Tytuł oryginału

КНЯЗЬ СОВЕТСКИЙ

Copyright © 2015 Elvira Baryakina

All rights reserved

Projekt okładki

Magdalena Zawadzka

Zdjęcia na okładce

© Joanna Jankowska/Arcangel Images;

Dmitry Polonskiy/Shutterstock.com;

Ruta Production/Shutterstock.com

Redaktor prowadzący

Monika Kalinowska

Redakcja

Maria Talar

Korekta

Sylwa Kozak-Śmiech

Marianna Chałupczak

ISBN 978-83-8123-485-6

Warszawa 2017

Wydawca

Prószyński Media Sp. z o.o.

02-697 Warszawa, ul. Rzymowskiego 28

www.proszynski.pl

Prolog

1

Do Klima Rogowa,

niewdzięcznego jadowitego węża,

którego wyhodowałem na własnej piersi

Od Fernanda Jose Burbano

jego kierownika

i właściciela tej przeklętej radiostacji,

niech ją piekło pochłonie!

W SPRAWIE

Twojego podłego zwolnienia się

na własną prośbę

28 września 1927 roku

Republika Chińska

miasto Szanghaj

Uwaga od sekretarki O. Harper: Proszę wybaczyć, Klimie, ale piszę dokładnie to, co dyktuje szef.

Niewdzięczny łajdaku!

Nie masz prawa zwalniać się z mojej znakomitej radiostacji i jechać sobie w diabły, to znaczy do Rosji Sowieckiej! Jesteś naszym najlepszym prowadzącym, bez Ciebie zaczną się problemy z reklamodawcami, a dopiero co zawarliśmy kontrakt z chłopakami, którzy produkują tabletki na nerwy Tonizer. Obiecałem, że zrobisz wszystko, jak trzeba, a zamiast tego zwiałeś, i za to Cię nienawidzę, a także przeklinam, życząc Ci, byś sczezł!

Dowiedz się, że nie przyjmę Cię z powrotem, nawet gdybyś pełzał przede mną i błagał o wybaczenie przez calutki rok.

Wyjaśnij mi, po jaką cholerę wybrałeś się do tego szalonego kraju? Przecież ledwie uciekłeś stamtąd po rewolucji! Przecież rządzą tam bolszewicy, którzy nie boją się Boga i odbierają własność prywatną wszystkim przedsiębiorcom!

Jeśli po prostu Ci odbiło, kup sobie Tonizer, chłopaki dadzą rabat po znajomości. Ale jeżeli świadomie tak szalejesz, to mam nadzieję, że bolszewicy powieszą Cię na pierwszej suchej gałęzi.

Twój przyjaciel Fernando

2

Do mojego kierownika, przyjaciela

i właściciela tej przeklętej radiostacji

Fernanda Jose Burbana

Od niewdzięcznego łajdaka

Klima Rogowa

W sprawie mojego zwolnienia

29 września 1927 roku

Republika Chińska

miasto Szanghaj

WYJAŚNIENIE

Przyjacielu, nie złość się na mnie. Robię po prostu to, co powinienem.

Moja żona wpadła w tarapaty – bolszewicy wywieźli ją do ZSRS, gdzie grozi jej śmiertelne niebezpieczeństwo. Doskonale zdaję sobie sprawę z tego, że sowiecka policja polityczna, OGPU, ściga wszystkich wracających do ojczyzny białogwardzistów i wysyła ich do obozów pracy na Daleką Północ. Czekistów nie interesuje, czy człowiek jest winien, czy nie, a „neutralizują” go na wszelki wypadek, więc muszę spróbować ocalić Ninę.

Już wiem, co powiesz: „Takie damulki przynoszą mężczyznom tylko nieszczęście”. Bez wątpienia masz rację. Wracając do Rosji Sowieckiej, ryzykuję, że mogę wpaść w łapy OGPU, bo jestem przecież takim samym białogwardyjskim emigrantem, jak moja żona. Nawet jeśli zdołam ją stamtąd wyrwać, nie liczę na spokojne życie rodzinne, jako że Nina z jej namiętną duszą i narowistym charakterem nie nadaje się do takowego.

Jak by Ci to wyjaśnić, żebyś wszystko zrozumiał i nie gniewał się na mnie?

Przypuśćmy, że postanowiłeś doprowadzić swój dom do przyzwoitego wyglądu i włożyłeś w to dziesięć tysięcy. Tragarze przywieźli teatralny żyrandol i zostawili w westybulu zdemontowany. Robotnicy zrobili wykop pod basen i teraz na tyłach posiadłości masz wielką dziurę, na której dnie stoi deszczowa woda i rodzą się komary. Ram w oknach nie ma, komin zatkany, a Ty już od pół roku kolacje jadasz nie w domu, ale po restauracjach i znajomych, bo w twojej kuchni i jadalni wszystko jest w rozsypce.

Porzucisz pomysł? Ależ skąd! Zaszedłeś zbyt daleko i nie możesz zawrócić. Do tego przed oczami masz wciąż dom swoich marzeń i chcesz mieszkać tylko w nim.

Odczuwam coś podobnego. Poznaliśmy się z Niną dziesięć lat temu, w 1917 roku, kiedy przyjechałem do Niżnego Nowogrodu, by przejąć spadek po zmarłym ojcu. Całe dorosłe życie spędziłem za granicą, czując się młodym i utalentowanym wybrańcem bogów. Możesz wierzyć lub nie, ale uważałem się za jednego z najlepszych dziennikarzy w Argentynie. A potem okazało się, że na dodatek stałem się bogaty jak padyszach, bo ojciec zostawił naprawdę spory majątek.

I wyobraź sobie, że poświęciłem wszystko, co miałem, dla przepięknych oczu Niny. Kiedy bolszewicy przejęli władzę, wszyscy radzili mi wrócić do Buenos Aires, ale uznałem, że moja miłość jest warta więcej od pieniędzy i dziennikarskiej sławy. Nie mogłem zabrać ukochanej ze sobą, nie dali jej wizy, więc zostałem w kraju, w którym wybuchła wojna domowa. I chociaż straciłem majątek i argentyński paszport, zyskałem parę blizn, solidnie oberwałem od życia i napatrzyłem się na takie rzeczy, że koszmarny sen może się przy nich wydać dziecinną igraszką, niczego nie żałuję.

Dostała mi się cudowna, jedyna w swoim rodzaju kobieta, dla której warto iść na koniec świata i chwycić diabła za ogon. Tylko przy niej czuję, że żyję.

Każdy ma swoje skarby, Fernando. Ty jesteś gotów na każde ryzyko dla zysku, a ja nie cenię złota i nie chcę budować handlowego imperium. Jeśli czegoś się teraz podejmuję, robię to dla mojej żony i małej córeczki. Wybacz, taką już mam skazę na charakterze.

Proszę, nie odrzucaj mnie. Tak, pokłóciliśmy się z Niną na śmierć i życie. Tak, nasze relacje utknęły w martwym punkcie i nie widzę sposobu, jak by to rozwiązać. Ale za późno, bym się cofnął.

Twój przyjaciel, towarzysz broni i współpracownik,

Klim Rogow

3

Do Klima Rogowa

Od Fernanda Jose Burbano

W sprawie twojego *** wyjaśnienia

Republika Chińska

miasto Szanghaj

Uwaga od sekretarki O. Harper: Tam, gdzie widnieją gwiazdki, pan Burbano wyrażał się bardzo niecenzuralnie. Proszę o wybaczenie.

A idź do wszystkich diabłów, Ty ***, ***, żeby Cię ***!

Słuchaj, jeśli wrócisz z Sowietów żywy, urządzimy teatr radiowy na motywach Twoich przeżyć, co? Ludziom na pewno się spodoba. Jeżeli chłopaki od Tonizera do tego czasu mnie nie rozwalą, weźmiemy ich na reklamodawców.

Będziesz opowiadał, jak ścigali Cię *** bolszewicy, a w czasie przerw reklamowych zachęcisz słuchaczy do zażywania tabletek na nerwy.

W ogóle zapisuj wszystko, co Ci się przydarzy, a jeśliby Cię mieli tam dopaść, znajdź okazję, żeby wysłać notatki do nas, a my puścimy je w eter.

Gdybyś potrzebował, aby pomodlić się za Twoją duszę, przyślij telegram. Chociaż z Ciebie nie katolik, ale prawosławny ***, pomodlę się i zrobię wszystko, jak trzeba.

Twój przyjaciel Fernando

Rozdział 1

Ucieczka z Chin

1

Okno w pokoju, który zajmowała Nina, było ozdobione delikatnymi czerwonymi listewkami, ułożonymi w wymyślny wzór. Dawniej mieszkała tu żona ważnego chińskiego urzędnika i drewniana koronka w oknie stanowiła symbol sukcesu oraz rozkwitu.

Ale dla Niny to był symbol więziennej kraty. Od chwili, kiedy bolszewicy ją tu przywieźli, nie mogła wychodzić poza teren posiadłości. Od dwóch miesięcy jej świat skurczył się do wewnętrznego podwórza z zarośniętym rzęsą stawem i wysokim kamiennym murem.

Oficjalnie mieszkał tutaj uczony orientalista, faktycznie była to kwatera sowieckiej agentury, przysłanej do Pekinu, żeby zorganizowała zryw robotników i rozpaliła nowe ognisko rewolucji światowej.

Mimo wczesnej pory, ludzie w posiadłości byli już na nogach. Tam i z powrotem biegali pracownicy. Na ziemi, wśród kałuż, walały się zapomniane rzeczy i dokumenty.

Nina ze strachem obserwowała samochody czekające przed bramą. Drzwi miały otwarte, a stenotypistki pospiesznie wrzucały do środka toboły i walizki.

Czyli prawdą okazała się wiadomość, że z Moskwy nadszedł rozkaz ewakuacji.

Od rana w powietrzu wisiał wilgotny żar, ale Niną trzęsło jak w febrze. Jeżeli bolszewicy wyjadą, co się z nią stanie? Miała nadzieję, że ją wypuszczą albo zwyczajnie o niej zapomną, a wtedy wyłamie kratę w oknie i wyrwie się stąd.

W ostatnim czasie sowieccy pracownicy żyli jak na beczce prochu. Rewolucja w Chinach nie udała się, przedstawicielstwo dyplomatyczne zostało rozbite, a miejscowych komunistów prowadzono na śmierć bez śledztwa i sądu. Ich odrąbane głowy zalegały na placach miejskich jako ostrzeżenie.

W sierpniu 1927 roku stało się zupełnie jasne, że sprawa jest przegrana. Wielkie miasta kontrolowali biali koloniści i miejscowi bandyci-generałowie, a ubodzy rolnicy interesowali się socjalizmem nie bardziej niż pogodą w Australii.

Moskwa straciła ogromne środki na propagandę oraz wojnę domową w Chinach i porażka na Dalekim Wschodzie oznaczała dla władzy sowieckiej koniec wszelkich nadziei. Ktoś powinien ponieść odpowiedzialność za tę katastrofę, więc agenci pracujący w Pekinie znaleźli się między młotem a kowadłem. Z jednej strony czekali na nich chińscy policjanci z zakrzywionymi mieczami, z drugiej rozsierdzeni towarzysze.

Jakkolwiekby na to patrzeć, wracać do ZSRS było strasznie.

Na ganek wyszedł Borysow, instruktor partyjny, a Nina wzdrygnęła się mimo woli. Ten obrzydliwiec w pijanym widzie zawsze dobijał się do niej: „Otwieraj, zajmiemy się walką klas!”, a Nina ratowała się, budując przy drzwiach barykadę z mebli.

Do Borysowa podbiegli jacyś ludzie i wszyscy razem zaczęli oglądać rozłożoną na masce auta mapę.

Żeby tylko o mnie sobie nie przypomnieli – modliła się Nina.

Pół roku wcześniej przypadkowo znalazła się na parowcu z sowieckimi agentami i razem z nimi trafiła do aresztu. Chińskie władze nie dochodziły, kto jest czerwony, a kto biały, wszyscy Rosjanie to była dla nich jedna dzicz, więc wszystkich razem przewieziono do Pekinu, aby ich osądzić. Od śmierci uratowało ich tylko to, że bolszewicy wręczyli sędziemu ogromną łapówkę, a on wypuścił podsądnych.

Ale Nina z jednego więzienia trafiła do drugiego. Pekiński rządca rozpoczął polowanie na sprzedajnego sędziego i rosyjskich spiskowców, więc musieli się ukrywać w starej posiadłości na przedmieściach stolicy. Jednego po drugim „wspólników” Niny odwieziono do ZSRS. Mieszkańcy domu kilka razy się zmieniali, a ona wciąż siedziała w swoim pokoju i czekała, aż dalecy naczelnicy postanowią o jej losie.

Ileż razy prosiła Borysowa, żeby ją wypuścił!

– W Szanghaju zostawiłam męża i małe dziecko.

Nie dała jednak rady go zmiękczyć. Wiedział, że Nina zaadoptowała chińską znajdę, i nie wierzył, że mogła naprawdę przywiązać się do swojej Kitty. A co do męża, Borysow tylko szydził:

– Znamy was, kurwy białogwardyjskie! Przyjechała taka do Chin, nie chciało się uczciwie pracować, więc sprzedała tyłek imperialistycznemu ścierwu!

Gdyby mu ktoś powiedział, że Nina zarządzała dużą agencją ochrony i miała pod sobą więcej niż stu uzbrojonych białogwardzistów, pewnie by ją rozstrzelał. W oczach rosyjskich imigrantów zrobiła po prostu oszałamiającą karierę, ale bolszewicy patrzyli na sprawy inaczej. Kim mogła być kobieta, która uciekła do Chin po rewolucji i nagle się wzbogaciła? Przecież tak nie bywa, żeby w kraju kapitalistycznym ktoś osiągnął sukces własnym rozumem i pracą! Do tego Nina zdobyła dla siebie i męża amerykańskie paszporty, i to w drodze wyjątku, nie jadąc nawet do Stanów Zjednoczonych. To oczywiste, że musiała być szpiegiem i wrogiem ludu!

Borysow zadarł głowę, spojrzał w okno Niny, po czym zdecydowanym krokiem skierował się do domu.

Kobiecie załomotało serce. Co robić? Znów się zabarykadować? A jeśli on zacznie strzelać? A może jeszcze gorzej – wznieci pożar? Kilka dni wcześniej bolszewicy mówili, że posiadłość trzeba spalić, bo nie byli w stanie wywieźć całego tajnego archiwum.

Borysow wpadł do pokoju i chwycił Ninę za rękę.

– Jedziesz z nami!

– Dokąd?! – Przestraszyła się.

– Do Związku Radzieckiego. Zrobimy z ciebie, burżujko, wartościowego człowieka pracy!

Wyrywała się, ale z pomocą Borysowowi przyszli dwaj wartownicy. Wywlekli Ninę z budynku i wrzucili ją na tylnie siedzenie samochodu.

Borysow zwalił się obok, przystawił jej do twarzy pięść pokrytą tatuażami.

– Tylko piśnij, ścierwo! Zabiję!

2

Mała kawalkada wyjechała z Pekinu w środku sierpnia i kilka tygodni krążyła po polnych drogach, żeby zmylić policyjny pościg.

Przez cały ten czas bolszewicy nie spuszczali Niny z oczu. Zmęczeni i nerwowi, wyżywali się na sobie nawzajem, a także na każdym, kto im nawinął się pod rękę. Dla nich wypuszczenie Niny oznaczało, że daliby jej szansę uratowania się, a na to według nich absolutnie nie zasługiwała.

Kiedy dotarli do środkowej Mongolii, dołączyło do nich kilka maszyn z chińskimi komunistami i ich sowieckimi doradcami. Ci napędzili zbiegom jeszcze więcej strachu, opowiadając, że w Moskwie zaczęły się ostre spory między wyższymi działaczami partyjnymi.

Józef Stalin, sekretarz generalny KC WKP(b), nieoczekiwanie zaczął rosnąć w siłę i obwinił o porażki ponoszone za granicą samego Lwa Trockiego, jednego z głównych organizatorów rewolucji październikowej i twórcę Armii Czerwonej. Jego stronników otwarcie nazywano kontrrewolucjonistami i piętnowano. To był zły znak, jako że sowieccy agenci, pracujący w Pekinie, praktycznie co do jednego byli właśnie trockistami.

Nina słuchała tych rozmów z drżeniem. Jeżeli nawet zagorzali bolszewicy obawiali się o swój los, to co ją mogło czekać? Przy czym istniała możliwość, że wcale nie dotrze do Rosji – Borysow nie ukrywał, że zbiera się, aby dać jej „nauczkę”. Kupił na wiejskim targu bicz sporządzony z długich metalowych ogniw i zapowiedział Ninie, że niebawem wypróbuje na niej nowy nabytek.

Wielka pustynia Gobi rozciągała się za granicą niewysokich gór i kawalkada podróżowała dalej po kamienistym bezdrożu. Jeden z samochodów się zepsuł, a zanim go naprawili, zapadła noc. Po raz pierwszy od wyjazdu z Pekinu uciekinierzy pozwolili sobie na małe odprężenie. Borysow miał w bagażach ryżową wódkę, niebawem butelka poszła kręgiem.

Nina zrozumiała, że to jedyna szansa na ucieczkę – nie zdążyli odjechać zbyt daleko od ostatniej chińskiej wioski.

Kiedy rozluźnieni rewolucjoniści siedzieli przy ognisku i wspominali życie w Chinach, Nina pospiesznie zbierała rzeczy. Wzięła tylko kompas, koc, suchary i manierkę z wodą. Nie miało sensu dźwigać niczego więcej, bo gdyby zabłądziła, i tak zginie.

Nina starała się nie myśleć, co z nią będzie, kiedy dotrze do Chińczyków. Nie znała języka, nie miała dokumentów, a do Szanghaju nie mogła wysłać wiadomości, bo najbliższy telegraf znajdował się sto mil dalej. Ale lepiej już zginąć gdzieś na głuchej chińskiej prowincji, niż wpaść w łapy Borysowa.

Podpici bolszewicy jeden po drugim rozeszli się po namiotach, a kiedy niebo zaczęło się rozświetlać, Nina cichaczem opuściła obóz.

W szaroniebieskim półmroku niewiele widziała, orientowała się według gwiazd, idąc po płaskiej, usianej małymi kamykami równinie.

Wokół panowała grobowa cisza. Gdyby złamała teraz nogę, nastąpiła na skorpiona albo zwyczajnie otarła sobie pięty, mogłaby pożegnać się z życiem.

– Najważniejsze, żebyś na mnie czekał – szeptała Nina.

Przez ostatnie miesiące stale rozmawiała z mężem, zupełnie jakby mógł ją usłyszeć. Kiedy została aresztowana, przyjechał do Pekinu i wziął czynny udział w jej uwolnieniu, mimo wszystkich zaszłości, jakie ich dzieliły. Musiała przyznać, że cokolwiek by się między nimi działo, nigdy jej nie porzucał w nieszczęściu.

Bolszewicy z pewnością nie powiedzieli Klimowi, dokąd wywożą jego żonę po sprawie sądowej, więc mogła tylko snuć domysły, co się z nim potem stało. Wrócił do Szanghaju? A może został w Pekinie?

– No widzisz, wracam do ciebie… – powtarzała Nina. – Wszystko naprawię, tylko daj mi szansę!

3

Nad pustynią wstało wielkie różowe słońce, a Nina wciąż szła w stronę gór. Ze zmęczenia szumiało jej w uszach, czuła kłucie w boku, ale nie chciała się zatrzymywać. Powinna odejść jak najdalej, zanim na świat spadnie koszmarny upał.

Nagle rozległ się wystrzał i niedaleko pojawiła się fontanna małych kamyczków. Wzdrygnęła się, obejrzała i poczuła lodowaty chłód. Na dole, u stóp wzgórza stał znajomy, zakurzony buick. Friedrich, Niemiec pracujący dla bolszewików jako instruktor lotniczy, opuścił karabin i przywołał Ninę gestem.

– Proszę tutaj!

Nie miała gdzie się ukryć, więc zeszła i usiadła z twarzą ukrytą w dłoniach. Niech ją zabierają, gdzie chcą.

Borysow podskoczył do niej, chwycił za ramię i zmusił do powstania.

– Głupia! – wrzasnął i wymierzył jej policzek. – Wiesz, ileśmy benzyny przez ciebie zmarnowali?!

Nina próbowała się wyrwać, ale Borysow wykręcił jej rękę i powlókł do samochodu.

– No to teraz oberwiesz! – syknął. – Naraziłaś towarzyszy na niebezpieczeństwo! A gdyby cię schwytali? Wszystkich byś wydała Chińczykom!

Znów chciał ją uderzyć, ale Friedrich go powstrzymał.

– Jedziemy! Musimy dogonić pozostałych!

Wsadzili zapłakaną Ninę do buicka między skrzynki z konserwami a lśniącą tubę gramofonu.

– Wypuszczę cię za jakiś tydzień – obiecał Borysow. – Bez jedzenia i wody, za to wpierw porządnie wybatożę.

Friedrich zerknął na kobietę w lusterku wstecznym.

– Przesiądź się do samochodu Magdy – powiedział nagle po angielsku. – I nie odchodź od niej nawet na krok, bo ten łajdak naprawdę gotów cię zatłuc na śmierć.

Nina się zdziwiła. Nie myślała, że którykolwiek z bolszewików może jej współczuć.

Borysow nachmurzył się.

– Co jej powiedziałeś?!

Nie znał angielskiego, mimo że przez trzy lata pętał się po dzielnicy ambasad.

– Żeby wynosiła się do furgonu z bagażami – odparł Friedrich. – Nie zamierzam znosić jej towarzystwa w moim wozie.

4

Angielka Magda Thompson czuła się pariasem wśród bolszewików, bo została obarczona pewną wrodzoną przypadłością – była spadkobierczynią wielkiego zakładu mydlarskiego pod Liverpoolem. Wysoka i tęga, mogłaby uchodzić prędzej za córkę rzeźnika niż „księżniczkę mydła”, ale to nie miało znaczenia. Bolszewicy patrzyli na nią krzywo, w dodatku przy każdej okazji szydzili sobie z niej zupełnie otwarcie.

Magda podróżowała po świecie dla własnej przyjemności, a w Pekinie zamieszkała w hotelu niedaleko dzielnicy ambasad. Pewnej nocy czytała książkę, kiedy nagle usłyszała podejrzane szmery pod drzwiami. Wyjrzawszy na korytarz, ujrzała człowieka, który próbował dłonią zatamować krew płynącą z rany na ramieniu.

– Ściga mnie chińska policja – powiedział, ciężko dysząc. – Mogę się u pani schronić? Mam na imię Friedrich, a pani?

Jakże Magda mogłaby się oprzeć urokowi teutońskiego rycerza o sokolim spojrzeniu i z krótkim jeżykiem posiwiałych włosów? Przyjęła Friedricha, a potem zaczęła mu pomagać, w czym tylko mogła – woziła go po konspiracyjnych kwaterach i organizowała ewakuację chińskich komunistów oraz ich rosyjskich doradców.

Nocami oddawali się namiętności, a potem Magda ostrożnie wypytywała, co kochanek zamierza robić dalej.

– Pojadę do Moskwy – odpowiadał.

– Ale po co? – pytała. – Jest pan Niemcem, czego chce pan tam szukać?

– Tam się rodzi zorza nowego świata. A na waszym Zachodzie tylko banał, nuda i dorobkiewiczostwo.

Friedrich opowiedział Magdzie, że w czasie wojny trafił do rosyjskiej niewoli, zapoznał się z bolszewikami i zrozumiał, że jego przeznaczeniem jest dążenie do rewolucji światowej. W Chinach szkolił młodych czerwonych lotników w sztuce walki powietrznej.

W cichości ducha Magda nazywała Friedricha „Wielkim”. Gardził niebezpieczeństwem i troszczył się nie o siebie, lecz o towarzyszy i Słuszną Sprawę, jak nazywał swoje dążenia. Pierwszy raz w życiu Magda spotkała mężczyznę, który za nic miał bogactwo. Co więcej, uważał, że jeśli ktoś je posiada, powinien jak najszybciej się od majątku uwolnić.

– Nie mogę – mówiła z żalem Angielka. – To przecież nie są pieniądze moje, tylko taty. On po prostu płaci rachunki.

Friedrich nigdy nie mówił z nią o miłości i uważał, że Magda pomaga nie jemu, ale sprawie socjalizmu, za co należała się jej wielka wdzięczność. Pewnego pięknego dnia uścisnął jej mocno dłoń i powiedział, że wyjeżdża do Związku Radzieckiego.

– Partia nigdy nie zapomni waszych zasług, miss Thompson!

– Jadę z panem! – oświadczyła Magda.

Friedrich osłupiał. Nazwał ją szaloną i ostrzegł, że w ZSRS brytyjska kapitalistka może mieć spore problemy, ale Magda była głucha na wszelkie argumenty.

Poszła do nowych znajomych z sowieckiej placówki dyplomatycznej i otrzymała wizę.

Friedrich był wściekły.

– A oni co, powariowali?! – wrzeszczał. – Jak ich pani przekonała?

Magda uśmiechnęła się zagadkowo. Zaproponowała współpracownikom Friedricha wielki sanitarny furgon, w którym mogli wywieźć z Chin sporo rzeczy. Państwo dało im pieniądze tylko na ewakuację ludzi, archiwum partyjnego i broni, a bolszewikom było żal rozstawać się z gratami, które zgromadzili podczas pobytu w Państwie Środka.

Friedrich sklął Magdę i powiedział, żeby nie podchodziła do niego nawet na metr. Inni też starali się trzymać od niej z daleka, zupełnie jakby mogła ich zarazić „brytyjskim imperializmem”.

Droga była daleka, więc zmęczona już ciągłym strachem oraz poczuciem odtrącenia Magda bardzo się ucieszyła, kiedy podrzucono do niej Ninę, która w dodatku świetnie mówiła po angielsku. Chwała Bogu, była szczuplutka i dała radę wcisnąć się za fotel pasażera. Na skrzyni w ogóle nie było miejsca, wszystko zostało zapchane tłumokami, koszami i skrzynkami.

Dzień za dniem furgon sanitarny toczył się po pustyni przypominającej zastygłe kamienne morze. Pod nogami przetaczały się arbuzy, a nad głowami trzepotały piórami kapelusze, przymocowane do sufitu kabiny. Sowieckie damy chciały je sprzedać z zyskiem w Moskwie. I pomyśleć, że takie osoby śmiały pluć na wredny kapitalizm!

Chiński szofer to śpiewał, to klął na przewodników, którzy ciągle się gubili i nierzadko prowadzili kolumnę na jakieś manowce.

– Co zrobimy, jeżeli benzyna się skończy? – powtarzał co trochę. – A gdyby się zaczęła burza piaskowa?

Magda słuchała go i nie słuchała. Przed nimi toczył się buick, który prowadził jej Friedrich der Grosse. Gotowa była oddać wszystko na świecie, żeby jechać z nim. Gdyby zdarzyła się katastrofa, zginęliby przynajmniej razem, w tej samej sekundzie! Niech ich później zasypie piach, a za trzysta lat wykopie jakiś archeolog. Będą siedzieli obok siebie i trzymali się za ręce na znak, że nawet śmierć nie mogła ich rozłączyć.

Ale Friedrich wziął do swojej maszyny Borysowa i zapasową beczkę wody, więc nie miał czym uradować archeologów z przyszłości.

Magda nie rozumiała, dlaczego ten mężczyzna ją odtrąca. Tak – nie była ślicznotką, tak – pochodziła z Anglii, ale przecież przedtem mu to nie przeszkadzało!

A co, jeśli po przyjeździe do Moskwy nie zechce się z nią pogodzić? Zniknie sobie po prostu, a ją zostawi samą na pastwę losu?

Nie miała pojęcia, czego można się spodziewać w Rosji Sowieckiej. Dziesięć lat wcześniej wybuchła tam rewolucja, a nieco później wojna domowa i głód, który pochłonął pięć milionów istnień. Jeden z przyjaciół Magdy jeździł w 1921 roku do Piotrogrodu, a potem opowiadał, że w tamtejszych hotelach roi się od szczurów, a najemcy dostają wiadro wody dziennie, żeby się umyć i samym sobie przygotowywać jedzenie.

– Nino, kiedy przyjechała pani do Chin? – spytała.

– W październiku dwudziestego drugiego – padła odpowiedź. – W Rosji panował wówczas okropny głód.

Wszystko jasne… Przez pięć lat raczej niewiele się tam zmieniło. Magdę brała złość. Bolszewicy we własnym domu nie potrafili zaprowadzić porządku, ale pouczali cały świat, jak budować szczęśliwą przyszłość.

Odwróciła się do Niny. Kobieta siedziała na podłodze, trzymając się za podłokietnik fotela Magdy, bo furgon co chwila podskakiwał na kamieniach i wybojach.

– Ma pani gdzie się zatrzymać w Moskwie?

– Nie.

– A zechce pani być moją przewodniczką? Zupełnie nie znam rosyjskiego, obawiam się, że mogę zginąć bez pomocy.

Nina milczała przez chwilę, zanim odpowiedziała pytaniem na pytanie:

– A jak długo zamierza pani zostać w Moskwie? Do chwili, aż Friedrich zamieni gniew na miłość?

Magda nie spodziewała się, że ktoś tak łatwo może domyślić się jej uczuć.

– Jeszcze nie wiem – powiedziała zmieszana.

– No cóż, pomożemy sobie nawzajem – rzekła z westchnieniem Nina.

Magda od dawna przyglądała się tej kobiecie i nieraz skonstatowała, że we wszystkim było jej do twarzy, zawsze wyglądała korzystnie. Nawet w powycieranej bluzce i starej spódnicy, nawet z rozpaczą na dnie źrenic.

Nina nie musiała nic robić, żeby przyciągać uwagę. Po prostu taka się urodziła – z wielkimi szarozielonymi oczami, kędzierzawymi ciemnymi włosami i delikatną linią szyi oraz ramion. Wystarczyło jedno spojrzenie, żeby nabrać ochoty, aby ją dla siebie zagarnąć. Tak właśnie chce się mieć na własność piękną kotkę albo znalezioną na bazarze niezwykłą figurkę.

A Magda całe życie musiała udowadniać, że zasługuje na uwagę i miłość.

– Ciekawe, jak to jest być kimś takim jak pani – powiedziała, patrząc na Ninę. – Podoba się pani mężczyznom od pierwszego spojrzenia. Tylko proszę nie zaprzeczać!

Nina się zasępiła, kąciki jej ust opadły.

– Nie mogę wybierać, komu mam się podobać, a komu nie. I nic na to nie poradzę.

Magda się roześmiała. Miała dokładnie taki sam problem. Tylko jakby w drugą stronę.

CIĄG DALSZY DOSTĘPNY W PEŁNEJ, PŁATNEJ WERSJI

PEŁNY SPIS TREŚCI:

Prolog

Rozdział 1. Ucieczka z Chin

Rozdział 2. Proletariacka stolica

Rozdział 3. Rocznica rewolucji

Rozdział 4. Skarb barona Brehmera

Rozdział 5. Niemiecki dziennikarz

Rozdział 6. Moskiewska Sawanna

Rozdział 7. Agent OGPU

Rozdział 8. Trudne dziecko

Rozdział 9. Kokaina

Rozdział 10. Przemycony artykuł

Rozdział 11. Wigilia Bożego Narodzenia

Rozdział 12. Była żona

Rozdział 13. Czerwona milionerka

Rozdział 14. Rywalka

Rozdział 15. Królestwo książek

Rozdział 16. Pogrom

Rozdział 17. Moskiewski Akademicki Teatr Artystyczny

Rozdział 18. Sowieccy kapłani

Rozdział 19. Proces szachtyński

Rozdział 20. Chimery

Rozdział 21. Dom Sławy

Rozdział 22. Północ i południe

Rozdział 23. Sowieckie kasyno

Rozdział 24. Urlop na Krymie

Rozdział 25. Kwestia lokalowa

Rozdział 26. Niemcy z Powołża

Rozdział 27. Pionierka i krzyż

Rozdział 28. Nauka jazdy

Rozdział 29. Zdemaskowana

Rozdział 30. Podziemna Rosja

Rozdział 31. Sołowiecka katorga

Rozdział 32. Stacja Niehorele

Rozdział 33. Święto

Rozdział 34. Łubianka

Rozdział 35. Ludzki surowiec

Rozdział 36. Wielka czystka

Rozdział 37. Zamach na Stalina

Rozdział 38. Reichsbank

Epilog

O AUTORCE

Spis treści

Prolog

1

2

3

Rozdział 1. Ucieczka z Chin

1

2

3

4