnością: plecy i pośladki mężczyzny opadające i unoszące się nad chichoczącą, rozedrganą i pokrzykującą kobietą. Tylko że wówczas rozpoznała te plecy i kobietę, a widok nie przyniósł jej podniecenia, lecz potworny ból. Wówczas były to plecy, pośladki i penis jej męża, a kobieta pod nim dostrzegła ją i przestała chichotać. Tak nastąpił początek końca małżeństwa Julii Minejko. Wtedy nie wyszła z sypialni, lecz wpadła w prawdziwą furię. Teraz uciekła, myśląc, że widać jej przeznaczeniem jest podpatrywać kochające się pary. Prawie biegła do wyjścia. Co będzie, jeśli drzwi na klatkę schodową zatrzasnęły się w międzyczasie? Nie, nadal były otwarte, zdążyła jeszcze założyć buty, gdy jakaś ręka pchnęła drzwi i otworzyły się na oścież. Julia stanęła oko w oko ze starszą panią, objuczoną zakupami, najwyraźniej pomocą domową, która podejrzliwie, ze złością i pretensją rzuciła się ku Julii. Oczki zza okularów lustrowały Julię jak złodziejkę.

– Pani kto? Do kogo? Czego tu? – usłyszała.

– Przepraszam, przepraszam – jąkała się Julia. – Zabłądziłam, ja do pani Rachowicz. Ale było otwarte, myślałam że to tutaj, że pani Ela dla mnie otworzyła, tylko zajrzałam i wiem, że pomyłka...

– To nie tutaj – warknęła baba. – Rachowicz mieszka piętro wyżej. Co pani gada, że drzwi otwarte... zamknęłam, jak szłam na zakupy, na pewno, państwo spali jeszcze...

– Nie wiem – Julia już uciekała po schodach. – Nie wiem. Zajrzałam tylko i zorientowałam się, o, pani Ela wygląda z góry... Dzień dobry pani Elżbieto, dzień dobry to ja, Minejko, przepraszam, nie wiem jak to się mogło stać, ale zabłądziłam na piętrach...

I Julia osiągnęła szybko trzecie piętro, a mrukliwa baba zatrzasnęła za sobą drzwi. „Mam nadzieję, że zdążyli dokończyć” – pomyślała prawniczka. Zapałała jakąś dziwną sympatią do tych kochanków. Nie co dzień człowiek staje się przypadkowym świadkiem soczystej miłości dwojga nieznanych ludzi. Uśmiechnęła się do siebie, do pani Eli Rachowicz, która także odpowiedziała uśmiechem i zaprosiła serdecznie panią mecenas do gabinetu. Julia szła pewnie za gospodynią pięknego mieszkania. Nie wiadomo, skąd doskonale wiedziała, gdzie mieści się gabinet, poczucie, że już tu kiedyś była, nadal jej nie opuszczało.

*

– Oto komplet dokumentów – powiedziała pani domu, wskazując na stół założony teczkami, skoroszytami, kopertami oznaczonymi skomplikowaną numeracją. – A oto mój gość, kuzyn i wspólnik zarazem, Dominik Dymsza.

Mężczyzna stał oparty o parapet, z rękami w kieszeniach, wysoki, szczupły. Powierzchowność miał raczej przyjemną, chociaż trudno to było do końca ocenić, bo odwrócony plecami do słońca, twarz krył w cieniu. Teraz jednak żywo ruszył ku obu paniom.

– Poznajcie się państwo – rzekła Elżbieta. – Ja przyniosę coś do picia. Kawa, herbata, woda?

– Wodę niegazowaną z cytryną, poproszę, jeśli można – wyrecytowała Julia. Poza domem pijała tylko wodę lub świeże soki. Dominik Dymsza poprosił o kawę, teraz widziała dokładnie jego twarz, uśmiech, białe zęby, wysokie czoło. Włosy zaczesane do góry, ciemne, krótkie. Tyle z Dymszy, bo poza tym raczej typ nowoczesny, dobrze ubrany, energiczny – szybko oceniła go Julia – i nie stary. Może nie młodzieniec, lecz na pewno młodszy ode mnie, czterdziestki jeszcze nie ma... chłopięcy typ, wiecznie uroczy, pełen wdzięku. Westchnęła. Mężczyzna był atrakcyjny, elegancki, bo pochylił głowę nad jej dłonią, musnął nadgarstek.

– Jestem Julia Minejko, jak pan zapewne wie. Kancelaria Minejko i Spółka. Specjalizujemy się w rynku nieruchomości. Prawo rzeczowe, prawo spadkowe. Bardzo wysoka skuteczność w odzyskiwaniu utraconych majątków.

– Wiem, wiem, Ela mówiła o pani rekomendacjach, gratuluję marki – uśmiechał się cały czas, zdawało się Julii, że figlarnie, i że omiótł wzrokiem całą jej sylwetkę. – Podobno w świetnym stylu odzyskaliście pałacyk Majkowskich. Kłaniam się, Dominik Dymsza, kuzyn Eli – powtórzył swoje nazwisko.

– Dymsza? – Julia nie mogła się powstrzymać. – Ma pan coś wspólnego ze słynnym Adolfem?

– Ach nie, chociaż wszyscy o to pytają i chyba zacznę się przyznawać do koneksji z aktorem... – westchnął i mrugnął okiem. – Ale nie, wcale nie. Dymsza to był pseudonim, Dodek tak naprawdę nazywał się Bagiński. Ja zaś jestem prawdziwy Dymsza, z dziada pradziada, z Dymszów mazowieckich. Szlachta herbowa, proszę pani, z rycerzem w genealogii, chociaż nikogo to dzisiaj nie obchodzi.

– Niekoniecznie – zaprzeczyła zadowolona – to ciekawe. Ja akurat w pewnym okresie bardzo zainteresowałam się heraldyką. Kiedy badałam własną... i kiedy po rozwodzie wróciłam do rodowego nazwiska. Zaskoczę pana, ale...

Chciała powiedzieć, że odnalazła swój herb, to znaczy rodziny Minejków, ale nie dokończyła, bo weszła pani Elżbieta z tacą i trzeba było jej pomóc, taca bowiem też chyba była herbowa, ciężka, wielka i zastawiona. Rzucili się oboje na pomoc, każde z inną myślą. „Całkiem ciekawy Dymsza” – zakonotowała Julia. „Rozwódka i niebrzydka” – odnotował Dominik. „Szkoda, że nie zdążyłam zapytać jaki herb” – westchnęła w duchu. „Zgrabne nogi, dobry biust. Zawieszenie trochę nisko, ale dupka jak jabłko” – kombinował. „Co on tak patrzy mi na tyłek” – lekko się zarumieniła. „Zgrabny facet, spodnie w kroku napchane obiecująco, nie powinnam tak myśleć, to klient” – skarciła się w duchu. „Całkiem sexy ta papużka” – dokończył Dominik wewnętrzne analizy, bo gospodyni przywołała ich do dialogu realnego.

– Cieszę się, że się poznaliście. Pani mecenas, potwierdzam telefoniczną deklarację, chcemy, żeby pani kancelaria zajęła się tą sprawą. Udowodnimy, że kamienica jest nasza. Jak pani ocenia szanse, choćby po tych wstępnych danych?

– Są bardzo wstępne – uśmiechnęła się Julia. Kiedy wkraczała na teren prawa, czuła się dużo pewniej: kompetentna, atrakcyjna, doświadczona – ale dobrze rokują. Muszę przejrzeć to wszystko – wskazała na stół. – Cóż, najważniejsze będą oryginalne dokumenty potwierdzające prawo rodziny do nieruchomości. Akt notarialny, umowy zakupu, kto kiedy objął własność, jakich spadkobierców zostawił. Rozumiem, że ma pani oryginały tych zeskanowanych dokumentów?

Elżbieta Rachowicz przysłała jej mejlowo kilka skanów, między innymi akt notarialny z roku 1903, zgodnie z którym kamienica numer 2, wówczas przy placu Aleksandra, przechodzi na własność niejakiego Rajmunda Gosztowica, hrabiego, jako wiano żony Krystyny z Gromadzkich, córki kupca Alojzego Gromadzkiego. I akt ślubu wyżej wymienionych Rajmunda i Krystyny, też z roku pańskiego 1903, oba pisane po rosyjsku.

– Tak, oczywiście. Przez lata traktowaliśmy je jak pamiątki rodzinne, przekazywane z pokolenia na pokolenie, a tu proszę, czasy się zmieniły i są ważne. Po dziewięćdziesięciu latach! Dlatego ja nie wyrzucam niczego i tak mówię córce: Betty, nie wyrzucaj nigdy żadnych szpargałów.

– Ja to powtarzam swojemu synowi – z mrugnięciem oka do Julii rzucił Dominik, porozumieli się uśmiechem w spojrzeniu. Miał więc syna. I poczucie humoru.

– To i ja zacznę uczyć moją córkę Hankę – roześmiała się Julia. – Wszyscy jesteśmy rodzicami, bardzo dobrze, bo temat koneksji i dziedziczenia będzie tu bardzo ważny. Ślub z hrabią Gosztowicem wyraźnie awansował Krystynę do wysokich sfer, a hrabiego wzbogacił. Ale to był rok 1903, a następny dokument mamy aż z 1946, gdzie państwo polskie zabiera sobie tę kamienicę jako dobro narodowe, słynny dekret Bieruta... Zresztą tak jak wszystkie budynki przy placu już nie księcia, lecz Robotników i ulicy nazwanej dla odmiany ulicą Batalionów Chłopskich. I tak dopiero po roku 1989 mamy powrót do tradycji: do Tołłoczki i Wybickiego w nazwach, a praw rodziny do obiektu. Ale jak państwo widzicie, luki w czasie ogromne. Kim byli dla was Gosztowicowie?

– Krystyna Gosztowicowa, oto ona. – Elżbieta sięgnęła po zdjęcie w sepii. Dama o kocich oczach patrzyła z niego smutna, mimo urody, kunsztownej fryzury i drogocennej broszy przy smukłej szyi. – Owdowiała szybko i nie zdążyła dać hrabiemu potomstwa. Dopiero w drugim małżeństwie, z Rachowiczem, miała córkę i syna, urodzili się w 1910 i 1913. I tu już jesteśmy blisko, bo jej syn Adam Rachowicz walczył u Andersa, do kraju po wojnie nie wrócił, ożenił się w Anglii. I ja jestem jego synową, żoną Antoniego Rachowicza. Tak więc była babką mojego męża. A córka Krystyny, Klara, za okupacji wydała się za Dymszę, przeżyła wojnę w Warszawie aż do powstania, razem z mężem wyszli kanałami i uciekli do brata w Anglii. Mieli tylko jednego syna...

– Mojego ojca. I stąd biorę się w tym wszystkim ja – ukłonił się Dominik. – Well, mamy więc prawa do poczciwej kamienicy w całości po Krystynie, mojej prababce, dla Elżbiety babce męża, świętej pamięci. Antoniego...

– Zginął w katastrofie morskiej... – chlipnęła Elżbieta.

– Piękne historie rodzinne – orzekła wzruszona powstaniem i kanałami Julia – ale dla sądu nie wystarczą. Musimy udowodnić, że w 1939, kiedy wybuchła wojna, kamienica bezwzględnie i niezaprzeczalnie należała do rodzeństwa Rachowiczów i tylko do nich. I że nie było innych spadkobierców. Na przykład: czy nie miał przypadkiem hrabia Gosztowic żadnych dzieci z pierwszego małżeństwa? Kamienica drugiej żony stała się jego własnością, jego spadkobiercy też mają do niej prawa.

– Nie wiemy. – Elżbieta wzruszyła ramionami. – Kiedy procesowałam się po raz pierwszy, nikt taki się nie ujawnił. Ale udało mi się odzyskać tylko mieszkanie na trzecim piętrze. Siedemdziesiąt metrów z całego majątku! A plac?

– Nie wiemy też, co działo się w latach 1888-1903. Według dokumentów miasta dom wybudowali niejaki Wierzbicki ze wspólnikiem, w roku 1888, i z tym wiąże się jakaś tragedia, czy tak? Jak budynek przeszedł w ręce kupca Alojzego? To ważne, bo może nam się ktoś jeszcze odnaleźć.

Elżbieta Rachowicz podeszła do stołu, położyła ręce na szkatułce. Była już siwą starszą panią, elegancką, żwawą, ale sama wyglądała jak pamiątka z dawnej epoki.

– Tu jest wiele odpowiedzi pani Julio – szepnęła. – Zdjęcia, listy rodziców męża, stare papiery. Także dramatyczna historia wspólników, którzy budowali ten budynek. Jeden z nich zmarł tragicznie. Od tej pory nad kamienicą zawisła klątwa... Wszystko przed panią.

– Ech, te stare historie – roześmiała się Julia. – Tyle się już ich nasłuchałam podczas pracy! Czasem żałuję, drodzy państwo, że nie mam daru pisania. Warto byłoby utrwalić w książkach historie starych domów.

– Proszę więc zawrzeć bliższą znajomość ze mną – powiedział gładko Dominik. – Ja mam ten dar, jestem pisarzem. Mało tego, ta historia fascynuje mnie od dawna: w żółtej teczce znajdzie pani wydruk mojej powieści o dziejach kamienicy.

– O! – zaciekawiła się Julia – na czym się pan oparł? Źródła, dokumenty? To dla mnie ważne.

– Głównie na opowieściach babci i jej zapiskach. Kiedy się pisze o tak dawnych czasach, zawsze brakuje dokumentacji.

– A ja mam mnóstwo materiałów o rozmaitych siedzibach. Może kiedyś ubijemy interes, ale najpierw to – pogłaskała pierwszy z brzegu skoroszyt. – Proszę mi wskazać, które teczki mogę zabrać do przestudiowania i te, które muszę czytać tutaj. Zaczynamy postępowanie, proszę państwa. Proszę pamiętać, że adwokat jak ksiądz. Muszę wiedzieć wszystko, znać wszystkie grzechy i bolączki, więc najlepiej byłoby zacząć od tej historii z budową. Jaka klątwa? Co się właściwie stało?

– To jest tu – Elżbieta podała jej zieloną teczkę. – Wycinki z gazet, listy, i słynna powieść rodzinna Dominika oczywiście. To może pani mecenas wziąć ze sobą.

Julia pokiwała głową. Ciekawa była powieści, ale wiedziała, że zapewne barwna i literacka, może mieć znikomą wartość dowodową. Jednak już czuła to podniecenie przed sprawą, już chciała zamknąć się w gabinecie, zanurzyć w dokumentach. Zaczęła żegnać się pospiesznie, jej granatowe oczy błyszczały, Dominik Dymsza patrzył na nią z rosnącym zainteresowaniem, znów ucałował w rękę. Poczuła cień pożądania, nieokreślony pociąg do niego, pewnie przez tę erotyczną przygodę na drugim piętrze. Potraktowała go chłodno, suchym uściskiem dłoni. Panią Elżbietę pożegnała wylewniej. Umówili się nazajutrz w kancelarii dla dopełnienia formalności, Julia zbiegła po schodach, nie obdarzając już uwagą ścian, rzuciła „do widzenia” stróżowi drzemiącemu w szklanej klatce i uciekła z chłodnej kamienicy prosto w upalne miasto, pełne kawiarnianych ogródków przy placu księcia Tołłoczki. Zerknęła na gmach i dopiero zauważyła zatarty napis na frontowej ścianie: „Klementyna 1888”.

*

Julia Minejko miała właściwie dwa gabinety. Jeden oficjalny, w kancelarii przy prestiżowej ulicy Żurawiej, gdzie płaciła horrendalny czynsz, ale tam właśnie mieściło się zagłębie prawnicze i kto nie miał biura przy Żurawiej, nie istniał w tym mieście jako adwokat czy notariusz. Kancelarię urządziła zgrabnie i ze smakiem, biel, zieleń, palmy i paprocie, i tu przyjmowano klientów, w sali konferencyjnej organizowano negocjacje zwaśnionych stron, sekretarka Anetka podawała kawę i precelki. Tu Julia zbierała swój zespół, do którego należało dwoje absolwentów stażystów i młody prawnik po aplikacji Arek Precel, jej dar niebios, jak mawiała, bo przyjął na swoje barki pracę asystenta, researchera, kierowcy, zaopatrzeniowca i głównej prawniczej siły. Oprócz tego parzył zieloną herbatę jak nikt inny na świecie. Nad drzwiami widniała tabliczka „Minejko i S-ka”, ale wspólnik prawie nie istniał, był tylko nominalnym zapisem, śladem dawnego przyjaciela, który zgodził się być partnerem w interesach, wyłożył niezłe pieniądze, po czym wyjechał do Argentyny i nie wtrącał się w prace spółki, we wszystkim ufając Julii. Nigdy nawet w tym gabinecie przy Żurawiej nie był. W drugim tak, bo drugi, bliższy sercu gabinet Julia miała w domu. Domek na przedmieściu odziedziczyła po babci, nie był wielki, ot, murowany socjalistyczny słupek, ale miała tam kawałek działki, oddzielny pokój z werandą i wyjściem do ogródu. Ów pokój świetnie nadał się na gabinet adwokacki, Julia nie tylko zgromadziła tu dokumenty i książki, biurko i fotel, ale także małą wersalkę, na której, owinięta kocem, analizowała materiały. Najchętniej tutaj właśnie zamykała się przed światem, jej umysł tu właśnie pracował najefektywniej, i tu też pragnęła rozłożyć teczkę od pani Elżbiety Rachowicz, by dotknąć przeszłości starej kamienicy, spisanej w wydruku powieści i zawartej w pożółkłych dokumentach.

Ale kiedy dojeżdżała do domu, przed bramą ujrzała mały zielony samochód, westchnęła więc i zaśmiała się zarazem, bo ów widok był jej miły, choć oznaczał, że nie od razu zagłębi się w papierach. Zielonym clio jeździła jej przyjaciółka, chrzestna matka jej córki, najlepsza w świecie kobieta, Bożenka Swarko, zwana przez najbliższych Balbiną. Julia doskonale zdawała sobie sprawę, że odkąd zmarła jej matka i babcia, nie miała na świecie kobiety bliższej od Balbiny. Znała ją od czasu studiów, Balbina wprawdzie porzuciła fach stricte prawniczy i została prezesem spółki, ale doradzała często Julii w kwestach zawodowych, pocieszała podczas rozwodu. Sama nie wyszła za mąż, za to wspierała przyjaciółkę w wychowaniu córki, pomagała podczas remontów, zawsze była w pobliżu. I teraz przyjechała w chwili, kiedy Julia chętnie porozmawia z nią o dziwnej kamienicy przy placu księcia Tołłoczki.

Balbina. Postawna, niebrzydka, choć mało subtelna, duża kobieta po czterdziestce, z lekką nadwagą i ogromną energią. Trochę zwariowana na tle eko, mantr i zdrowej żywności. Balbina – żywy śmiech, obfity biust, lateksy i dobrze ścięte włosy kolory kawy... Siedzi już pewnie na dywaniku przed kominkiem rozpalonym mimo lata i gadają jak najęte z Hanią. Hania, córka Julii, jak to nastolatka, potrzebuje od czasu do czasu rozmowy z dorosłą kobietą, a jej matka jak zwykle nie ma czasu... Ech. Julia weszła do domu i zastała rzeczywiście taki widok: Balbina w kucki na podłodze, Hanka w fotelu, telewizor połyskuje w tle, kot Ikar śpi na parapecie.

– Witajcie dziewczyny! – Julia ujawniła swoją obecność i obie odwróciły się do niej.

– Witaj kobieto pracująca! – rzuciła z lekką drwiną Balbina, a Hania dodała słodko: Ave mama!

– Nie dręczcie – poprosiła Julia – jestem zmęczona, głodna, spocona. Mam nową sprawę, zdziwisz się Balba jaką: wielka kamienica z XIX wieku, tak, ta przy placu księcia Tołłoczki 2.

– O! Tak zwany dom Gosztowica? Jednak rodzina nadal się o niego upomina, mimo że jedno mieszkanie wygrali? Podobno ciąży nad nim klątwa, nie warto!

– Ten sam – potwierdziła Julia. – Zaraz ci opowiem.

– Ale najpierw – przerwała jej Balbina – zrobię dobrą cytrusową herbatę i przyniosę sałatkę z soczewicy, sama robiłam. A ty posłuchaj swojej córki, bo ma temat.

– A co ? – zapytała Julia z lekką niechęcią. Kochała swoją Hankę ogromnie, nad życie, ale ostatnio kłóciły się często. Hania miała jeszcze wakacje, od września zaczynała ostatnią klasę liceum. Potem matura, studia. Tu zaczynał się konflikt, Julia marzyła o studiach prawniczych lub medycznych, ekonomicznych, w końcu jakichkolwiek, bowiem Hania nie chciała studiować wcale. Chciała zostać liderką zespołu rockowego.

– Jaki temat? – ponagliła, bo Hanka milczała złowrogo, skubała czarnymi paznokciami rzemyk sandała, oczy pomalowane więcej niż mocno patrzyły w ogień. Otóż była zła na cały świat, ale cząstka niechęci przypadła w udziale matce.

– To – powiedziała powoli Hanka, zerkając na matkę – że chcę na resztę wakacji pojechać do ojca. Siedzi sobie nad morzem w Sopocie, w wynajętym domku, czemu ja mam gnić w mieście?

Julia poczuła ból w piersi, jakby ktoś dźgnął ją szpilą w samo serce. Nienawidziła tych momentów, nie chciała dzielić się dzieckiem z byłym mężem. Tyle że – wiedziała o tym jako prawnik – niewiele miała do powiedzenia, był jej ojcem i miał prawo do kontaktu. Oboje mieli do siebie prawo. Hanka nastroszyła się gotowa do ataku, znów odwróciła twarz do telewizora, a że miała świeżutko wygolony bok głowy, Julia zirytowała się jeszcze bardziej. Wygolone głowy kojarzyły się jej z chorymi na raka i nie chciała czegoś takiego widzieć na córce. Tyle że – wiedziała o tym jako matka– w tej kwestii też niewiele miała do powiedzenia. Hanka robiła z fryzurą, co chciała i sądziła, że to dowód jej dorosłości.

– Uważam, że powinna jechać! – oznajmiła Balbina, wchodząc z talerzem kanapek i dzbankiem herbaty. – Leć no, mała, po filiżanki, a ja podziałam dobrą energią na mamusię.

– Oj, ciociu, ty zawsze swoje – jęknęła Hania, ale poszła do kuchni, a Balbina wesoło mrugnęła do Julii. – Siadaj, siadaj, opowiedz, co tam cię spotkało w słynnym domu Gosztowiców... A młodą puść do ojca, niech jedzie, czemu nie? To już tylko kilka dni.

Młoda przyniosła filiżanki, Balbina porozlewała pomarańczowy płyn, Julia usadowiła się między nimi i westchnęła. Sama wiedziała, że lepiej nie protestować, chociaż nie chciała tego wyjazdu, wciąż szczerze nienawidziła byłego męża, tak samo mocno jak kiedyś go kochała. Nie chciała dzielić się Hanką, ale co mogła zrobić. Westchnęła znów.

– To twoje wzdychanie świadczy o niedotlenieniu i potrzebie ćwiczeń. Joga kundalini, asany z oddechem ognia – orzekła surowo Balbina, a Hanka i Julia wymieniły rozbawione spojrzenia. Obie dobrze znały tę przypadłość czy też zaletę Balbiny, która była niereformowalną fanatyczną wielbicielką jogi, aśramów, diet i filozofii buddyjskich mnichów, a czasem nie gardziła też astrologią i mistyką świętych zachodniej Europy. Zaczynała dzień od medytacji, kończyła, pisząc zalecane przez Marka Aureliusza apoftegmata, w międzyczasie z rozmachem zarządzała firmą i ponad osiemdziesięcioma pracownikami, w większości płci męskiej. Jedno drugiemu nie przeszkadzało, a nawet, jak sądziła Julia, ta odrobina filozofii pomagała odreagować Balbinie pobyt w świecie twardego biznesu.

– Dobrze już, dobrze – Julia kiwnęła głową – po prostu jestem zazdrosna Kiciu. Zła, że w ogóle chcesz jechać do ojca. Jest tam przecież z nową żoną... w ciąży?

– A kto by nie chciał jechać w taką pogodę nad morze? Nawet z wiedźmą w ciąży bliźniaczej – zamknęła temat Balbina. – Opowiadaj, Julka, jedz i opowiadaj, jacy są ci potomkowie Gosztowiców.

Julia oparła stopy o ścianę kominka. Potomkowie... nie Gosztowiców właściwie, Rachowiczów. Zastanawiała się sama, jacy oni właściwie są. Elżbieta sucha, Dominik ciekawy... Zaczęła opowiadać. Ominęła scenę łóżkową, na którą napatoczyła się, buszując po kamienicy, ale podzieliła się z nimi tym niepokojącym uczuciem déjà vu, nierealną pewnością, że zna ten budynek tak, jakby kiedyś już tam była.

– To może naprawdę tam byłaś, mamik? – zastanowiła się Hanka. – Jesteś pewna, że nie? Dość długo już żyjesz na tym świecie...

– Dziękuję ci moja kochana – kwaśno odpowiedziała Julia. – Bardzo długo żyję, ale nie byłam tam nigdy, chyba że we śnie.

– Albo w poprzednim wcieleniu! – zauważyła Balbina. Ponieważ powiedziała to zupełnie serio, Hanka wzniosła ręce ku niebu i uciekła do swojego pokoju, a Julia zaśmiała się szczerze.

– No chyba że tak – rzekła w zamyśleniu. – Tylko ja nie wierzę w reinkarnację ani w klątwy. A z tym budynkiem wiąże się taka historia, że hej. Będzie ci się podobała, Balbi. Zrób mi ten swój świetny chiński masaż, a ja będę głośno czytać tę jego powieść, bo wszystko tu mamy opisane.

I Wspólnicy

Dwaj panowie w cylindrach, w surdutach, bo do osiemnastej jeszcze było daleko i nie czas na frak, przechadzali się zadowoleni po placu przy wąskiej ulicy w zachodnim przedmieściu. Satysfakcja malowała się na ich twarzach, stukali laskami w jakiś kamień, spoglądali na siebie z uśmiechem, wreszcie z ukłonem uścisnęli sobie dłonie na pożegnanie. Młodszy, obdarzony blond lokami i takimiż bokobrodami, wskoczył do fiakra, który właśnie po niego podjechał, starszy, lecz wciąż w sile wieku, szatyn z jasnymi oczami obrócił się jeszcze wokół własnej osi, podrzucił i złapał laskę, po czym udał się piechotą w drugą stronę. Mężczyźni mieli nie byle jaki powód do radości. Byli wspólnikami w handlu już od kilku lat. Byli przyjaciółmi. Byli dobrze urodzeni i obaj byli dobrymi Polakami, i tęsknili za wolną ojczyzną, ale patriotyzm postrzegali jako budowanie majątku i wzmacnianie gospodarki kraju. Nie chcieli tracić życia w powstaniach. Dlatego stali się przedsiębiorcami, nie brzydzili się przemysłem, handlowali z zaborcami, układali się z Żydami i w roku pańskim 1882 byli bardzo bogatymi ludźmi. A że był to czas, gdy rozwijały się miasta, wiele budowano i solidność murów wydawała się ludziom miernikiem zamożności i bezpieczeństwa, postanowili wznieść własną kamienicę. Właśnie zawarli umowę z architektem i oglądali plac, na którym miała stanąć. Wieś to prawie, zwana Mokotowem, ale z pewnością miasto za parę lat wchłonie i te, póki co niedrogie, działki. Architekt, może nie na miarę Knaussa, ale bardzo polecany Austriak, Schatmeyer przedstawił im projekt budowli. Mówił o niej jak o ukochanej kobiecie. Miała to być piękna, modna kamienica. Cztery kondygnacje, spiczasty dach, front o błękitnej elewacji. Schatmeyer miał doświadczenie, budował już w Wiedniu, w Pradze, w Krakowie, podobno nawet w Lizbonie – tam bowiem pobierał nauki. Zauroczył wspólników swoim pomysłem, „one są jak rodzina, panowie, jak piękne siostry, panny na wydaniu te moje domy” – prawił śpiewnym głosem z obcym akcentem, a wspomagał wypowiedź szerokimi gestami ręki.

– Panowie! Zachwycające, interes życia!.

I dwaj panowie: Karol Wierzbicki, gadatliwy, energiczny fantasta, nieco zbyt rozrywkowy oraz Maurycy Groter, realista, nieco zbyt zasadniczy, uwierzyli mu, porozumieli się wzrokiem i podpisali dokumenty. Obaj byli przystojni: Karol wdziękiem psotnego chłopca, Maurycy, spokojnym spojrzeniem mężczyzny statecznego, godnego zaufania. Karol śmiał się często, Maurycy rzadko, ale po dokonanej transakcji, na myśl o pięknej siedzibie obaj śmiali się głośno i szczerze. Karol skierował fiakra w serce miasta, by świętować kontrakt w objęciach dam niezbyt wysokiego urodzenia i niezbyt ciężkich obyczajów w wesołym przybytku Grubej Franki, gdzie był stałym bywalcem. Maurycy zupełnie inaczej, w apartamencie nieopodal, w willi za karczmą w towarzystwie żony Klementyny, przy suto zastawionym stole, świecach, srebrach i kryształach. Mówili z małżonką mało, ale spotykali się wzrokiem, a oczy ich uśmiechały się do siebie, potwierdzając bliskość. Maurycy uwielbiał ciemne oczy Klementyny. W objęciach jej znalazł się później i chętnie, a marzył o tym już przy stole, patrząc na spadziste, białe ramiona i czarne włosy, białą kreskę przedziałka, pukle nad uszami, kolczyki z granatów i wschodnie oczy Odaliski pod ciężkimi powiekami. Bardzo kochał swoją żonę, cieszył się jej wzajemnością i marzył o chwili, w której wprowadzi ją do nowej kamienicy, dowodu potęgi spółki „Wierzbicki & Groter”. Klementyna była kobietą jego marzeń. Podziwiał ją, kiedy wstawała od stołu, omiatając ogonem sukni dywan, podchodziła do niego, lekko pochylona do przodu, pełna wdzięku kładła dłoń na ramieniu, zasługiwała w jego oczach na pałac. Ale kamienica też była dobrym pomysłem: nowocześniejszym, modnym. Klementyna cieszyła się jego radością, pałac, dwór, kamienica było jej to obojętne. Zarządzała sumiennie i wzorowo majątkiem w zakresie obowiązków przynależących do kobiety, a majątek mieli niemały. Każdy poranek oznaczał dla niej szereg zadań, decyzje wydawane ochmistrzyni, menu, korespondencja, obchód. Doglądała tych, których trzeba było pilnować i tych, którym trzeba było pomóc. Pochylała się nad każdym potrzebującym stworzeniem, pod jej dachem ani ubogie dziecko, ani zwierzę nie mogło być głodne. I w tym wszystkim najbardziej kochała swojego męża Maurycego. Szczęściem było, że się spotkali, iż od pierwszego tańca wiedzieli, że są dla siebie. Kiedy nikt ich nie mógł dostrzec, siadała mu czasem na kolanach, głaskała wąsy, czesała palcami ciemne loki i wzdychała: Maurice, byłabym taka szczęśliwa, gdyby... ty wiesz.

Wiedział: gdyby mieli dziecko. Ale to jedno nie udawało się Groterom. Kochali się, dziękowali rodzicom i Panu Bogu, że obie instancje łatwo wydały zgodę na ślub, wypełniali obowiązki małżeńskie gorliwie i niemal codziennie, a raczej „conocnie”, ale Klementyna nie zachodziła w ciążę.

„Poczekaj” – mówił Maurycy – „kiedy wprowadzimy się do własnej kamienicy, poczujesz, że masz rodzinny dom, salon, buduar i pokój dziecięcy, to z pewnością się uda. Pan Bóg da. My się tylko starać musimy”. Klementyna wierzyła mu we wszystko, więc także i w to. Na wieść, że budowa zacznie się już na wiosnę i ona klasnęła w dłonie, uradowała się ogromnie. I kiedy Karol, kilka przecznic dalej, rzucał na stół zwitek rubli, pił i wirował z jakąś kuso ubraną tancerką i krzyczał: „u-ha!”, Maurycy całował dłonie żony, podał jej ramię i poprowadził do sypialni, by kochać się z nią, pieścić jej ciało i opowiadać o kamienicy.

– Schatmeyer twierdzi, że jego kamienice wszędy budowane zwą się Tamira, ale chcę naszą nazwać Klementyną – powiedział siadając na brzegu łoża z baldachimem, rozpinając kamizelkę. – Myślę, że Karol nie będzie protestował. Wielbi cię przecież jak ja, a kto by nie wielbił... Na fasadzie wmurujemy taki napis: Klementyna 1888, na cześć pani mojego życia. Architekt da radę w sześć lat, obiecał.

Pani jego życia, w samych już pantalonach, koronkach, bosa, poprosiła, by rozpiął jej gorset. Czynił to nabożnie, jakby rozpakowywał cenny i kruchy prezent. Gorset opadał na ziemię, małżonkowie opadali na łoże i naprawdę mogli sobie życzyć tylko potomstwa, bo bardzo sumiennie się o nie starali.

Czego zaś życzył sobie Karol, król życia, zasypiający z pijaną głową w piersiach damy o wątpliwej reputacji, w jej pokoju nad hotelem z restauracją? Miał mnóstwo zapału, odzyskał nawet wigor, zwłaszcza gdy dama wylała na swój biust i głowę Karola pół butli szampana. Spazmatycznie śmiała się i unosiła ręce, kiedy ten wariat zębami szarpał dekolt sukienki i odgryzał guziki.

– Fifi! – krzyczał pijany Karol – Fifi, będę panem kamienicy jak jakiś książę.

Fifi chichotała i ciągnęła go na siebie, a on ochoczo podejmował wyzwanie. Też miał wszystko. I też miał jedno niespełnione pragnienie, głupie, takie, które nigdy nie mogło się ziścić. Kochał, chociaż nie było mu wolno. Kochał nad życie żonę najbliższego przyjaciela i wiernego wspólnika. Jego marzeniem było wziąć ją w ramiona, ale oczywiście nie zachowywałby się jak wobec tej prostej Fifi. Zachowałby się jak... ale nie było o czym mówić. Klementyna Groterowa musiała pozostać tylko damą jego serca, jak muza średniowiecznego rycerza, nieosiągalna. Skreślona. Naprawdę przyjaźnił się z Maurycym, a ona naprawdę kochała męża. Więc cóż? Obnażył swoją wzniosłą męskość i z pasją rzucił się między spódnice i pończochy zwariowanej Fifi, znanej w dzielnicy prostytutki z fantazją. Także z tego, że była zdrowa, no i jako jedyna we fraucymerze Grubej Franki miała ciekawe, ciemne oczy, pod ciężkimi powiekami.

– No, no, no! – Balbina dawno przerwała masaż i zasłuchana śmiała się szczerze. – Czy ty na pewno czytasz o zdarzeniach sprzed ponad stu lat?

– A co ty myślisz? Że ludzie wtedy płodzili się przez zapylenie? – Julia poczuła rumieniec od tej lektury, a może na wspomnienie autora. – Ale przyznam, że zaskakuje mnie cały ten Dominik. Dobrze pisze. Skąd u licha wie to wszystko?

– Z opowieści rodzinnych zapewne, jeśli chodzi o ludzi i zdarzenia, a co w duszy i w alkowie to sobie dośpiewa. Ma facet wyobraźnię.

– Tak. Dla sądu żaden materiał. Tylko do poduszki. Popatrzmy lepiej na te skany dokumentów, Balbino. Co my tutaj mamy?Akty własności, odpisy z parafii – ale wszystko już z początku XX wieku. Co wcześniej? Co z Maurycym i Klementyną, mieli w końcu dzieci?

– Pewnie odpowiedź jest tutaj – odrzekła Balbina, wskazując na wydruk powieści. – Ale ja z żalem muszę cię opuścić. Mam dziś jeszcze spotkanie, i to firmowe... Błagam, nie czytaj dalej sama, przyjdę jutro wieczorem.

Julia skinęła głową. I ona nie miała już czasu na czytanie niepublikowanych powieści. Musiała jeszcze przejrzeć umowę z rodzinami Rachowiczów i Dymszów, bo spotykali się nazajutrz, by ostatecznie wszystko podpisać. A na myśl o zaliczce Julia uśmiechnęła się do siebie. Trzydzieści tysięcy, a w przypadku wygranej dobry procent od wartości... Tę część swojej pracy uwielbiała.