Opracowanie redakcyjne

Mirosław Grabowski

Projekt okładki

Magda Kuc

Zdjęcie na okładce

Man running through tunnel/John Lamb/Stone/

Getty Images/Flash Press Media

Korekta

Maciej Korbasiński

DTP

Marcin Labus

Text © copyright by Mariusz Zielke

Copyright © for the Polish edition by Wydawnictwo Czarna Owca, 2012

Wszelkie prawa zastrzeżone. Niniejszy plik jest objęty ochroną prawa autorskiego i zabezpieczony znakiem wodnym (watermark).

Uzyskany dostęp upoważnia wyłącznie do prywatnego użytku. Rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci bez zgody właściciela praw jest zabronione.

Wydanie II

ISBN 978-83-7554-483-1

ul. Alzacka 15a, 03-972 Warszawa

e-mail: wydawnictwo@czarnaowca.pl

Dział handlowy: tel. (22) 616 29 36; faks (22) 433 51 51

Zapraszamy do naszego sklepu internetowego:

www.czarnaowca.pl

Skład wersji elektronicznej:

Virtualo Sp. z o. o.

Spis treści

- Od wydawcy

- Motto

- Prolog

- Część I Pieniądz

- 1

- 2

- 3

- 4

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

Od wydawcy

Z prawdziwą przyjemnością przekazujemy do rąk czytelnika nowe wydanie powieści sensacyjnej Mariusza Zielke Wyrok – książki, która już obrosła pewną legendą i wywołała skandal na polskim rynku finansowym ze względu na liczne odwołania do rzeczywistości.

Za fikcyjną fabułą kryminalną, opisującą emocjonujące starcie dziennikarza z zawodowym zabójcą oraz seryjnym mordercą, kryje się drugie dno – mroczne sekrety finansistów, kulisy wielkich afer, skandali korupcyjnych i kontrowersji medialnych wokół potężnych biznesmenów i oligarchów.

Książka jest na tyle kontrowersyjna, że nie odważył się jej dotąd opublikować żaden polski wydawca – ze względu na ryzyko procesów. Autor jednak się nie zniechęcił i w 2011 roku wydrukował książkę własnym sumptem. Powieść odniosła niebywały sukces. Pierwszy, niewielki nakład rozszedł się błyskawicznie i zniknął z półek księgarskich, a dostępna w internecie wersja elektroniczna zyskała wiele pochlebnych ocen i recenzji.

Dlaczego postanowiliśmy wydać tę książkę? Początkowo zaciekawiły nas opinie internautów, niemal bez wyjątku entuzjastyczne. Oto niektóre z nich:

„(...) wprost nie mogłam oderwać się od lektury. Mocna, trzymająca w napięciu i zmuszająca do myślenia”.

toska82

„...czytało się to tak dobrze. Zupełnie jak Larssona... mamy napięcie, zwroty akcji, ciekawe postaci. Dzieje się wiele, a i finał jest mocarny. Warto sięgnąć po tę książkę”.

Mary (czytajodlewej), 4/5

„Zachwycają liczni, ciekawie sportretowani bohaterowie, szereg fascynujących wątków oraz stopniowo budowane napięcie, działające jak narkotyk”.

Kreatywa, 8/10

„To nie może być prawda… Przecież Stieg Larsson nie żyje…”

Krzysztof Maciejewski, Papierowe Myśli, 9/10

„Wyrok okazał się rewelacyjnym thrillerem finansowym”.

Sabinkowe czytanie, 5/5

„Tę fikcję literacką należałoby włączyć do kanonu lektur studentów dziennikarstwa. Gorąco polecam”.

Wojciech Basiński, Portalwww.eu

„Zawiłości wielkich transakcji finansowych, funkcjonowania giełdy, możliwych oszustw i tajemnic domów maklerskich objaśniane są czytelnikowi w bardzo interesujący sposób”.

Bernadetta Darska, A to książka właśnie

„Wyrok trzyma wysoki poziom i mógłbym się pokusić o stwierdzenie, że może za wysoki jak na polski rynek. Ale za to chyba nie można książki krytykować…”.

Robert Fryga, Między komputerem a książką; 5/5

„Zielke napisał świetną książkę sensacyjno-kryminalną, brawo! Wyrok to niezmiernie ciekawa książka, powiedziałabym nawet, że pouczająca. Złożona, wielowątkowa intryga, wiarygodni bohaterowie, wartka akcja”.

Agnieszka Tatera, Książkowo; 5/6

„Jedna z najlepszych książek polskich autorów, jakie czytałem w ostatnim czasie”.

Emindfow

Uznaliśmy, że te pochwały nie są ani trochę przesadzone. Postanowiliśmy zatem udostępnić książkę szerszemu gronu czytelników, bo niewątpliwie na to zasługuje. Dokonaliśmy w niej pewnych skrótów i poddaliśmy tekst redakcyjnej obróbce, co tylko uwydatniło jego walory.

Zapraszamy do lektury!

„Aby zło zatriumfowało, wystarczy,

by dobry człowiek nic nie robił”.

Edward Burke

W ciągu ostatniego dziesięciolecia w Polsce miało miejsce kilka dużych afer giełdowych, w tym dwa spektakularne bankructwa domów maklerskich. Wskutek tych zdarzeń oszczędności życia zniknęły z kont tysięcy klientów. Ich straty liczone są w setkach milionów złotych. Ani te, ani inne skandale finansowe nie zostały jednak wyjaśnione. Przestępców giełdowych nie ukarano, procesy ciągną się latami, wyroki skazujące należą do rzadkości. Oszukani klienci nieuczciwych finansistów na próżno domagają się sprawiedliwości i pozostają osamotnieni w starciu z biurokracją. Mam cichą nadzieję, że moja książka – pomimo sensacyjnego i fikcyjnego charakteru – stanie się bodźcem do podjęcia dyskusji na te ważne dla tysięcy ludzi tematy.

Wyrok nie jest jednak kontynuacją mojej działalności śledczej ani tym bardziej jej zwieńczeniem. Nie należy go traktować jako zbeletryzowanej relacji. Nie jest to powieść oparta na faktach, lecz jedynie historia od początku do końca wymyślona. W opisach niektórych sytuacji czerpałem z własnych doświadczeń i obserwacji, doszukiwanie się jednak w moich bohaterach konkretnych postaci jest całkowicie nieuprawnione i niedopuszczalne. Wszelkie podobieństwa do autentycznych osób i firm są niezamierzone i przypadkowe. Prawdziwe nazwy instytucji przytoczone w książce zostały wykorzystane wyłącznie w celu umiejscowienia wymyślonej historii w realnym świecie. W końcu nic tak nie uprawdopodabnia intrygi jak podparcie fikcji kilkoma faktami.

Prolog

Zawsze odbywało się to podobnie. Spotykali się w hotelu Radisson w Wiedniu, jedli razem obiad lub kolację, po czym udawali się do jednej z kawiarenek przy pobliskim Stadtparku, gdzie omawiali szczegóły zlecenia. Znali się od lat. Zabójca wykonał już na zlecenie pośrednika czternaście prac. Zarobił około pięciu milionów euro, które pomnażał na bezpiecznych lokatach i funduszach ulokowanych w trzech międzynarodowych bankach. Dzięki mało ryzykownej strategii oszczędzania przetrwał bez większych strat kryzys rosyjski, afery księgowe z początku wieku i ostatni, trwający od końca 2008 roku krach związany ze spadkiem zaufania do instytucji finansowych.

Mimo że miał już pięćdziesiąt dwa lata, nie zamierzał przechodzić na emeryturę.

W Café Prückel przy Stubenring poczekali chwilę, aż się zwolni ustronne miejsce w rogu sali, zamówili kawę macchiato, szarlotkę na ciepło z lodami i po kieliszku likieru. W końcu pośrednik wygrzebał ze skórzanego neseseru szarą kopertę i położył ją na stole.

Zabójca bez słowa wyjął z niej kartkę zapisaną komputerowym drukiem i dwa zdjęcia. Przedstawiały mężczyznę około trzydziestki. Miał wyjątkowo chudą twarz, zmęczone oczy, długie, nierówno przystrzyżone włosy z wyraźnymi śladami przedwczesnej siwizny. Na kartce oprócz nazwiska, numeru telefonu i adresu były też marka i numer rejestracyjny samochodu, numery kont bankowych, adresy rodziców, bliższej rodziny i kilkorga przyjaciół.

Schował wszystko z powrotem do koperty, którą następnie włożył do aktówki, i spojrzał na pośrednika.

– Jaki jest powód?

Pośrednik wbił wzrok w szybę, za którą majaczyły kontury Uniwersytetu Sztuki Użytkowej. Pamiętał, jak dwadzieścia lat temu po raz pierwszy spotkali się na promenadzie dunajskiego kanaliku zaledwie kilkaset metrów stąd. Długo trwało, zanim w pełni sobie zaufali.

– Jest zagrożeniem dla klienta – powiedział ogólnikowo.

Zabójca zdziwił się, że pośrednik, bodaj po raz pierwszy, nie mówi wprost. Uznał jednak, że widocznie ma po temu powody, które jego w gruncie rzeczy nie powinny interesować. Szkoda, bo dokładny opis problemu zwykle pomaga w doborze strategii i metod działania.

Rozstali się około dwudziestej pierwszej. Zabójca patrzył, jak jego niedawny rozmówca rusza w kierunku alei prowadzących na Prater. Wyglądał na prawnika, ale w rzeczywistości był kiedyś konsultantem do spraw bezpieczeństwa informacji. W 1988 roku wyrzucono go z pracy za pomoc w kradzieży danych z Raiffeisen Bank. Dostał wilczy bilet i założył małą agencję konsultingową, która – ze względu na okryte złą sławą nazwisko właściciela – nie miała najmniejszych szans utrzymać się na rynku. Przez pierwszy rok działalności nie pozyskał ani jednego kontraktu. Rozpił się, a gdy odeszła od niego żona, próbował popełnić samobójstwo. Potem jednak karta się odwróciła – do niewielkiej agencji zaczęły płynąć zlecenia ze spółek celowych działających na obrzeżach wielkich międzynarodowych koncernów i firm zakładanych w rajach podatkowych.

Zabójca wrócił do hotelu i położył się spać. Zaraz po śniadaniu zamówił bilety pierwszej klasy na pociąg do Krakowa. Zamierzał spędzić tam dzień lub dwa, po czym udać się do Warszawy. Samolotów unikał z powodu zbyt dokładnych kontroli. Poza tym nie przepadał za lataniem. W Polsce ostatni raz był dziesięć lat temu przy okazji jednego z najtrudniejszych zleceń.

Tym razem nie spodziewał się większych problemów. Wprawdzie zabójstwa dziennikarzy wywołują zawsze sporo zamieszania, zwykle jednak krzykliwe apele mediów gasną równie gwałtownie, jak się pojawiają.

Część I

Pieniądz

„Pieniądze! Ze wszystkich wynalazków ludzkości ten jest najbliższy szatanowi”.

Antoni Makarenko

1

Jarek Szrem badawczo popatrzył w oczy Kozłowskiemu. Ten nie pierwszy raz prosił go o podobną przysługę, chociaż zwykle uzasadniał swoją prośbę dość precyzyjne. Tym razem tylko mruknął coś niezrozumiale. Oczywiście Szrem mógł odmówić. Skoro jednak nigdy dotąd tego nie robił, to dlaczego teraz miałby się wahać? Ponadto sam problem wydawał się poważny i wymagający ich współpracy. W końcu byli po jednej stronie barykady: działali w imię dobra rynku, inwestorów, drobnych ciułaczy, którzy lokowali swoje oszczędności w akcjach firm giełdowych, licząc na to, że są pod ochroną KNF – Komisji Nadzoru Finansowego. To ona miała pilnować, żeby pazerni biznesmeni właściwie wypełniali obowiązki informacyjne, przestrzegali zasad konkurencji oraz przepisów związanych z wykorzystywaniem danych poufnych. Słowem, nie oszukiwali akcjonariuszy i nie okradali firm, które w momencie wprowadzenia na giełdę przestawały być „ich” firmami i zamieniały się w dobro wspólne. Nadzorowane przez urzędników KNF.

– Sprawdzisz? – ponowił pytanie Kozłowski.

Szrem wzruszył ramionami.

Teodor Kozłowski był dyrektorem Departamentu Emitentów, nadzorującego wprowadzanie nowych spółek na giełdę. Szrem kierował działem analiz w Departamencie Nadzoru Rynku, którego zadaniem było między innymi typowanie przestępstw związanych ze spółkami giełdowymi. Nieprzypadkowo ich departamenty organizacyjnie należały do jednego Pionu Nadzoru Rynku Kapitałowego, będącego oczkiem w głowie szefa całej Komisji. Musieli ze sobą współpracować. Jednak tym razem prośba Teodora dotyczyła działań z zakresu bezpieczeństwa obrotu. Dyrektora Departamentu Emitentów takie sprawy w ogóle nie powinny interesować.

Jeśli jednak spojrzeć na sprawę z innej strony, sytuacja była rzeczywiście wyjątkowa.

Jarek odwrócił się do bezpiecznego terminala IBM. Mogła z niego korzystać tylko osoba posiadająca kartę chipową. Wczytał kartę, zalogował się do terminala i czekał na odpowiedź z KSIP – Krajowego Systemu Informacyjnego Policji, do którego miał od niedawna dostęp dzięki specjalnemu rozporządzeniu premiera. Premier wydał je, rzekomo zaalarmowany rosnącą falą przestępstw giełdowych, aby pokazać, że przejmuje się ich wykrywalnością. Rzeczywistość jednak była inna. Przestępstw na rynku kapitałowym nie rozumiał nikt: ani politycy, ani sędziowie, ani prokuratorzy, ba, nawet komisarze nadzoru finansowego. Szrem był w tej walce osamotniony.

Zalogował się i wprowadził do wyszukiwarki zapytanie, które automatycznie stawało się informacją dla wszystkich innych użytkowników KSIP o odpowiednim poziomie dostępu. Otworzył okno drugiej przeglądarki i powtarzając podobne czynności oraz składając niemal identyczne zlecenie, zalogował się w terminalu Interpolu. Następnie wszedł do aplikacji Nadzoru Giełdy, która została niedawno połączona ze wszystkimi biurami maklerskimi w Polsce. Za pomocą kilku stuknięć w klawisze mógł wyszukać wszystkie transakcje dokonane za pośrednictwem biura maklerskiego przez jakiekolwiek osoby w kraju. Zgodnie z prawem wolno mu było korzystać z tego narzędzia jedynie w określonych sytuacjach – odbiegających od normy wzrostów czy spadków kursu lub innych zjawisk wskazujących na manipulację. W praktyce mógł sprawdzić każdego. Biura maklerskie chętnie współpracowały, bo nie chciały kłopotów.

Ponownie zerknął na kartkę, którą otrzymał od Kozłowskiego.

Widniały na niej trzy nazwiska. Tylko jedno znał dość dobrze. Dwa pozostałe nic mu nie mówiły.

Dziwne – przemknęło mu przez myśl – wydawało mi się, że znam wszystkich przestępców giełdowych w kraju.

Wpisując dane ponownie, rzucił jakby od niechcenia:

– Jesteś pewny, że dobrze robimy?

Kozłowski uśmiechnął się. Nie miał cienia wątpliwości.

– To przestępcy. Słyszałeś, co powiedział szef. Przecież sobie tego nie wymyślił.

– Uhm – przytaknął Szrem.

Nie zamierzał dyskutować z poleceniami, nawet jeśli były wydawane poza oficjalnym trybem i za pośrednictwem kolegi. Kozłowski jasno dał do zrozumienia, że działa na polecenie szefa. A naczelną zasadą urzędnika jest się nie wychylać. Jarek bardzo lubił swoją pracę. Nie chciał szukać innej.

Zaraz po wyjściu od Szrema Kozłowski zadzwonił do gabinetu przewodniczącego KNF, jednak sekretarka poinformowała go, że szef „uciekł” już na posiedzenie rządu. Mieli dziś omawiać rekomendację „K”, która powinna nieco przyblokować bankom możliwość udzielania kredytów w obcej walucie. Zadłużenie Polaków we frankach wzrosło do niebezpiecznego poziomu, co w razie nagłego osłabienia złotówki groziło katastrofą.

Kozłowski rozumiał, że to priorytet. Sprawa Consulting Partners była jednak równie poważna. W końcu jeśli ich podejrzenia okażą się słuszne, kolejny raz może dojść do kompromitacji całego rynku kapitałowego. „Bananowa giełda”, „Burundi, Warszawa, jedna sprawa” – to najłagodniejsze z komentarzy, jakie przy takich okazjach pojawiały się na forach internetowych. Gdyby nie działania zaradcze, które podjął, oczywiście z aprobatą i wsparciem szefa, za chwilę mogliby się obudzić z ręką w nocniku. Tłumaczenie takich skandali wcale nie było przyjemnością.

Pospiesznie przeszedł korytarzem wyłożonym zielonym dywanem. Przed jego gabinetem czekała już kolejka prawników ze stertami pism do podpisania. Hossa. Mieli w departamencie prawie pięćdziesiąt prospektów do zaakceptowania. W trybie pilnym – naciskali ich brokerzy, zarząd giełdy, która połykała łapczywie każdą nową ofertę, czasem politycy. No i przepisy, obligujące urząd do zakończenia prac nad każdym dokumentem w ciągu niespełna miesiąca.

Istne szaleństwo.

Każdy z jego ludzi musiał jednocześnie analizować pięć, sześć dokumentów ofertowych, które miały nieraz po pięćset–sześćset stron. Samemu Kozłowskiemu już mieniło się w oczach od składanych podpisów. Mimo że brali pracę do domu i harowali za dwóch, nie byli w stanie nadążyć. A zarabiający dziesięć razy więcej prawnicy z domów maklerskich i spółek dostarczali im stosy pełnych wad dokumentów oraz zasypywali pytaniami: dlaczego są tak duże opóźnienia w ich sprawach?

Nasyłali też dziennikarzy, którzy kompletnie nie rozumieli, jaka odpowiedzialność ciąży na Komisji.

„To nie nasza wina, że taki syf do nas trafia. W każdym dokumencie błąd na błędzie – przekonywał prezesa po kolejnym telefonie z «Gazety Wyborczej». – Ja tam mógłbym to puścić, tylko kto potem będzie się tłumaczyć, jeśli jakąś ofertę trzeba będzie zablokować z powodu niezgodności prospektu z przepisami?”

Nie mówiąc już o tym, że trzy czwarte tych spółeczek kompletnie nie nadawało się na giełdę. Błędy rachunkowe, wyceny od czapy, niezrozumienie międzynarodowych zasad sprawozdawczości MSSR, kompletna amatorszczyzna w zakresie obsługi prawnej, brak procedur obiegu dokumentów i bezpieczeństwa informacji. Dno. Po wejściu na parkiet takie akcje stałyby się w ciągu kilku dni pożywką dla spekulantów i manipulatorów.

Kozłowski znów uśmiechnął się do siebie.

Nie dalej niż pół roku temu znaleźli sposób na tę plagę. Sposób bezpieczny i prosty, na dodatek bez ryzyka odpowiedzialności po stronie Komisji. Zasypywali po prostu podejrzane spółki gradem pytań z podtekstem.

„Czy zdajecie sobie państwo sprawę, że za braki w prospekcie grozi odpowiedzialność karna?”

„Jakie procedury obiegu informacji stosuje spółka? Kto za nie odpowiada?”

„Czy jakiś dom maklerski odmówił współpracy z państwem?”

Tym samym sugerowali, że wiedzą o nielegalnych lub nieetycznych działaniach zarządu, co skutecznie odstraszało połowę chętnych. Dla drugiej połowy mieli kolejne, jeszcze ostrzejsze pytania.

Z biurokracją rzadko kto wygrywa.

Szef wydawał się bardzo zadowolony. To rozładowywało nieco kolejkę i pozwalało Komisji z czystym sumieniem odpowiadać: to nie nasza wina, opóźnienia są też po stronie firm. Właściwie tylko po stronie firm.

Kozłowski usiadł za szerokim dębowym biurkiem i przez otwarte drzwi machnął w kierunku kolejki.

– No dalej, wchodźcie!

Z każdym starał się pożartować, zapytać, co słychać u dzieci, żony, dziewczyny. Dzięki temu pracownicy go lubili. A Kozłowski lubił, żeby go lubili. Był dobrym szefem.

Tuż przed szesnastą pojawił się wreszcie jego zastępca – Staszek Mohr. Wyczekał, aż chłopaki z departamentu poskładają dokumenty, i rzuciwszy do sekretarki, żeby im nie przeszkadzano, zamknął drzwi. Był jedynym pracownikiem departamentu wtajemniczonym w sprawę Consulting Partners.

– I jak? – zapytał.

– Jarek sprawdza konta tych gości. Czekamy jeszcze na odzew z Interpolu i systemu policyjnego. Wciąż brakuje nam też informacji od Generalnego Inspektora Informacji Finansowej i ABW, ale to raczej bez znaczenia. Właściwie to już ich mamy. Gdyby jeszcze pojawiło się coś dodatkowego, będą ugotowani – powiedział z uśmiechem Kozłowski.

– Całe szczęście – westchnął Staszek. – Gdybyśmy puścili tę ofertę, byłaby afera.

– Najważniejsze, że zorientowaliśmy się w porę.

– Fakt. Darek już wie?

– Tak. Jest przygotowany. Jeśli zajdzie taka potrzeba, dziennikarze na pewno nam pomogą.

– Taka sprawa to dla każdego pismaka nie lada gratka.

Staszek z uznaniem pokiwał głową. Był pewien, że kiedyś jego przełożony i przyjaciel zostanie szefem całej Komisji. I będzie to najlepszy szef w historii, choć do niedawna wszyscy w KNF byli przekonani, że nikt nie może być lepszy od jednego z poprzedników, który potem został ministrem skarbu, by w końcu – jak każdy – trafić do biznesu.

Zastanawiał się tylko, co przyjaciel czuje, gdy staje do potyczki z takimi gangsterami jak ci z Consulting Partners.

– Nie boisz się, szefie?

– Czego?

– No wiesz. W końcu nie wiadomo, do czego tamci są zdolni. Każdy z nas ma rodzinę, dzieci…

– Nie ma to jak dać się zabić za kilka tysięcy miesięcznie – odpowiedział żartobliwie Kozłowski. – A tak na poważnie… Byliby idiotami, gdyby próbowali coś nam zrobić. Nie musisz się obawiać.

Po wyjściu Staszka chwilę zastanawiał się nad jego słowami. Może warto się ubezpieczyć? Potem zadzwonił do Darka Woźniewicza, dyrektora Departamentu Relacji Zewnętrznych i rzecznika prasowego KNF. Zrelacjonował mu wydarzenia dnia, po czym zasugerował:

– Chyba możesz już uruchamiać machinę.

– Muszę mieć parafkę szefa – odparł Darek.

– Jak chcesz.

Kozłowski rozłączył się, wstał od biurka i zerknął przez okno. Na placu Powstańców tworzył się korek aut omijających zator w Alejach Jerozolimskich. Pracownicy biur, urzędów, ministerstw rozjeżdżali się na Pragę i Wolę. Jeśli ruszali w kierunku Tamki, mieli wpaść w jeszcze większą blokadę przed mostem Świętokrzyskim. Gdy wybierali Marszałkowską, mogli utknąć w morzu klaksonów i nerwusów nawet na godzinę.

Czuł, jak opada z niego napięcie ostatnich tygodni. W przypływie dobrego nastroju postanowił wykonać jeszcze jeden telefon. W końcu osoba, która ostrzegła ich przed zagrożeniem, także zasługiwała na informację.

– Cześć, to ja – rzucił krótko. – Wszystko idzie zgodnie z planem.

***

Wietnam?

Kuba Zimny patrzył na mapę świata wiszącą przed wejściem do gabinetu prezesa.

Dlaczego właściwie nie pojechałem do Wietnamu? Dlaczego, u licha, nie wpadłem na to wcześniej?

Miał kaca i zupełnie nie chciało mu się rozmawiać ani z prezesem, ani z naczelnym. Ani tym bardziej z obydwoma naraz. Teraz debatowali ze sobą, a on zastanawiał się, co jest grane, choć nietrudno było się domyślić. Tylko dlaczego musieli wybrać na rozmowę akurat dzisiejszy dzień?

Wypił wczoraj cztery piwa z kumplami w Jazz Clubie, dwa drinki na dyskotece i pół butelki wina z eksdziewczyną w kuchni jej wynajętego mieszkania. Poinformowała go, że z nim zrywa, bo znalazła sobie kochanka. Ich związek zresztą i tak nie miał przyszłości.

Rano obudził go ból głowy.

Wyszykował się w pośpiechu i spóźniony dotarł do redakcji, by dowiedzieć się w recepcji, że prezes i naczelny już na niego czekają. Na szczęście woleli najpierw obgadać coś między sobą. Zdążył jeszcze złapać oddech i wychylić filiżankę kawy.

Drzwi gabinetu Dawida Nowaka, prezesa polskiej filii wielkiego duńskiego koncernu Bernstein Business, który wydawał „Express Finansowy”, uchyliły się i gospodarz, uśmiechając się czule, wprowadził Kubę do środka. Pokój miał około czterdziestu metrów kwadratowych, przy oknie rozpierało się duże biurko z Ikei, na ścianach wisiały dwie tandetne podróbki Immendorffa, a w rogu naprzeciwko drzwi stała niewygodna ława i kilka skórzanych foteli dla gości. W jednym z nich tonął Tomasz Urbaniak, pięćdziesięcioletni naczelny „Expressu Finansowego”. Miał posiwiałą brodę, okulary o grubych szkłach i ciepły uśmiech na twarzy. Kuba cenił go za sarkastyczny dystans do problemów, nie znosił za kompletny brak organizacji i bałaganiarstwo. Poza tym uważał, że jest stuprocentowym profesjonalistą, od którego nauczył się pokory i szacunku dla tematów.

– Siadaj – polecił prezes.

Był znacznie młodszy od naczelnego, wyglądał nawet na młodszego od Kuby. Laluś w garniturze od Armaniego, ze sztucznym uśmiechem na gładkiej gębie i kilkoma dyplomami MBA, zarządzania i innych pierdół w aktach. Wcześniej był audytorem Ernst & Young, zatrudnionym przez Duńczyków do zbadania kondycji polskiej filii BB. Wygryzł poprzedniego prezesa dzięki śmiałemu programowi cięcia kosztów i sposobowi prowadzenia rozmów, podczas których zużywał rekordowe ilości tubek wazeliny. Kuba jednak zdawał sobie sprawę, że w swoim przypadku nie może liczyć na podobne względy. Przechodząc koło biurka, kątem oka dostrzegł na blacie wydruk tekstu o Geneticu. Mógł się tego spodziewać.

Cały rynek (analitycy, dziennikarze ekonomiczni) cieszy się z akwizycji polskiej firmy w dalekim Wietnamie. Szczególnie że branża biotechnologii jest obecnie bardzo sexy. Problem polega na tym, że po bliższym przyjrzeniu się biznesowi, który kupuje Polski Koncern Biotechnologiczny, pojawiają się pytania. W jakim stopniu biznes położony tak daleko może być zintegrowany z polską organizacją, która nie ma mocnej międzynarodowej struktury? Jakie są korzyści z tej akwizycji? Czy przypadkiem wybór nie dlatego padł właśnie na Wietnam, że ten znajduje się tak daleko od Polski? I kto dokładnie jest właścicielem Geneticu? Co ma do ukrycia większościowy akcjonariusz PKB, znany biznesmen i rekin giełdowy Zenon Maciarz? Trudno tu cokolwiek przesądzać, jednak – wbrew powszechnej opinii – na podstawie dostępnych obecnie informacji sprawa wcale nie jest oczywista.

– Co ty sobie, kurwa, wyobrażasz?! – zaryczał prezes. – „Sprawa wcale nie jest oczywista”? „Wbrew powszechnej opinii”? Naczytałeś się Forsytha? Chcesz nas wysadzić w powietrze?

– To pierwsza wersja – zaczął nieśmiało Kuba.

– Totalnie spaprana – wtrącił się naczelny, uznawszy zapewne, że opieprzanie dziennikarza to jego rola. – Pomijając błędy warsztatowe, to stek pomówień.

– Stawiamy pytania. – Kuba wolał nie dać naczelnemu się rozkręcić.

– Takie pytania doprowadzą nas do wielomilionowych odszkodowań, nie mówiąc już o konsekwencjach konfliktu z Maciarzem. Zdajesz sobie sprawę, ile naszych przychodów pochodzi z reklam zlecanych przez jego spółki? – Prezes wykładał kawę na ławę. Naczelny nigdy nie odważyłby się powiedzieć dziennikarzowi, że przez jego tekst wydawnictwo może mieć kłopoty finansowe.

– Sami kazaliście mi zająć się Genetikiem – mruknął Zimny.

– Ale delikatnie. To miał być mały granat, a nie bomba atomowa.

No tak – pomyślał Kuba – wpuściliście mnie w kanał, żebym narobił syfu, który pomoże wam wynegocjować z Maciarzem lepszy kontrakt, ale nie spodziewaliście się, że szambo wyleje i nie będzie już o czym rozmawiać.

Od początku miał przeczucie, że to zlecenie zajęcia się tajemniczą inwestycją polskiej spółki w Wietnamie nie jest do końca czystą sprawą. Dziennikarze, pisząc, opierali się na rozprawach sądowych, dokumentach prokuratorskich, śledztwach służb specjalnych, a potem – jeśli sprawy dotyczyły wpływowych i bogatych firm – dział reklamy łagodził teksty i negocjował z ich bohaterami ostateczną treść lub brak kolejnych artykułów w zamian za zlecenia reklamowe.

Zdarzały się oczywiście wyjątki, ale w dużych tematach zawsze wszystko rozbijało się o kasę. Dziennikarz robił swoje, a potem prezesi siadali do stołu.

– Ile tracimy w tym roku? – zapytał nagle.

– Jak to ile tracimy? – Prezes powoli się uspokajał.

– O ile spadła sprzedaż? – doprecyzował Zimny.

– Jakieś trzydzieści procent – wyrwało się naczelnemu.

– Trzydzieści procent, ale z uwzględnieniem dużych umów, z których i tak byśmy rezygnowali – poprawił prezes. – W sumie wcale nie mamy spadku, tylko wzrost, choć mniejszy od oczekiwań.

Pieprzenie w bambus. Jeden z głównych sponsorów wydawnictwa, Global Telecom, po zmianach w zarządzie ostro ciął koszty i wypowiedział umowę partnerską z BB. W redakcji panowało przekonanie, że Global Telecom kupuje połowę nakładu „Expressu Finansowego” i dwóch innych gazet wydawanych w Polsce przez Duńczyków. Niemniej było tajemnicą poliszynela, że o tej korporacji nie można napisać ani jednego złego słowa. Ale czy mieli się tego wstydzić? W końcu żadna inna gazeta też jej nie atakowała i zbierała zapewne podobne kokosy w tym samym albo zbliżonym stylu. Tak wyglądała niezależność dziennikarska w świecie kapitalizmu. Za komuny przynajmniej było wiadomo, o czym nie można pisać i co trzeba wydać w podziemiu. Cenzura ekonomiczna okazała się znacznie bardziej nieprzewidywalna i drapieżna.

– Jak chcecie ratować gazetę bez mocnych tekstów? Ludzie nie kupują prasy, bo nie potrafimy dostarczyć im ciekawych tematów. O pierdołach mogą poczytać w internecie. Jeśli będziemy unikać odważnych treści, to za dwa lata wygryzą nas blogerzy – wyrzucił z siebie Kuba.

– Od kiedy to bawisz się w stratega?

– Dobra. – Naczelny klepnął się po kolanach, dając znać, że powinni skończyć z wymianą uprzejmości i przejść do meritum. – Trzeba się zastanowić, czy możemy coś jeszcze zrobić z twoim tekstem, bo w tej formie nie pójdzie.

– Okay. – Kuba poprawił się na fotelu, przyjmując pozycję do ataku. – Wyślijcie mnie do Wietnamu.

– Co?! – rzucili zaskoczeni.

– Dajcie mi jechać do Wietnamu. Zrobimy reportaż o Geneticu. Opiszemy te ich warte miliardy fabryki, pracowników i kontakty z Chinami. Żadna gazeta nie wpadła na to, żeby pokazać „naszą” inwestycję od tamtej strony. Nie sądzicie, że to dziwne?

– Bo nikt nie chce wydawać kasy. I słusznie. Kogo to zainteresuje?

– Wszystkich. A jeśli się okaże, że tam są tylko krzaki i pola ryżowe zamiast nowoczesnych fabryk? Będziecie mieli skandal z kryzysem parlamentarnym w tle. Zdaje się, że inwestycja ma rządowe gwarancje. Ile kasy utopiły w niej fundusze emerytalne i drobne płotki? Pamiętacie aferę z metalami szlachetnymi w Kazachstanie albo ropę w Kongu, z której zostały tylko opary i puste portfele inwestorów?

– Zapomnij o aferze – powiedział z naciskiem prezes. – Jeśli chcesz jechać na wakacje do Wietnamu, to sam kup sobie bilet.

– A żebyście wiedzieli, że kupię.

Kuba poderwał się i zamierzał wyjść, ale naczelny zatrzymał go stanowczym gestem dłoni.

– Jeśli teraz wyjdziesz, możesz już nie wracać.

Kuba zawahał się.

A jednak jestem tchórzem.

Przypomniał sobie, jak kilka lat temu, przy okazji podobnych „negocjacji” na temat tekstu o Polskich Liniach Lotniczych, prezes BB urządził mu pokaz siły, dzwoniąc do szefa konkurencyjnego wydawcy i omawiając „po przyjacielsku” ewentualne roszady kadrowe. „Radzę nie zatrudniać tego, bo jest taki a taki. A tamtego możesz wziąć. Potrafi być dyspozycyjny, choć nie grzeszy sprawnym piórem”. To było wyraźne przesłanie: jak będziesz podskakiwał, damy ci wilczy bilet i taką rekomendację, że pozostanie ci szukać pracy co najwyżej na platformach wiertniczych w Norwegii.

Kuba myślał wówczas, że mogą mu naskoczyć – w końcu jest dobry, ma niezłych informatorów, ciekawe tematy, zdobywa nagrody, a jego teksty zajmują czołówki i są czytane przez największą liczbę czytelników. Jednak nie zaryzykował, mając w pamięci historię znajomego dziennikarza, który też myślał, że zawojuje świat, a skończył jako niewiarygodny bankrut z opinią szurniętego czubka.

Jeśli chcesz kogoś pozbawić wiarygodności, powiedz o nim, że jest wariatem. Tego nie sposób sprawdzić, a skoro tak mówią, to coś jest na rzeczy.

„Nikt go nie będzie chciał słuchać. Im mocniej będzie się bronił, im głośniej mówił, tym mniej będzie słyszalny. A ludzie tym bardziej będą go uważać za wariata. To działa i wbrew pozorom ofiarą tego schematu padają często ludzie doświadczeni i inteligentni, czasem najwięksi stratedzy – twierdził przyjaciel Kuby. – Dlaczego? W sytuacji konfliktu człowiek analizuje swoją sytuację, przygotowuje strategię, dobiera środki, zwykle uznając, że najmocniejsze atuty warto zostawić na koniec. To sprawia, że przy pierwszym starciu sam ustawia się na równej pozycji ze znacznie potężniejszym przeciwnikiem. Słowo przeciwko słowu. Musi przegrać. Każdy kolejny argument nie jest już w stanie odwrócić sytuacji. Gniew jest złym doradcą, pamiętaj!”

Pamiętał. Choć nie do końca zgadzał się z przyjacielem. Mamy tylko jedno życie, żeby pozostać sobą.

Wrócił powoli do stolika. Przemyśli sobie to wszystko w domu i wtedy zdecyduje. Na chłodno.

– Co mam robić? – zapytał niepewnym głosem. Zbity pies kuli ogon i biegnie za panem.

– Zostaw na razie Genetic. Poprosimy Maciarza o spotkanie i wtedy porozmawiamy o naszych wątpliwościach.

– Przecież z nim rozmawiałem. Nie zamierza nic wyjaśniać. Roześmiał mi się w twarz.

– Wyjaśni, a ty zrobisz z nim wywiad, który będzie ważnym, przełomowym tekstem.

– Już to widzę! To znaczy pełna zgoda, towarzyszu pułkowniku.

Naczelny poczerwieniał ze złości.

– Nie zgrywaj się! No dobra, na razie to odłóżmy. Mamy coś lepszego.

– Zamieniam się w słuch – mruknął Kuba.

Naczelny chrząknął.

– Co wiesz o Sławomirze Klasyku?

Kuba wzruszył ramionami.

– Przewodniczący Komisji Nadzoru Finansowego, były wiceminister finansów w rządzie Buzka, bankier i makroekonomista. Podobno wyjątkowy mózg, liczy w myślach jak Rain Man.

– Wszystko się zgadza. Otrzymaliśmy informacje z wiarygodnego źródła, że szykuje się u niego megaafera. Ma to być rzekomo temat dnia w każdej stacji telewizyjnej.

– Co zrobił? Zgwałcił własną matkę?

– Blisko, blisko… – zaśmiał się naczelny. – Tu masz streszczenie tematu i telefon do rzecznika, który ponoć chętnie będzie gadać. Zadzwoń do niego jak najszybciej. Tylko udawaj, że o wszystkim wiesz, tak by nie pierdolił o tajemnicy zawodowej.

– Temat na wczoraj?

– Na wczoraj – przyznał naczelny. – Nie ma tutaj mowy o żadnej wyłączności, bo inni być może też przy tym chodzą. Bernard już wie, że ma cię nie obciążać jakimiś duperelami, że to priorytet. Bierz się do roboty! Jutro rezerwujemy na to jedynkę.

– To za wcześnie. Nie zdążę – westchnął Kuba.

Naczelny nic nie odpowiedział.

– Musisz nauczyć się pracować szybciej, cut corners – upomniał prezes.

Zimny poczuł, że się rumieni. Nie był tylko do końca pewien, ze złości czy ze wstydu.

Wychodząc, rzucił zaczepnie:

– A jeśli ta afera też będzie prowadzić do Maciarza?

Redakcja „Expressu Finansowego” mieściła się w gmachu Millennium Plaza w Alejach Jerozolimskich. Nowoczesny budynek został zaprojektowany przez kontrowersyjnego tureckiego biznesmena i architekta Vahapa Toya, który chciał też wybudować w Polsce tor Formuły 1 i drugie Las Vegas z lotniskiem i kompleksem sportowym w Białej Podlaskiej. Zimny przeprowadzał z nim kiedyś wywiad. Turek malowniczo opowiadał o miliardach dolarów, które jest w stanie sprowadzić na niebotyczne inwestycje. Plany brzmiały tak fantastycznie, że Kuba o mało co w nie uwierzył. Nie był jedyny. Z tego, co słyszał, Turka miał wspierać w inwestycjach sam premier lewicowego wówczas rządu.

Kiedy się jednak okazało, że wielkie plany są marzeniem ściętej głowy i żerowaniem na naiwności, Vahapa po cichu pozbyto się z Polski. A może to wcale nie Toy był szurnięty, tylko cały świat próbował go tak przedstawić i podkładał mu nogę? W każdym razie Turek pozostawił po sobie Toi Toia, jak czasem nazywano gmach Millennium ze względu na jego podobieństwo do charakterystycznych przenośnych toalet.

Sam „Express” zajmował trzy piętra w dwudziestoośmiokondygnacyjnym budynku mierzącym blisko sto dwanaście metrów wysokości. Wydawnictwo podnajmowało też gabinet prezesa na najwyższym piętrze, z tarasem i zapierającym dech w piersi widokiem, część liczącego trzy kondygnacje podziemnego garażu i pół piętra dla innych gazet branżowych wydawanych przez Bernstein Business. Na piętnastym piętrze mieściła się redakcja dodatków, księgowość, cały dział reklamy i telemarketingu. Dwa wyższe piętra zajmowała redakcja – od reportażu przez dział biznesowy, sekcję motoryzacyjną aż do „szarków” – sekcji rekinów gospodarki, działu organizującego najbardziej prestiżowy krajowy konkurs dla firm. Na samej górze newsroom: połączenie działu newsów z sekcją portalu internetowego – najważniejsza i najbardziej prestiżowa część gazety świadcząca o jej sile. Albo słabości.

Ostatnio raczej o słabości.

Kuba wjechał windą na siedemnaste piętro, kartą zbliżeniową otworzył drzwi i wparował do „piekiełka” – newsowej części redakcji, która ciągnęła się przez całe pomieszczenie. Porozrzucane w pozornym chaosie biurka i wysepki dla grup dziennikarzy, żadnych ścian, oddzielnych pomieszczeń. Wyjątkiem były znajdujące się na końcu korytarza dwa pokoje spotkań oraz gabinety naczelnych i komentatorów.

Przeszedł koło działu foto, tabelarzy odpowiedzialnych za zestawienia giełdowe, grafików i składaczy męczących się nad wykresami. Zwolnił przy „długim stole”, gdzie zawsze kręciło się dużo osób. To było prawdziwe centrum redakcji. Przy stole siedzieli zazwyczaj dwaj wydawcy odpowiedzialni za wydanie internetowe i drukowane, redaktorzy dokonujący pierwszej oceny i korekty tekstów oraz fotoedytor. Obok ścianka z kilkudziesięcioma białymi tablicami oznaczającymi poszczególne kolumny gazety, czyli szpigiel w skali makro, uzupełniany na bieżąco za pomocą czarnych i czerwonych markerów. Wydawcy i naczelni kilkanaście razy dziennie nanosili na nim poprawki – aż do deadline’u pierwszego, przeznaczonego do wysyłki na cały kraj wydania gazety. Praktycznie po osiemnastej nie można już było wprowadzać większych zmian, choć oczywiście gazeta żyła jeszcze do dwudziestej drugiej trzydzieści – chwili zamknięcia wydania stołecznego. Jeśli dochodziło do jakiegoś ważnego wydarzenia, wydawcy czekali z jedynką maksymalnie długo. Nieraz w drugim wydaniu podmieniano fragmenty tekstów z autoryzacjami czy innymi elementami, a czasem nawet, jeśli zaistniała taka konieczność, zamieniano całe teksty. To nie było nic nadzwyczajnego. Wszystkie dzienniki tak robiły. Stąd czytelnicy w Szczecinie i Warszawie mogli tego samego dnia przeczytać zupełnie inną gazetę, z pierwszą stroną włącznie. Mało kto zdawał sobie sprawę, jak dobrze zorganizowana musi być cała ta machina i jak potrafi być krucha i podatna na błędy. „Naszą siłą są nasze słabości”. Albo odwrotnie.

– Co mamy na jedynce? – rzucił Kuba.

Gosia uniosła zmęczone oczy i uśmiechnęła się do niego.

– Mięso. Decydenci trzymający łapę na dotacjach unijnych ograniczają dostęp do pieniędzy firmom ze spożywki, szczególnie mięsnym.

– Afera – mruknął Kuba.

Temat ważny dla kilkuset, maksymalnie kilku tysięcy osób. Oczywiście wzmacniający pozycję gazety, ale żyjący jeden dzień. Gazeta coraz częściej skupiała się na tematach lobbingowych, a nie misyjnych. Dawno już nie mieliśmy porządnego materiału śledczego, który tak naprawdę poprawiłby sprzedaż.

Gdyby zdecydowali się na puszczenie tekstu o Geneticu, gazeta błyskawicznie zniknęłaby z kiosków. Maciarz wzbudzał emocje.

W gruncie rzeczy jednak Kuba cieszył się, że tekst nie poszedł do łamania, bo był kompletnie nieprzygotowany. Kazali mu go szybko skończyć, to skończył, ale potrzebował jeszcze sporo danych, opinii i komentarzy. No i ten Wietnam – to byłby news, gdyby tylko mógł tam pojechać. Wyobrażał sobie, jak zostałyby przyjęte zdjęcia fabryk Geneticu pod Ho Chi Minh czy Hanoi. To, że już na tym etapie dostał blokadę od najwyższych, mocno podcięło mu skrzydła. Pracował nad tematem blisko trzy miesiące, a tu nagle taki numer! Nawet nie ma co próbować. Trudno.

Kurwa mać. Takie życie.

– Nie masz co robić? – Wicenaczelny „Expressu” odwrócił się do niego.

– Już idę. – Kuba uchylił się przed lecącą w powietrzu zmiętą kulką papieru.

Jego biurko stało zaraz za „długim stołem”, ukryte po drugiej stronie ścianki ze szpiglami. Naprzeciwko grzał miejsce inny dziennikarz śledczy, Roman, piszący głównie o hazardzie i przekrętach na foreksie. Biurko z tyłu zajmowała Wiera, specjalistka od integracji europejskiej, a tuż za nią siedziała Marta, pisząca o strefach ekonomicznych.

– Co słychać? – rzucił Kuba na powitanie, ale Roman, wyraźnie nie w sosie, burknął coś na odczepkę.

– Przeliczyli mu franki po wczorajszym kursie – wyjaśniła Wiera. – Jest w plecy jakieś trzydzieści tysięcy. Jak my wszyscy.

Szczęśliwi jesteście, że macie te swoje kredyty – pomyślał Kuba. On przepuszczał całą kasę na piwo i dziewczyny. No i na wakacje. Nie ciągnęło go do dzieci i rodziny, ale chyba jednak czegoś w jego życiu brakowało.

– Muszę lecieć. – Roman zebrał papierzyska do torby, chwycił kask motocyklowy i ruszył do wyjścia.

Kuba włączył komputer, sprawdził pocztę, uruchomił Mozillę i wpisał do wyszukiwarki nazwisko Klasyk. „Trzydzieści dwa lata, jeden z najmłodszych ministrów IV RP, były ekspert ekonomiczny i zarządzający funduszami”. Zdjęcia przedstawiały misiowatego faceta z brodą, wyraźną nadwagą i oczami bez wyrazu.

Na kartce, którą dostał od naczelnego, o samym Klasyku było jednak niewiele. Właściwie tylko wskazówka, że może mieć duży problem z jakąś spółką, której nazwa nic Zimnemu nie mówiła. Consulting Partners. Nazwa dobra dla przekrętaczy. Nic nie produkujemy, nic nie mamy, za to wszystko potrafimy skonsultować.

Consulting Partners wchodzi na giełdę. Spółka jest mała i niewiarygodna, a Komisja, zamiast ją powstrzymać, daje zielone światło do emisji publicznej. Być może sam Klasyk jest w to wszystko umoczony. Może wziął łapówkę albo ma z nimi jakieś konszachty. Spółka wycenia się na prawie 100 mln zł, choć nie posiada żadnego majątku, a w praktyce tworzą ją trzy osoby, konsultanci biznesowi. Na dodatek niewykluczone są powiązania ze światem przestępczym.

Pewnie ktoś zadzwonił do naczelnego i nadał temat, a on jak najszybciej chciał zepchnąć to na Kubę lub Romana.

Pech chciał, że padło na mnie – pomyślał Kuba. Consulting Partners? Kogo to obchodzi. I co do tego ma sam Klasyk?

Wpisał do wyszukiwarki nazwę firmy i jednocześnie wybrał wewnętrzny do naczelnego.

– Tomasz – odezwał się naczelny po kilku sygnałach.

– Przepraszam, że ci zawracam gitarę… – rzucił Kuba. – Skąd masz to info o Consulting Partners i Klasyku?

– A co?

– Nic. Po prostu jestem ciekaw.

Naczelny nie odzywał się dobre pół minuty.

– Nie mogę ci powiedzieć – rzekł w końcu. – Wiem, że to wbrew zasadom, ale później ci wytłumaczę. Wybacz.

– Kolejny Genetic?

– Zrób, co uważasz.

Naczelny odłożył słuchawkę.

Kuba miał do niego pretensję o zachowanie w czasie rozmowy z prezesem, bo w końcu to on odpowiadał za bezpieczeństwo dziennikarzy i zawsze powinien brać ich stronę. Jednak wszyscy wiedzieli, że Tomasz jest na wylocie, bo nie dogaduje się z prezesem. Kolejny naczelny wisiał nad nimi już od roku. Nie znali tylko jego nazwiska.

W internecie niewiele znalazł na temat Consulting Partners.

Na ich stronie były bardzo ogólnikowe informacje, coś o wierzytelnościach, restrukturyzacji, upadłościach. Jacyś cwaniacy. Dokładniej sprawdzi potem.

Wykręcił numer, który miał zapisany na kartce. Z rzecznikiem KNF rozmawiał już wcześniej kilkakrotnie, ale zwykle te rozmowy jakoś się nie kleiły.

– Witam, Jakub Zimny, „Express Finansowy”. Czy pan Dariusz Woźniewicz?

– Przy telefonie – odparł nieco wystraszony głos po drugiej stronie. – Dzień dobry.

– Nie wiem, czy pan pamięta, jakiś czas temu udzielił mi pan informacji na temat kontroli w Banku Staropolskim. – Kuba zamilkł wyczekująco, ale ponieważ Woźniewicz nie odpowiadał, postanowił kontynuować. – Przygotowuję artykuł na temat spółki Consulting Partners, która właśnie wchodzi na giełdę. Mam parę pytań, możemy porozmawiać?

– Proszę.

– Więc… hm… mamy wątpliwości, czy ta spółka powinna wejść na rynek publiczny. Z moich informacji wynika, że jest nierzetelnie wyceniona i ma problemy z prawem. Jak pan to skomentuje?

– Nie potwierdzam, nie zaprzeczam.

Kuba był nieco zaskoczony. Z tego, co mówili prezes i naczelny, Woźniewicz powinien współpracować.

– A jak pan skomentuje wątpliwości co do postawy pana przewodniczącego Klasyka w tej sprawie?

– Jakie wątpliwości?

– Według moich informacji pan Klasyk mógł pomóc Consulting Partners przejść procedury.

– Bzdura – rzucił Woźniewicz. – Przewodniczący zrobił wszystko, żeby Consulting Partners ich nie przeszła. Mogę panu zaufać? Nie zacytuje mnie pan?

– Oczywiście.

– W związku z podejrzeniami licznych przestępstw dokonywanych przez przedstawicieli tej firmy przewodniczący zalecił wobec niej specjalną procedurę. Nie możemy jednak powiedzieć tego oficjalnie, bo obowiązuje nas tajemnica zawodowa. To przestępcy. Próbują się bronić, dyskredytując przewodniczącego. A my możemy tylko powiedzieć: nadzór musi być odporny na wszelkie naciski.

– Nie mogą was dyskredytować, bo jeszcze z nimi nie rozmawiałem – burknął Zimny. – Co im zarzucacie?

– To nie jest rozmowa na telefon.

– Mogę podjechać do pana w każdej chwili.

– Obawiam się, że to też nie będzie możliwe.

– Więc jak mam napisać tekst na ten temat?

– Pojutrze wystosujemy specjalny komunikat. Może pan go dostać wcześniej, ale nie może z niego cytować ani przyznać, że go czytał. Wchodzi pan w taki układ?

– Po co mi tekst, którego nie mogę wykorzystać?

– Nie powiedziałem, że nie może pan wykorzystać informacji. W komunikacie będzie opisany cały proceder. Wszystko, o co ich oskarżamy. Pan nie może tylko przyznać, że informacje pochodzą z naszego komunikatu. Otrzyma pan informacje jako pierwszy, a potem Komisja potwierdzi, że pana tekst jest oparty na faktach. To jak, zgoda?

Kubę zdziwiła ta propozycja, ale w sumie nie był zaskoczony. Nieraz korzystał z urzędowych informacji, które oficjalnie nie mogły być przekazywane prasie. Dawano je dziennikarzom w różnej formie – głównie ksero z wyciętymi nagłówkami i datami, żeby nie można było oskarżyć urzędu o wyciek. Raz dostał kopię części akt prokuratorskich od samego szefa Prokuratury Krajowej, który zaraz potem kazał je zniszczyć. Innym razem zadzwonił szef policji i nadał temat dotyczący problemu, z którym nie mógł sobie poradzić we własnym departamencie. Nierzadko do redakcji podrzucano strategie, masterplany i inne oficjałki, zwykle niedostępne dla osób postronnych.

Zimny był za pełną jawnością życia publicznego, więc w żaden sposób nie ganił urzędników za przekazywanie informacji prasie. Tym bardziej że prawie nigdy nie oczekiwali za to gratyfikacji ani nie próbowali ukierunkowywać tekstów. Macie, róbcie z tym, co chcecie. Jednak łamanie tajemnicy służbowej było przestępstwem. Kuba nie tyle był zwolennikiem rygorystycznego przestrzegania prawa, ile obawiał się, że jego informatorzy mogą ponieść konsekwencje swoich czynów. Część dziennikarzy miała w nosie los rozmówców. Liczył się tekst, temat. Kuba się z nimi nie zgadzał. Uważał, że najważniejsze jest bezpieczeństwo informatorów, bo to pozwala zbudować długotrwałe relacje. Ich bezpieczeństwo oznaczało jego spokój wewnętrzny. Czuł się za nich odpowiedzialny, nawet jeśli kłamali. To dziennikarz jest od weryfikacji danych. Nie może winić informatorów za nieprawdę, pod którą się podpisał. Prasa nie powinna służyć załatwianiu interesów lokalnych kacyków czy urzędników. Nawet informacje od samego premiera powinno się weryfikować, a nie bezgranicznie im ufać.

– Zgoda – rzucił teraz do słuchawki, choć zdawał sobie sprawę, że brak możliwości zacytowania dokumentu oznacza dla niego znacznie więcej pracy i wymusza ostrożność.

– Jutro z samego rana prześlę panu maila. Proszę o jego usunięcie zaraz po pobraniu wiadomości.

– Dobrze.

Kuba uśmiechnął się. Postąpi zgodnie z obietnicą, choć mail i tak pozostanie do dyspozycji na serwerze głównym redakcji jeszcze przez kilkanaście miesięcy. Nie miał zamiaru działać przeciwko informatorowi, lecz nie wolno mu było usuwać dowodów, które mogły być potrzebne w razie procesu sądowego czy innych nieprzewidzianych zdarzeń.

Spojrzał na zegarek. Mijała właśnie szesnasta, koniec pracy we wszystkich urzędach. Za oknem redakcji rozpoczęła się ucieczka z biurowców do sypialnianych dzielnic Warszawy: Ursynowa, Białołęki, Żoliborza. W redakcji większość osób kończyła pracę około osiemnastej trzydzieści. On zwykle zostawał jeszcze dwie, trzy godziny. Sprawdzi tę spółeczkę, o której ma pisać, i przygotuje research. Koledzy z większych gazet mieli zawsze do pomocy praktykantów, którzy przeczesywali internet i archiwa w poszukiwaniu danych. Zimny nie mógł nawet marzyć o podobnym luksusie, ale i tak wolał wszystko robić sam. Nie lubił pracy zespołowej.

***

Mniej więcej w tym samym czasie, gdy Teodor Kozłowski i Kuba Zimny wyglądali z okien swoich biurowców, w niewielkim secesyjnym pałacyku przy ulicy Emilii Plater, koło hotelu Marriott, rozpoczynała się narada zarządu spółki Consulting Partners. Andreas Holdner, obywatel Niemiec, największy akcjonariusz i wiceprezes zarządu, poprosił o zajęcie miejsc za stołem konferencyjnym Pawła Kutza i Witolda Stypułkowskiego, pozostałych członków zarządu. Holdner był odpowiedzialny za wprowadzenie akcji CP na Giełdę Papierów Wartościowych w Warszawie.

– Nie udało mi się skontaktować z GPW – zaczął bez wstępu czystą polszczyzną.

– Nie udzielili informacji? – zapytał Stypułkowski.

– W dziale emitentów w ogóle nie chcieli połączyć mnie z kimś decyzyjnym, a potem po prostu nie odbierali telefonów.

– A co z KNF?

– Także nic. Prawdopodobnie coś szykują, bo dostaliśmy informację od brokera, że kazano przygotować pełną dokumentację do kontroli.

– Znowu?

– Tak.

– Pytałeś o opinię profesora?

Holdner ze zdenerwowania zacisnął zęby. Zgodnie z sugestią zarządu wynajął profesora prawa i jednocześnie członka rady giełdy, jednego z najlepszych prawników z koneksjami w KNF. Profesorowi jednak nawet nie chciało się kiwnąć palcem. W ramach konsultacji miał do powiedzenia zaledwie parę zdań. Holdner nie lubił wyrzucać pieniędzy w błoto.

– Wziął sto tysięcy i wzruszył ramionami. Powiedział, że powinniśmy się dogadać.

– A co innego robimy?

Holdner nie odpowiedział.

Stypułkowski miał ochotę trzasnąć pięścią w stół. Pomyślał jednak, że może wyolbrzymiają problem.

– Co nam mogą zrobić? – zapytał. – Przecież już zakończyliśmy zapisy i przydział akcji.

– Teoretycznie mogą nawet wstrzymać ofertę.

– To jakieś żarty.

– To nie żarty. Mogą nas nawet posadzić.

Kutz, który dotąd się nie odzywał, westchnął ciężko.

– Andreas, czy myślisz, że znów wraca tamta sprawa?

– Szczerze? Niestety, ale chyba tak.

– Przecież rozmawialiśmy z nimi. Mówili, że to nic osobistego. Tylko biznes.

– Co mam ci odpowiedzieć?

– Wybronimy się?

Holdner pobladł. Ktoś, kto w tym momencie spojrzałby w jego oczy, mógłby wyczytać w nich kilka uczuć: nienawiść, desperację, wolę zemsty. Może nawet uznałby, że widzi w nich strach. Tak naprawdę jednak pomyliłby się, bo dla wszystkich, którzy go znali, obecny wyraz oczu Holdnera oznaczał jedno: determinację. Zimny upór. Niemiec, choć niewielkiej postury, z charakteru przypominał bawołu. Nigdy nie schodził z drogi, parł do przodu i miał twardą głowę, którą potrafił walić w mur aż do skutku.

– Zapytaj lepiej, kto ich obroni przed Andreasem – szepnął Stypułkowski do Kutza.

2

Kuba obudził się kwadrans przed szóstą, włączył radio, umył zęby i zaparzył podwójną kawę. Był mocno podekscytowany. W nocy właściwie nie spał, tylko drzemał, nawiedzany przez demony nowego tematu, który po wczorajszym researchu zaskakująco zyskał na znaczeniu.

Zamierzał przyjść do redakcji przed porannymi korkami i przygotować się do kilku zaplanowanych rozmów na temat Consulting Partners. Wieczorne surfowanie po internecie nie wzbogaciło znacząco jego wiedzy na temat samej spółki. Znalazł niewiele: jakieś awantury przy okazji upadłości i restrukturyzacji długów, informacje o złożonych do sądów wnioskach, o negocjacjach z syndykami. Nawet opis działalności spółki zamieszczony na jej stronie internetowej był mało zrozumiały.

Consulting Partners to firma doradczo-inwestycyjna, której działalność obejmuje zarówno doradztwo w dziedzinie corporate finance, jak i aktywne inwestowanie w projekty restrukturyzacyjne. Firma specjalizuje się w inwestowaniu w przedsiębiorstwa, akcje lub inne aktywa, które ze względu na problemy formalne, organizacyjne, operacyjne lub inne (np. upadłość) wymagają gruntownej restrukturyzacji (distressed assets).

Corporate finance? Distressed assets? Ogólniki i slogany.

Było tam za to sporo informacji o planach wejścia spółki na GPW, w tym prospekt emisyjny zatwierdzony przez KNF trzydziestego września, czyli dwa miesiące temu. Dokument informował, że spółka zamierza wyemitować dla inwestorów, czyli giełdowych ciułaczy, do stu tysięcy nowych akcji, a środki pozyskane z emisji zostaną przeznaczone głównie na inwestycje w katowicką spółkę produkującą sprzęt do wydobywania węgla. W kolejnej zakładce Kuba znalazł informacje o przebiegu book buildingu, czyli procesu zapisów na oferowane akcje. Zakończyły się one dziewięćdziesięciodziewięcioprocentową redukcją, co oznaczało, że jeśli ktoś zapisał się na sto akcji, dostawał tylko jedną. Spółka cieszyła się sporym wzięciem i ludzie, którzy w nią zainwestowali, mogą liczyć na duży wzrost przy debiucie na GPW.

Zarząd spółki Consulting Partners SA informuje, że w dniu dzisiejszym podjął uchwałę o dokonaniu przydziału akcji. Zapisy prawidłowe złożono na 1 338 244 akcje o łącznej wartości 80 300 440 złotych. Stopa redukcji wyniosła 99 procent.

Istne szaleństwo. Maleńka firma mogła w porywie wyciągnąć od naiwniaków nawet osiemdziesiąt baniek. Uff! Przydziału akcji dokonano piątego listopada, wniosek o dopuszczenie do obrotu złożono tego samego dnia. Dlaczego więc wciąż, po upływie miesiąca, nie znalazły się na GPW?

Rzeczywiście jest afera!

Kuba powpisywał jeszcze do wyszukiwarki nazwiska członków zarządu firmy i dopiero wtedy poczuł, że krew tężeje mu w żyłach. O ile o Kutzu i Stypułkowskim było w sieci niewiele, o tyle Andreas Holdner miał kartotekę niemal równie bogatą jak Bill Gates. Okazało się, że był prezesem banku ABC w Londynie, maklerem w City zarządzającym portfelami klientów na emerging markets, wprowadzał ofertę Barclaya na rynki Chin i Azji, wreszcie negocjował przy restrukturyzacji Elektrimu w Polsce. Zdjęcia z Markiem Mobiusem, George’em Sorosem, a nawet z Silviem Berlusconim. Co ktoś taki robi w polskiej spółeczce? Na dodatek w towarzystwie przestępców. Czyżby sam był przestępcą? To rzeczywiście może okazać się ciekawsze niż Genetic. Consulting Partners to pikuś, ale wystarczy o gościu z takim życiorysem jak Holdner napisać, że jest o coś podejrzany, by stworzyć główny news dnia dla świata finansowego. Nie tylko w Polsce. Nawet gdyby zarzuty okazały się niesłuszne. Temat dnia, może nawet roku. Jeśli oczywiście znowu prezes nie dostanie telefonu od zatroskanego klienta, prenumeratora czy reklamodawcy.

Kubie mignęła przed oczami twarz Michaela Douglasa z filmu Wall Street.

Czyżbym trafił na swojego Gordona Gekko?

Dopił kawę i ruszył do samochodu. Stara honda CRX stała na parkingu pod domem przy ulicy Czeskiej na Saskiej Kępie, w którym wynajmował cały dół. O szóstej dziesięć zjeżdżał już z mostu Poniatowskiego. Nie było dużego ruchu, skrzyżowania pokonywał na pierwszych światłach. O wpół do siódmej minął dawny budynek Ikei i zaparkował przy Toi Toiu.

W redakcji siedział już kierownik działu newsów Bernard Zięba, któremu towarzyszyło kilka innych zbłąkanych dusz. Nie wdając się w zbędne dyskusje, Kuba włączył maca i otworzył skrzynkę pocztową. Maila z KNF spodziewał się później, ale czekała go miła niespodzianka. Z adresu sxc666@gmail.com napisano do niego już o szóstej trzydzieści rano. Wiadomość zawierała dwa krótkie zdania:

Wysyłam z prywatnego adresu. Proszę o poufność.

D.W.

W załączniku znajdował się dokument roboczy bez nagłówków, pieczątek czy innych insygniów wskazujących na to, że zawiera oficjalne stanowisko urzędu. Nie było jednak najmniejszych wątpliwości, że to autentyczne pismo.

W związku z uzasadnionym podejrzeniem naruszenia obowiązku przedstawienia w prospekcie prawdziwych, rzetelnych i kompletnych informacji Komisja Nadzoru Finansowego wszczęła dziś postępowanie w sprawie zakazu dopuszczenia do obrotu na rynku regulowanym akcji spółki Consulting Partners SA. Jednocześnie Komisja przekazuje do publicznej wiadomości informację o zaistnieniu okoliczności wskazujących na popełnienie przestępstwa zatajenia prawdziwych danych.

Poniżej następował opis procederu. Jeśli Kuba dobrze zrozumiał, spółkę oskarżano o próbę manipulacji, ukrycie przed inwestorami ważnych danych dotyczących transakcji pomiędzy zarządem, firmą i spółkami powiązanymi oraz nierzetelne wyceny.

Kurwa mać! Andreas Holdner, mój prywatny Gordon Gekko, podejrzany o przestępstwo finansowe.

Jeśli darmozjady z działu promocji nie spieprzą swojej roboty, to taki news mógłby się pojawić nawet w BBC albo CNN. Trzeba szybko dać znać koncernowi Bernsteina, żeby jutro z samego rana wrzucił to do własnych serwisów i puścił w świat, trzeba przygotować krótkie depesze dla Bloomberga i Reutersa – myśli Kuby biegały jak szaleni hokeiści od bandy do bandy. Już widział te tytuły: Afera finansowa w Polsce, Znany światowy finansista oskarżony o malwersacje, Guru rynku emerging markets przestępcą? Wierzył, że każdemu kiedyś trafia się temat życia. Wcześniej dwa czy trzy razy był już niemal pewny, że puka do jego drzwi, ale ostatecznie okazywało się, że rakieta – i owszem – startowała z wielkim hukiem, ale potem znikała w kosmosie wielu podobnych, mniej lub bardziej ważnych newsów. Na temat życia musiał wciąż czekać.

Było za wcześnie na dzwonienie z prośbą o komentarz do sprawy, postanowił więc spokojnie zapisać główne tezy tekstu. Co prawda wypadało poczekać na głos Holdnera czy choćby stanowisko jego spółki, ale cóż mogli mu powiedzieć? „Jesteśmy niewinni, padliśmy ofiarą pomówień. To jakaś pomyłka. Stanowczo zaprzeczamy zarzutom”. To właściwie bez znaczenia. Dostaną miejsce na komentarz, ale przecież nie może on zaburzyć konstrukcji tekstu. Urząd stawia zarzuty, przestępca je odpiera, ludzie wierzą urzędowi, przestępca idzie do piekła. Taka jest normalna kolej rzeczy. Kuba zaczął pisać.

Znany finansista Andreas Holdner jest podejrzewany przez polską Komisję Nadzoru Finansowego o malwersacje dokonywane w spółce Consulting Partners, która ubiegała się o wejście na warszawską Giełdę Papierów Wartościowych. Założona i finansowana przez Holdnera spółka miała dokonać szeregu manipulacji i fałszowania danych w prospekcie emisyjnym, oszukując inwestorów, którzy łapczywie rzucili się na oferowane przez nią akcje. Sprawa może się zakończyć wielkim skandalem, gdyż według informacji „Expressu Finansowego” spółka próbowała za pośrednictwem mediów atakować samego przewodniczącego KNF Sławomira Klasyka i lobbować przeciw niemu. Komisja podjęła decyzję o zablokowaniu debiutu CP na giełdzie. Sprawą już zajmuje się prokuratura.

Zadowolony wyszedł na papierosa. Dwa marlboro wypaliły się jedno po drugim w zaledwie sześć minut. Aleje Jerozolimskie były już całkowicie zapchane przez sznur pojazdów. Na przystanku autobusowym stała grupa sześciu kieszonkowców, którzy czasem bawili się też w napady na samochody osobowe. Obstawiali głównie autobusy linii 175 dowożące pasażerów do centrum z lotniska Okęcie. Wszyscy mieli duże puste torby, po których można było ich poznać. Gdy napadali na samochody, pakowali do nich ciężkie metalowe narzędzia i taką bronią wybijali boczne lub przednie szyby w autach, których kierowcy nieostrożnie pozostawili nesesery czy torby na przednich siedzeniach. Huk rozbitej szyby gwarantował szok. Kierowca nie miał żadnych szans, choćby był Muhammadem Alim. Zanim wysiadł z samochodu i ruszył w pościg, złodzieje znikali już w jednej z bram okolicznych kamienic.

Punkt dziewiąta Kuba Zimny pierwszy raz wybrał numer Consulting Partners i poprosił o połączenie z Andreasem Holdnerem. Sekretarka poinformowała go, że wiceprezesa nie ma. Dwie kolejne próby także nie przyniosły rezultatu. W końcu podano mu numer telefonu komórkowego i tuż przed dziesiątą Andreas Holdner zameldował się po drugiej stronie linii. Zimny zdziwił się, gdy usłyszał, że ten tak dobrze i bez żadnego akcentu mówi po polsku. Przedstawił się i poprosił o komentarz. Holdner milczał przez kilkanaście sekund, po czym zasyczał krótko:

– To nieprawda.

– Co jest nieprawdą? Zarzuty KNF bazują na nieprawdziwych informacjach czy też nie wierzy pan w samo postawienie zarzutów przez Komisję? – starał się doprecyzować Kuba.

– To wszystko stek kłamstw. Zostaliśmy zaatakowani z powodu konfliktu z domem maklerskim.

– Skonfliktowaliście się z własnym brokerem?

– Nie z własnym. Przepraszam, muszę to przemyśleć.

– Co mogę zatem zacytować?

Andreas Holdner rozłączył się.

Kuba popatrzył zdziwiony na telefon. W sumie jednak czego się spodziewał? Może to nawet lepiej, że Holdner nie chciał gadać za dużo.

Kontakt z adwersarzem odbębniony. Wystarczy – pomyślał i zasiadł do pisania dalszej części.

Sam Holdner był kompletnie zaskoczony pojawieniem się zarzutów. W rozmowie z „Expressem Finansowym” wszystkiemu zaprzeczył i zrzucił winę na brokera, którym jest dom maklerski DMB. Następnie się rozłączył i do wieczora pozostawał nieuchwytny.

Rynek finansowy przyjął informacje o zarzutach wobec Holdnera z równie wielkim zaskoczeniem. „Andreas był na rynku postrzegany jako postać kryształowa. To szok” – mówi jeden z finansistów.

Znów zaczął dzwonić, wybierając numery komórkowe znajomych prawników i osób związanych z funduszami inwestycyjnymi. Rozmówcy znali Holdnera, ale nie bardzo chcieli się wypowiadać. Kiedy wybierał piąty lub szósty numer, jego komórka zaskrzeczała, a na wyświetlaczu pojawiła się informacja: DZWONI: HOLDNER, ANDREAS.

Kuba odebrał, mówiąc grzecznie, że cieszy się z powodu tego telefonu.

– Pan chce napisać kłamstwo – zaatakował go jednak wiceprezes CP. – Jeśli pan to zrobi, wytoczę panu proces i dopilnuję, żeby już nigdy nie skłamał pan w prasie.

Kuba był tak zaskoczony, że nie potrafił się zdobyć na jakąkolwiek ripostę.

– To pański wybór, ale jeśli zdecyduje się pan powielać kłamstwa, musi pan zdawać sobie sprawę z ryzyka. Poświęcę cały majątek, żeby pana zniszczyć.

– Niech mnie pan nie straszy – wyjąkał Kuba, ale zabrzmiało to bardzo słabo. Zupełnie się nie spodziewał takiego obrotu sprawy.

– Ja nie straszę – Holdner kontynuował atak – tylko informuję, że zamierza pan napisać nieprawdę i jeśli pan to zrobi, poniesie konsekwencje.

– Proszę więc się ze mną spotkać.

– Pan już wybrał sobie winnego. Jeśli dojdzie pan do wniosku, że chce uprawiać prawdziwe dziennikarstwo, zadawać pytania i weryfikować fakty, a nie wyłącznie prosić o komentarz, to proszę wtedy zadzwonić. Ale nie wcześniej niż w przyszłym tygodniu.

Holdner rozłączył się. Kuba czuł, jak krew zalewa mu policzki. Ciosy maklera były solidne, celne, zbiły go z tropu. Ale nie zamierzał dać się wystraszyć. W pierwszym odruchu roześmiał się więc cynicznie. Już on mu pokaże! Potem pomyślał, że może jednak popełnił jakiś błąd, może rzeczywiście z góry go skazał. Nie, nie zrobił niczego złego; miał prawo w obecnej sytuacji prosić po prostu o komentarz, a nie o wyjaśnienia.

Pies z tobą tańcował.

Tekst był gotowy o szesnastej. Kuba dodał też kalendarium wydarzeń, które miało biec górą przez całe dwie kolumny przeznaczone na materiał. Tuż przed siedemnastą dorzucił kilka ramek i „oko eksperta” – krótki komentarz do sprawy. Znany prawnik Marek Migalski, obrońca w wielu słynnych procesach, mówił w nim, że złamanie prawa przez zarząd Consulting Partners wydaje się oczywiste, a Komisja Nadzoru Finansowego po raz kolejny stanęła na wysokości zadania, chroniąc inwestorów przed przestępstwem białych kołnierzyków.

Wieczorem Kuba był totalnie wypalony. Do rana miał jeszcze czuć strach i niepewność. W nocy kręcił się w łóżku, nie mogąc uniknąć pytania, czy gdzieś nie popełnił błędu. Rankiem jednak odetchnął. Komisja wystosowała komunikat dokładnie takiej treści, jak mu przesłano, a wszystkie agencje – z serwisami Reutersa i Bloomberga włącznie – cytowały tekst Zimnego. Należąca do Bernsteinów największa telewizja Danii i krajów Beneluksu, TVB4, podała informację jako główny temat dnia w serwisach ekonomicznych i jeden z najważniejszych tekstów dziennika. Zapowiedziano specjalny reportaż na temat Holdnera i dyskusję w studiu. Globalizacja.

W redakcji przywitano Kubę oklaskami i poklepywaniem po ramieniu. Mieli w końcu jedynkę, która napędzi sprzedaż. Po południu znalazł na tablicy korkowej przy swoim biurku wydrukowane z netu zdjęcie Holdnera przebite ostrą rzutką do gry w darta. Żartownisie.

– Nie wiecie, kto to zrobił? – zapytał, ale dziewczyny były zajęte czym innym i tylko pokręciły głowami.

Tuż przed zamknięciem wydania gruchnęła kolejna sensacja, która podziałała na Kubę jak kojący balsam.

Dziś w godzinach wieczornych funkcjonariusze ABW zatrzymali trzy osoby w związku z prowadzonym pod nadzorem Prokuratury Okręgowej w Warszawie śledztwem, dotyczącym usiłowania doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzenia mieniem m.in. Skarbu Państwa, i podejrzeniem przestępstw przeciw obrotowi kapitałowemu. Wszystkie zatrzymane osoby są związane ze spółką publiczną Consulting Partners z Warszawy. Według ustaleń poczynionych w śledztwie co najmniej jeden z zatrzymanych jest podejrzany o udział w zorganizowanej grupie przestępczej.

Kuba odetchnął.

I co teraz pan powie, panie Holdner? Może nawet udało się panu mnie wystraszyć, ale nie dałem ciała. Za to pan ma pewnie teraz pełno w portkach.

Wziął się do pracy. Miał kolejną jedynkę do zrobienia.

***

W krakowskim biurze kancelarii adwokackiej Ramstein, Hegel i Wspólnicy dwaj dobrze ubrani mężczyźni w napięciu oglądali wiadomości, czekając na komunikat o dokonanych przez ABW aresztowaniach. Informacja pojawiła się dopiero tuż przed końcem programu.

– Czemu to nie był news dnia? – zapytał zdziwiony jeden z mężczyzn.

– Może tylko nam wydaje się to takie istotne. Ważniejszy jest przecież problem Dody z Radkiem i kolejny przegrany mecz w eliminacjach. A główną wiadomość zrobili z jakiegoś polityka, który wymachiwał sztucznym członkiem i pił wódkę na rynku miejskim.

– Jesteśmy przewrażliwieni – przyznał rozmówca. – Te chłopaki może nawet i na taką wzmiankę nie zasłużyły.

– Czy myślisz, że to zamyka cały temat?

– Tak. Z pewnością ta lekcja będzie dla nich wystarczająco pouczająca.

3

Prokurator Ewelina Talar wymierzyła glocka tuż powyżej środka tarczy i powolnym, płynnym ruchem palca nacisnęła spust. Wycelowała drugi raz, potem trzeci. Zebrała dwadzieścia osiem punktów za jedną dziesiątkę i dwie dziewiątki, co po raz kolejny okazało się najlepszym wynikiem serii. Strzelała od pół godziny i trochę bolało ją ramię. Tak tłumaczyła sobie te dwie dziewiątki. W dawnych czasach trafiała czasem lepiej od złotej medalistki olimpijskiej Renaty Mauer, ale na zawodach nie wytrzymywała presji. Jej kariera legła w gruzach, gdy na turnieju przedolimpijskim, który miał dać jej bilet do Sydney, całkowicie przepadła w ostatniej serii. Załamała się psychicznie i zrezygnowała z kariery sportowej. Może i dobrze, bo przez nią zaniedbała studia prawnicze, które były jej drugą, równorzędną pasją. Od początku nauki wiedziała, co chce robić. Nie interesowały jej aplikacje sędziowskie, adwokackie czy radcowskie. Trzymała się z dala od całej gromady fircyków, dla których studia miały się stać trampoliną do wielkiej kasy. Ona chciała ścigać i łapać przestępców.

W 2001 roku zrobiła dyplom z wyróżnieniem i dzięki wstawiennictwu dziekana otrzymała etat w Prokuraturze Rejonowej Warszawa Praga-Północ. Po przepisowych trzech latach aplikacji trafiła na przedłużony staż asesorski, aż została pełnoprawnym prokuratorem. Minister nie spieszył się z nominacjami i asesorzy jeszcze długo po egzaminach czekali na awans. Uroda i delikatność ciała, które zwykle pomagały jej w życiu, tym razem okazały się przeszkodą. Powierzano jej głównie drobne sprawy, z reguły dotyczące lekkich przestępstw. W ciągu pięciu lat pracy trafiła może na trzy sprawy, które rzeczywiście ją zaciekawiły.

Zdławiona ambicja sprawiła, że Ewelina zaczęła poszukiwać innych możliwości samorealizacji i już w 2003 roku rozpoczęła studia podyplomowe w Szkole Głównej Handlowej, gdzie od początku zainteresowała się rynkiem kapitałowym. Dwa lata później docenił ją prokurator krajowy Bembenek, proponując jej przejście do tworzonej w Prokuraturze Okręgowej specjalnej grupy do ścigania przestępstw na rynku kapitałowym.

Pamiętała do dziś, co powiedział.

– Czy wie pani, jaką skuteczność ma prokuratura w sprawach giełdowych? A może powinienem był powiedzieć: jaką nieskuteczność? Bo skazań mamy mniej niż promil. Z aktami oskarżenia kierowanymi do sądów też jest nie lepiej. Rząd Prawa i Sprawiedliwości chce to zmienić.

I pani wykona dla nas to zadanie – dopowiedziała sobie w myślach – ku chwale ojczyzny. I Prawa i Sprawiedliwości.

Po krótkim wahaniu Ewelina Talar przyjęła propozycję i w lutym 2006 roku zameldowała się w Wydziale VI do spraw Przestępczości Gospodarczej warszawskiej Prokuratury Okręgowej przy ulicy Chocimskiej. Dziś Bembenek sam był ścigany przez prokuraturę z powodu podejrzeń o spalenie jednej z akcji Centralnego Biura Antykorupcyjnego wymierzonej przeciwko wicepremierowi. Ewelina jednak była przekorna i wciąż czuła do niego wiele sympatii. Powód: praktycznie wszystkie sprawy, którymi zajmowała się po przejściu do „szóstki”, były niezwykle ciekawe. Duże pieniądze, znane nazwiska, skomplikowane kwestie. Wyzwania.

Jednak po zdymisjonowaniu Bembenka zespół giełdowy przestał być tak istotny. Skończyły się wycieczki do SEC, amerykańskiej komisji o uprawnieniach prokuratorskich, zwiedzanie Nowego Jorku, Los Angeles i przy okazji Las Vegas, wielogodzinne debaty i szkolenia organizowane w komisjach nadzorczych w Europie, a poszczególne sprawy zaczęto przydzielać prokuratorom i asesorom w normalnym trybie, bez tworzenia – jak do tej pory – zespołów operacyjno-śledczych czy grup referentów.

I dobrze – podsumowywała prokurator Talar. Dzięki temu mogła w spokoju robić swoje. Choć wciąż nie miała żadnego spektakularnego sukcesu, o którym skrycie marzyła, to przez dwa lata zamknęła dwa postępowania przeciw nieuczciwym doradcom, śledztwo dotyczące oszustwa maklerskiego i drugie, poświęcone manipulacji akcjami niewielkiej spółki informatycznej.

Wszystkie te dochodzenia zakończyły się przyznaniem oskarżonych do winy, a wyroki były tylko formalnością. Szefowa „szóstki”, widząc zapał i skuteczność swojej podwładnej, przydzieliła ją do ciągnącej się od dziesięciu lat sprawy dwóch maklerów oszustów z dużego banku inwestycyjnego. Ewelina Talar doprowadziła do ich skazania, co w tej sytuacji było sporym osiągnięciem.

Dzięki temu dostała następnie przydział do dwóch trudniejszych „politycznych” postępowań – sprawy rzekomej manipulacji dokonanej przez prezesa banku ETE, a obecnie szefa koncernu medialnego, oraz podejrzenia zmowy dziesięciu zarządzających największymi polskimi instytucjami finansowymi. To, co działo się z tymi wciąż niezamkniętymi śledztwami, nadawało się na książkę. Na szczęście jako podległy w hierarchii, jedynie oddelegowany do okręgówki prokurator rejonowy i współreferent nie musiała angażować się w „negocjacje” ze sztabem prawników, polityków i lobbystów. Czterech wyższych rangą prokuratorów mocno się od tego pociło.

„Pamiętaj, najważniejsze, żeby móc rano spojrzeć w lustro i nie zaciąć się przy goleniu” – mówił jej Piotr, przyjaciel, który robił oszałamiającą karierę w Biurze do spraw Przestępczości Zorganizowanej gdańskiego wydziału Prokuratury Krajowej. Mimo awantur i bezkompromisowego charakteru parł do przodu, stając się z czasem legendą. Nikt – nawet minister sprawiedliwości – mu nie podskakiwał. Piotr dostawał wszystkie najważniejsze śledztwa: pranie pieniędzy u najbogatszych Polaków, wielkie transakcje międzynarodowe, duże sprawy narkotykowe.

Ewelina marzyła, żeby kiedyś trafić do jego zespołu, ale był jeden problem nie do rozwiązania – nie mogła na dłużej opuścić Warszawy. Piotr zaś nie chciał wyjeżdżać z Gdańska.

„Zapominasz, do kogo mówisz. Ja się nie golę” – odparła.

„Każdy, nawet ty, kiedyś musi się ogolić – oznajmił i zaraz równie żartobliwie dodał: – Choć współczuję mężowi”.

Nie miała czasu na męża, a jej chłopaka nie bardzo interesowało, czy ona ma ogolone nogi. Był biotechnologiem specjalizującym się w rekombinacji DNA. Cokolwiek to znaczyło, było bardzo skomplikowane. Ona o swojej pracy mówiła rzadko.

O trzydziestym listopada także nie chciała mu opowiadać. Nie chciała nikomu opowiadać. Tamtego dnia wolałaby przebywać na urlopie.

Od samego rana w „firmie” panowało zamieszanie: trwało nietypowe przewożenie dokumentów. Około dziesiątej poinformowano ją, że szefowa wydziału powołała zespół operacyjny do zbadania szczególnej sprawy, którą od jakiegoś czasu zajmowała się Kasia Wrońska. Ale gdy podczas przerwy na papierosa Ewelina próbowała porozmawiać na ten temat z Kasią, ta zarumieniła się i nabrała wody w usta. O dwunastej w gabinecie szefa – prokuratora okręgowego – odbyła się narada dotycząca sprawy o sygnaturze VIDs. 40/07.

– Proszę, żebyście potraktowali mnie serio i przyjęli poniższe polecenia. Nie życzę sobie samowolki i podważania decyzji. Mamy do czynienia z niezwykle poważnym tematem i nie możemy pozwolić sobie na żaden błąd. – Prokurator nie owijał w bawełnę. – Za chwilę dostaniecie wszystkie polecenia na piśmie i chcę, żebyście absolutnie się do nich dostosowali. Dziś powołamy specjalny zespół operacyjny do sprawy o kryptonimie „Stalker”, prowadzonej przez ABW już od czterech miesięcy. Przejmujemy ją od prokuratury białostockiej na polecenie prokuratora generalnego. Szefem grupy zostaje Piotrek Jasiński, który wszystko z wami omówi i wprowadzi was w szczegóły. Apeluję o poświęcenie, współpracę i zaangażowanie. W sekretariacie odbierzcie polecenia na piśmie. I przypominam: wszystkich obowiązuje absolutna tajemnica.

Ewelina oniemiała. Podobne sytuacje zdarzały się tylko przy największych sprawach, takich jak Bembenka, Leppera, Szeremietiewa, FOZZ czy Papały. Sprawach politycznych, niejednoznacznych, pełnych niedomówień i nacisków. Sprawach, od których każdy prokurator wolał się trzymać z daleka.

„Dziewictwo można stracić tylko raz” – mówiła jedna z jej koleżanek.

„Ale za to możemy za każdym razem je udawać – odpierała Ewelina. – Dopóki nasza ofiara nie powie: sprawdzam. Tyle że wówczas będzie to już bez znaczenia”.

Na szczęście hierarchiczność prokuratury i wcześniejsze awantury wokół takich spraw spowodowały, że wszystkie polecenia wydawano na piśmie, dzięki czemu nie trzeba było potem obawiać się konsekwencji. Choć i tak niektórzy z jej kolegów po prostu nagrywali przełożonych, żeby – w razie czego – mieć dodatkowy dowód dla prokuratora krajowego, ministra, premiera czy prasy.

Uff, paranoja!

Jasiński zwołał zespół niespełna pół godziny później i po części zreferował sprawę. Chodziło o trzech przestępców z jakiejś mało znanej spółki o nazwie, która nie wpadała w ucho i którą Ewelina zapomniała niemal natychmiast. ABW była zaangażowana w sprawę od dawna, prowadziła badania w różnych kierunkach, o których Jasiński nie chciał na razie mówić.

– W każdym razie musicie wiedzieć, że na dziś zaplanowaliśmy zatrzymania, które zrealizuje ABW. Już podpisałem nakazy. Ponieważ to będą trzy osoby, chciałbym, żebyśmy podzielili pracę i ustalili taktykę przesłuchań. Niestety, macie mało czasu na analizę akt, pozwólcie więc, że dam wam streszczenia i przygotowane pytania.

Nie było w tym niczego szczególnego. Ewelina zdawała sobie sprawę, że to Jasiński jest szefem i ma prawo wszystko ustalać, a nawet polecić przesłuchanie z dokładną listą pytań, nie podzieliwszy się przedtem z podwładnymi żadną wiedzą. Jednak coś było nie tak…

– Dlaczego aresztowanie zaplanowano na popołudnie? – zapytała.

– Słucham? – Jasiński wyraźnie został zbity z tropu.

– Dlaczego nie robimy nalotu o szóstej rano, jak zwykle? Przecież te parę godzin…

Nie dokończyła; zrozumiała, że popełniła błąd.

Jasiński poczerwieniał.

– Prosiłem przecież o skupienie i zaangażowanie. Tak trudno się skoncentrować? To jakieś kobiece sprawy?

A to cham i prostak! Zdusiła w sobie protest. Wdawanie się w pyskówkę mogło tylko pogorszyć sprawę. Postanowiła więc, że już nie będzie się wtrącać, i wysłuchała do końca dętych, fałszujących instrumentów Jasińskiego. Bo w tej jednej chwili zrozumiała, że wybuch prokuratora wcale nie był spowodowany jej pytaniem. On po prostu nie ma pojęcia o sprawie. Co tym bardziej nie nastrajało optymizmem.

Człowiek, którego miała przesłuchać, nazywał się Witold Stypułkowski. Był prezesem spółki Consulting Partners, zatrzymanym o siedemnastej pięćdziesiąt pięć w siedzibie firmy przy ulicy Emilii Plater. Jego tożsamość ustalono na podstawie dowodu osobistego. Z protokołu sporządzonego przez ABW wynikało, że nie stawiał oporu, natomiast w chwili zatrzymania był uzbrojony. Ewelina zdziwiła się, że ABW nie dysponowała informacją, która trafiła już do akt, że Stypułkowski ma pozwolenie na broń. Kolejny dowód na to, że sprawa została przygotowana na chybcika. Niedobrze.

Używał glocka, tak jak ona.

– Po co panu broń? – zapytała, żeby nawiązać kontakt z podejrzanym.

Popatrzył na nią zmęczonym, pełnym zniechęcenia wzrokiem. Jak większość ludzi doprowadzonych na przesłuchanie po skuciu kajdankami, wielogodzinnym procesie przeszukiwania, pobierania odcisków palców, fotografowania – miał dość. Gdyby był całkowicie niewinny, wciąż jeszcze by się awanturował, krzyczał, może robiłby inne głupie rzeczy, które jednak spotęgowałyby wątpliwości prokuratora. Stypułkowski nie robił nic. Jest winny – uznała Ewelina – tylko czego? Spojrzała na kartkę z wypisanymi zarzutami. Artykuły 13, 286, 294. Dodatkowo jeszcze „dwunastka” i rozszerzenia w kierunku ustawy o obrocie. Oszustwo, przestępstwa kapitałowe… Hm.

– Mam pozwolenie. Strzelam sportowo.

– Dobrze, zacznijmy od początku – powiedziała.

– Nie zrobiłem nic złego.

– Rozumiem. Proszę podać nazwisko, imię, zawód.

– Witold Stypułkowski, prawnik, prezes Consulting Partners. Właśnie zostałem bezprawnie zatrzymany, gdyż skrupulatnie przestrzegam przepisów rynku kapitałowego.

Przez chwilę miała ochotę zadać mu pytanie, czy czasem nie jest spokrewniony z tym Stypułkowskim od PZU. Może stąd ta arogancja?

– To dlaczego pan się tu znalazł? – rzuciła.

Zaczął opowiadać dość chaotycznie o jakichś maklerach, rzekomo nieuczciwych urzędnikach, problemach z doradcami, bałaganie w przepisach, wymogach formalnych i interpretacjach. Ciężko było jej notować to wszystko, bo, po pierwsze, za słabo znała sprawę, a po drugie – Stypułkowski przeskakiwał z tematu na temat. Dodatkowo pieprzony komputer zawieszał się co dwa zdania, a i ona też nie bardzo radziła sobie z klawiaturą.

Dlaczego nie można tego nagrywać? Że też technicy od roku nie mogą naprawić systemu!

Kiedy spisywała zeznanie, nagle dostrzegła, że przesłuchiwany wpatruje się w nią intensywnie, wzrokiem zupełnie innym niż przed chwilą. Dostrzegła w nim coś w rodzaju siły. I groźby.

– O co chodzi? – zapytała.

– Pani prokurator… to jakieś totalne nieporozumienie. Nie jesteśmy przestępcami. Tak się nie robi.

– Jak się nie robi?

– Tak, żeby człowiek tracił wiarę w prawdę, sprawiedliwość. Przecież to wy macie o to dbać, macie kierować się kryterium prawdy, a nie poleceń. Myśli pani, że potem uda się wam wyłgać? Dostaliście rozkazy. Co mieliście zrobić? Zarzuty były poważne. Myśli pani, że to przejdzie? Nic was nie nauczyły sprawy Blidy, Kaczmarka, Krauzego, Dochnala albo Wieczerzaka?

Milczała.

– Szkoda mi pani…

Ewelina Talar poczuła dreszcz. Nie była pewna, kto tu ma rację.

***

Budynek Sądu Rejonowego straszył odrapanymi ścianami, pachniał poprzednią epoką i inspirował nocne koszmary. Dyżur aresztancki sędzi Katarzyny Gargas zaczął się od dwóch spraw młodocianych, którzy wszczęli awanturę z szalikowcami Legii. Potem z niedowierzaniem przeglądała akta sprawy złodzieja samochodowego, który włamał się w ciągu zaledwie dwóch godzin do dziesięciu aut na parkingu Galerii Mokotów.

Dzień jak dzień. Sędzia zerkała z niecierpliwością na zegarek. Nie zdążyła zrobić obiadu i zastanawiała się, czy sąsiadka, która pomagała jej w opiece nad Antkiem i Zuzią, rozmrozi im jakieś pierogi czy też wstawi zupkę błyskawiczną. Mąż, oficer Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, nie musiał się tym przejmować. Jakby jej obowiązki nie były równie ważne. Może chociaż Antek kupił sobie w szkole pizzę, jak prosiła, a Zuzia w końcu zaczęła jeść zupę w przedszkolu.

Zbierała się już do wyjścia, gdy przyprowadzono trzy białe kołnierzyki. Prokuratura wniosła o trzymiesięczny areszt. Kiedy śledczy zaczął wyjaśniać motywy i rodzaj przestępstwa, sędzia złapała się na tym, że odpłynęła. Nigdy nie rozumiała tych spraw związanych z giełdą, funduszami.

– Panie prokuratorze, może pan powtórzyć te ostatnie zarzuty?

– Zachodzi podejrzenie, wysoki sądzie, że zatrzymani będą próbowali skłonić biegłych i świadków do zaświadczenia zgodności z prawem ich postępowania w sprawie nieumieszczenia w prospekcie danych dotyczących transakcji z podmiotami powiązanymi. Zachodzi też podejrzenie udziału w transakcjach insider trading, przy których bardzo istotne jest odseparowanie podejrzanych od świadków. Dlatego uważamy, że zastosowanie środka zabezpieczającego w postaci aresztu jest niezbędne.

– O co chodzi z tym prospektem? Podejrzewacie, że to fałszerstwo?

– Nie do końca. Zatrzymani nie umieścili wymaganych informacji – próbował tłumaczyć prokurator.

– Wysoki sądzie, te informacje nie były wymagane. Jesteśmy niewinni.

Przystojny, sympatyczny blondyn, który poderwał się z ławki dla oskarżonych, nie wyglądał na przestępcę. Ale sędzia wiedziała, że przestępcy coraz rzadziej na takich wyglądają. A już na pewno w środowisku finansowym. Tam pewnie znacznie trudniej znaleźć uczciwych niż nieuczciwych. Trochę pokory w areszcie mu się przyda.

Nie patrząc temu człowiekowi w oczy, rzuciła w kierunku protokolanta:

– Sąd postanawia zastosować w stosunku do podejrzanych środek zapewniający prawidłowy tok postępowania karnego w postaci aresztu tymczasowego na okres trzech miesięcy.

Witold Stypułkowski patrzył oniemiały w twarz sędzi. Nie podniosła wzroku.

4

Pycha dopadała go zwykle po dwóch dniach. Pierwszego jeszcze dziesiątki razy czytał napisany tekst i zastanawiał się nad słabymi punktami, popadał w euforię, utwierdzał się w przekonaniu, że wszystko wyszło super, a pod koniec dnia znajdował źle postawiony przecinek i dopadały go pytania, czy z tego powodu nie stanie przed sądem.

Wbrew pozorom każdy drobiazg był istotny.

Pamiętał sprawę prezesa jednej ze spółek, który wyprowadzał z niej pieniądze.

Opisał cały mechanizm precyzyjnie i ze szczegółami, nie popełniając żadnego błędu, ale wspomniał też, że prezes samodzielnie podejmował decyzje. Bohater artykułu pozwał go do sądu, argumentując, że dziennikarz napisał nieprawdę, bo każda decyzja była podpisywana przez prezesa i prokurenta. W innym wypadku byłaby nieważna, bo niezgodna z reprezentacją. Nie zanegował ani słowa z poważnych zarzutów, a przyczepił się do szczegółu – przysłowiowego przecinka, zupełnie nieistotnego dla artykułu i jego podstawowych tez.

I wygrał.

Gdyby nie sędzia, który doszedł do wniosku, że błąd dziennikarza jest znikomy i niezawiniony, a całość zarzutów jednak słuszna, to pewnie Kuba zostałby w samych skarpetkach. Dostał nauczkę i ją pamiętał. Strach, że popełnił jakiś błąd, chodził za nim jak cień.

Dopiero w dzień po ukazaniu się tekstu, po przeczytaniu wszystkich komentarzy i maili Kuba czuł się pewniej. Przyznawano mu rację, popierano go; jeśli trafiały się nawet słowa krytyki, to raczej ze strony jakichś frustratów, którzy korzystali z okazji, by napisać, że wszyscy na świecie są skurwysynami. Tak to już jest…

Paradoksalnie jednak wycieńczony organizm nie był w stanie się cieszyć i kiedy Kuba wieczorem szedł na piwo, po zaledwie dwóch kuflach zaprawionych ubotem z żołądkowej gorzkiej był zalany w trupa. Nieraz Wojtek musiał go prawie odnosić do domu. Nici z dziewczyn, miłego wieczoru, a rankiem potężny kac.

Trzeciego dnia Kuba czuł już tylko wypalenie. Miał dość Consulting Partners i potrzebował odpoczynku. W ciągu ostatnich dni napisał dwa artykuły na jedynkę, masę dodatków, reportaż dla działu weekendowego, streszczenia dla komentatorów.

„Express” był jedyną gazetą, która opisała szczegóły afery. Kuba trzy razy wypowiadał się dla różnych stacji telewizyjnych, raz w radiu, a nawet zaproszono go do studia Bilansu dnia w TVN24. Ostatecznie jednak debata na temat przestępstw giełdowych się nie odbyła. TVN dostał niespodziewanie newsa, że od jutra „Gazeta” rozpocznie kampanię na rzecz równouprawnienia gejów, więc telewizja zmieniła główny temat programu. „Sam rozumiesz, Kuba, świeży news”. Kuba czuł się jak gówniarz i postanowił, że więcej nie wystąpi w żadnej telewizji. To nie był jego świat. Prowadzący program przeprosił i zaproponował:

– A może chcesz podyskutować z gejami. Będzie Hanclik, Ronald, Komorowski i dwie modelki lesbijki.

– I za kogo mam robić?

Nie żeby miał coś przeciwko gejom. Niech sobie robią, co chcą, ale on wcale nie musi się tym interesować. Nie miał ochoty się chwalić, czy sypia z jedną czy dwiema panienkami naraz, czy woli Etiopki, Japonki czy Polki. Czy robi to z nimi na żyrandolu, stole kuchennym, czy może wychodzą razem w plener. To była jego prywatna sprawa. A nie polityki i praw obywatelskich.

Przykro mu się zrobiło, że poważna afera finansowa przegrywa z tak banalnym, w jego odczuciu, tematem. Ale jednocześnie czuł spełnienie. Temat, który zawładnął nim na kilka dni, umierał swoim własnym rytmem. Po tygodniu już nikt go nie będzie pamiętał, z wyjątkiem osób zaangażowanych w sprawę. Może jeszcze kilka razy Kuba zadzwoni do prokuratury i KNF, spróbuje opisać jakieś szczegóły, za trzy miesiące może doniesie o postępach w śledztwie i to będzie koniec. Znając szybkość działania prokuratury, wiedział, że śledztwo skończy się za jakieś trzy lata, po dwóch kolejnych rozpocznie się proces, a za osiem lat goście z Consulting Partners zostaną skazani. I nikt nie będzie już pamiętał za co.

Taki mamy system. Przypomniał sobie sprawę Jachowicza. Gość, który jako jeden z nielicznych Polaków ma zdjęcie z królową Elżbietą, siedzi już dobre pięć lat w pudle i nawet nie wiadomo dokładnie, jakie postawiono mu zarzuty. Jak go wypuścili, to zaraz ponownie wsadzili pod zarzutem przygotowywania ucieczki za granicę. Bez procesu, bez sądu. Może i był draniem, może dawał łapówki, korumpował urzędników, grał pod obce firmy, ale dlaczego siedzi bez sądu? A masa innych, niepolitycznych łajdaków za pospolite przestępstwa i oszustwa dostaje wyroki w zawiasach i śmieje się z tych, którzy mówią o uczciwości.

To ma być państwo prawa?

Co ja się będę przejmował?!

Zimny w sumie był anarchistą, nie uznawał państwa i jego społecznych ram funkcjonowania. Gdyby nie przypadek, nigdy nie zostałby dziennikarzem. Jego żywiołem było pisanie. Dotychczas bez większych sukcesów, raczej do szuflady, ale to była jego pasja i życie. Gdyby nie spotkał kumpla, z którym kiedyś robił w działce filmowej, pewnie dziś pisałby dla kasy opowiadania do pism kobiecych i harlequiny, a noce zarywał, tworząc swoją Lolitę.

Wojtek, kolega ze studiów, wyłapał go gdzieś w knajpie na Nowym Mieście w 1999 roku i wyrwał z letargu.

„Nie szukasz roboty? Budujemy ekipę nowego pisma ekonomicznego”.

„I co ja tam będę robił?”

„Do sprzątania też kogoś potrzeba. Czytałem twoje teksty, masz niezłe pióro, dasz sobie radę”.

Kuba powątpiewał, ale postanowił spróbować.

Pierwsze dni w gazecie były trudne, bo nie bardzo potrafił się wczuć w rolę reportera ekonomicznego.

„Interesuje nas kasa. Im więcej, tym lepiej. No i nazwiska. Jak Krauze podaruje Józefiakowi cygaro, wrzucamy to na podwał. Gdy Solorz umówi się z Kostrzewą, idzie na górę jedynki. Kulczykiem tapetujemy całą gazetę, jeśli trafimy na newsa, że kupił sobie nowego chomika” – mówił kierownik działu newsów.

Zimny nie wiedział, kim są Krauze, Solorz i Kulczyk. Ale wiedział już, że musi się tego nauczyć.

„Express Finansowy” był dziwną gazetą. Pomieszanie „Financial Timesa” z „Bildem”, bez wyraźnej przewagi jednego czy drugiego. Znacznie później usłyszał od jednego z prezesów:

„Fajna gazeta do samolotu. W ciągu godziny możesz sobie wszystko przyswoić w pigułce, bez zbędnej publicystyki, ambicji i zadęcia. Nowoczesny produkt”.

Nic dodać, nic ująć.

Kuba jednak nie bardzo rozumiał, dlaczego teksty nie mają opisywać problemów i ich wyjaśniać, główne tezy muszą być wyłożone w trzech pierwszych zdaniach, a tytuł ma wzbudzać emocje i koniecznie zawierać czasownik. Bez czasownika nie publikujemy. No i żadnych znaków zapytania, my informujemy czytelnika, a nie pytamy.

Dostał na próbę dwa tygodnie i w praktyce zmarnował je na dzwonienie po firmach w poszukiwaniu tematu. Dzwonił i mówił:

„Cześć, jestem Kuba, szukam tematu”.

Oczywiście ładniej i bardziej profesjonalnie. Ale i tak mu odpowiadali:

„Cześć, Kuba, to szukaj gdzie indziej”.

Co gorsza, „Express” był wówczas praktycznie nieznany, bo dopiero wchodził na rynek z nakładem zaledwie trzydziestu tysięcy egzemplarzy.

Kiedy już mieli go wywalić, setny rozmówca, którego zapytał o potencjalny temat, odpowiedział:

„Chce pan prawdziwej sensacji?”

„No pewnie” – odparł wesoło Kuba.

I tak zaraz wylatuję, pomyślał, więc sensacja już mi nie zaszkodzi.

„To niech pan będzie za pół godziny w McDonaldzie przy Puławskiej, tym za Géantem”.

Informator sprzedał mu temat wywozu śmieci ze szpitali. Firmy wygrywające przetargi dawały niskie ceny, nawet jeśli wskazany przez nie podwykonawca życzył sobie większej sumy za spalenie śmieci.

„I gdzie tu sensacja?”

„Skoro spalarnia bierze więcej, to nie można usługi wycenić niżej. Przecież dochodzą jeszcze koszty odebrania i przewozu. Uczciwe oferty powinny być mniej więcej dwa razy droższe” – tłumaczył rozmówca.

„Wciąż nie rozumiem, gdzie jest afera – powiedział Kuba. – Skoro ktoś chce dopłacać do interesu, to przecież nie jest to problem gazety. Ważne, że płacimy mniej”.

Rozmówca zirytował się nieco postawą Kuby, ale łopatologicznie wyłożył mu kolejny element tematu.

„Te wygrywające przetargi firmy wcale nie spalają śmieci w specjalnych zakładach, tylko wywożą je na nielegalne wysypiska albo do lasów. Tu jest problem. Płacimy za zaśmiecanie świata”.

Redaktorzy początkowo kręcili nosem. Syf, śmieci i smród – co to w ogóle za temat? Ale położył ich liczbami, które otrzymał od informatora. W grę wchodziła rzeczywiście wielka kasa, groźby ogromnych kar i dodatkowo ochrona środowiska, co wydawało się Kubie najistotniejsze. Redaktorzy „Expressu” wyrzucili część dotyczącą ochrony środowiska i puścili temat na jedynce. Zasyfione krwią tampony na pierwszej stronie odpychały, ale gazeta się sprzedała. Kuba, zamiast wylecieć, dostał etat.

Miesiąc później przeniesiono go do działu newsów.

„A jak u ciebie z internetem?” – zapytał naczelny.

Dostał do obróbki działkę internetową, która okazała się dziennikarską żyłą złota, bo akurat pompowano światowy balon z nowymi technologiami. Dzięki zainteresowaniu społecznemu Kuba wcale nie musiał pisać o wielkiej kasie. Wystarczyło, że ktoś coś robił w internecie, i już był ciekawy. Nowa ekonomia. Walnęła z hukiem po roku, ale Zimny był już na topie i nie zamierzał spadać. Trzy lata później zrobił swój pierwszy temat śledczy, związany z korupcją przy dotacjach unijnych, i tak wylądował w dwuosobowym dziale zajmującym się łapówkami, ustawionymi przetargami, układami i służbami specjalnymi. Po dwóch latach był już jednym z bardziej znanych śledczych ekonomicznych.

„Młody, z perspektywami – jak przedstawiał go naczelny na różnych rautach, na których bywali. – Tylko nie wolno być z nim szczerym, bo następnego dnia można o tym przeczytać”.

Nie była to prawda.

Kiedyś Kuba, owszem, działał jak automat i potrafił pisać po trzy teksty dziennie. Dwa lata temu zdarzyło się jednak coś, co całkowicie podcięło mu skrzydła. Stanął na krawędzi, a potem spadał w przepaść przez kilka długich miesięcy.

Zimny wyjechał z siedziby TVN24 około dziewiętnastej. Podjechał do domu, zjadł na szybko kolację, przy okazji dokarmiając kota sąsiada, który często błądził po jego pokojach. Wykąpał się, zostawił samochód i tramwajem podjechał do centrum. W Caffe Ringo, gdzie umówił się z kolegą, nie było jeszcze prawie nikogo, więc rozsiadł się wygodnie na kanapie, zamówił piwo jęczmienne i zapadł w drzemkę. Pamiętał, że Wojtek przyszedł później niż zwykle w towarzystwie jeszcze dwóch kumpli i czterech dziewczyn, z których dwie były Japonkami z konserwatorium.

Rankiem niewiele pamiętał z wieczoru, ale obudził się w towarzystwie jednej z Japonek. Druga brała prysznic w łazience. Przy śniadaniu chichotały i wymieniały uwagi w niezrozumiałym dla niego języku. Rozmowa nie bardzo się kleiła. Kuba dowiedział się, że są pianistkami, uczą się w Warszawie i po skończeniu szkoły zamierzają wrócić do Japonii. Na szczęście nie zamierzały zbyt długo siedzieć u niego. Na pożegnanie zapytał jeszcze, jak jest po japońsku „zabić”.

– Korosu – odparła jedna z dziewczyn.

– A „zięba”?

– Finchi.

Szef jego działu, któremu za chwilę miał się tłumaczyć ze spóźnienia, nazywał się Bernard Zięba. Wybrał numer do niego i oznajmił:

– Mam ci do powiedzenia tylko jedno. Korosu finchi.

– Co to znaczy?

– Że bardzo cię kocham.

– Akurat.

– Wybacz, ale muszę dziś odpocząć. Jestem kompletnie wypalony.

– Nie dziwię się. Masz wolne. Ale jutro przyjdź, bo chcielibyśmy zaplanować rozkładówkę o aferach finansowych w Polsce na tle świata. Oczywiście jako kontynuację cyklu o Holdnerze.

– Znowu?

– Twój pierwszy tekst w necie przeczytało już pięćdziesiąt tysięcy osób.

– I nikogo nie interesuje moje zdanie?

– Otóż nie!

Kuba odłożył słuchawkę. Wziął kąpiel i około dziewiątej wyciągnął się na łóżku z paczką papierosów pod ręką, Cieniem wiatru Carlosa Ruiza Zafona i piwem Koźlak. Do dziesiątej wypalił trzy marlboro, ale czytanie kompletnie mu nie szło.

Wstał z łóżka.

Dom przy Czeskiej, którego parter i piwnice wynajmował, miał ciekawy układ: jeden wielki pokój był podzielony na poziomy tak, że salon, centralna część pomieszczenia, stanowił jakby dolinę. Z czterech stron wychodziły z niego schody prowadzące w górę: do łazienki i pralni, do kuchni, do garderoby, a od południa wyrastał ogród, który zasłaniał słońce. Mroczna, ponura dziupla, w sam raz pasująca do Zimnego. Z okna łazienki można było za to popatrzeć na Czeską, jedną z wielu „światowych” uliczek barwnej dzielnicy Warszawy – Saskiej Kępy.

Kuba wyjrzał na zewnątrz i ze zdziwienia przetarł oczy. Na chodniku przed jego furtką stał duży terenowy volkswagen pomalowany grafitowobłękitnym lakierem. Kuba nie spodziewał się nikogo. Czesław, który wynajmował mu mieszkanie, sam zajmujący górę domu, także nie miał znajomych rozbijających się takimi wozami. Może właściciel przyjechał do kogoś z sąsiadów? Dlaczego jednak nie zaparkował u nich? Wszystkie miejsca były wolne.

Zimny postanowił się tym nie przejmować i wrócił do salonu. Rozejrzał się. Pokój był praktycznie pusty. Na środku stało wielkie łoże, obok na kartonach radio JVC i niewielki telewizor Samsung z wystającymi z pudła drutami, które robiły za antenę. Typowe kawalersko-studenckie mieszkanko. Ot co. Z tą różnicą, że miało naprawdę klimatyczny ogródek, jak z najlepszych gotyckich powieści, choć mniejszy.

I właśnie w owym ogrodzie, do którego wchodziło się wprost z salonu przez dwuskrzydłowe oszklone drzwi, stała ławeczka. Na niej zaś siedział teraz szczupły mężczyzna w garniturze, koszuli w śmieszne prążki i eleganckim płaszczu do kolan.

Miał duże, okrągłe oczy, krótkie blond włosy i wystające kości policzkowe. Wąskie usta rozszerzyły się w delikatnym uśmiechu.

– Ostrzegałem, żeby nie pisał pan nieprawdy.

Jakim cudem? Przecież powinieneś być w pudle…

Zimny widział tego mężczyznę pierwszy raz w życiu, ale dzięki dziesiątkom oglądanych ostatnio zdjęć bez trudu go rozpoznał.

W ogrodzie siedział bohater jego ostatnich tekstów, upadła gwiazda bankowości inwestycyjnej, makler i finansista Andreas Holdner.

***

Przygotowywała się do tego wieczoru przez dwa tygodnie. Dokładnie obserwowała zachowanie ochrony, szefostwa i innych pracowników. Sama zajmowała dość wysokie stanowisko w firmie, jednak nawet jej nie wolno było wchodzić do gabinetu prezesa, gdzie przechowywano wszystkie najważniejsze dokumenty, których charakter nie pozwalał na oddanie do kancelarii tajnej czy księgowości. Przyglądała się uważnie, co prezes z nimi robi. Nie bardzo jednak wiedziała, jak mogłaby je wydostać i czy gra jest warta świeczki. Na dokumentach księgowych znała się znacznie lepiej, dlatego postanowiła wyrzucić z myśli pokusę bardziej radykalnych działań i zamiast tego skopiować całą dokumentację, do której miała oficjalnie dostęp i która potwierdzała jej podejrzenia.

Codziennie wynosiła po parę akt – kopii faktur, dokumentów księgowych, maili z poleceniami wypłaty, opisem usług i danymi świadczących je osób. W jej przekonaniu to wszystko już wystarczało do wszczęcia oficjalnego śledztwa i właściwie kładło pracodawcę na łopatki.

Wieczorami przeglądała jednak dokumentację i po początkowej euforii dopadały ją chwile zwątpienia. A co zrobi, jeśli jej powiedzą, żeby się wynosiła, i nie pójdą na współpracę?

Nieraz budziła się w nocy ze snu, w którym prezes śmiał się jej prosto w twarz, po czym poważniał i rzucał groźnie:

„Wynocha! Rób sobie z tymi świstkami, co chcesz. I tak nikt ci nie uwierzy.

Zaczęła więc dodatkowo nagrywać.

Oglądała konferencje ministra sprawiedliwości Zbigniewa Ziobry, który pokazywał dyktafon, nazywając go „gwoździem do trumny Andrzeja Leppera”. Z wypiekami na twarzy czytała stenogramy z nagrań Rywina dokonanych przez Michnika oraz wypowiedzi Michnika i Oleksego zarejestrowane przez Gudzowatego. Słuchała taśm ojca Rydzyka i zapisków z akcji CBA dotyczącej posłanki Sawickiej. Cała brudna polityka opiera się teraz na potajemnym nagrywaniu. Zrozumiała, co musi zrobić.

Poszła do sklepu z elektroniką i zapytała o najlepszy sprzęt nagrywający.

– Chodzi pani o zwykły dyktafon czy profesjonalny sprzęt podsłuchowy?

– A ile kosztuje profesjonalny?

– Od dwóch tysięcy wzwyż. – Sprzedawca popatrzył na nią czujnie, a potem pospiesznie dodał: – Dyktafony mamy od stu do tysiąca złotych.

Na sprzęt podsłuchowy na razie nie było jej stać. Ludzie z miasta zabrali jej już wszystko, weszli na pensję i pilnowali, żeby regularnie spłacała dług. Nie mogła zaoszczędzić trzech tysięcy. Pożyczyć też nie miała skąd. Poprosiła, żeby sprzedawca wyjaśnił jej różnice pomiędzy dyktafonami i doradził zakup takiego, który byłby najlepszy do jej celów.

– A kogo chce pani nagrać?

– Męża. Zdradza mnie – skłamała.

– Ten powinien wystarczyć. Nie zatnie się, bo jest cyfrowy. No i ma wejście do komputera, co jest dodatkową zaletą. Można cały plik zapisać na dysku i dalej nagrywać.

Zapisała sobie nazwę modelu i podziękowała sprzedawcy, który odprowadził ją wściekłym wzrokiem.

Sorry, ale muszę oszczędzać, może następnym razem dam ci zarobić.

Udała się do hipermarketu i kupiła ten sam model o sto złotych taniej.

Od tego czasu nagrywała i zrzucała na komputer niemal każdą rozmowę, której była świadkiem. Ale, niestety, nie udało jej się nic specjalnego wyciągnąć ani z szefostwa, ani z innych pracowników. W przypływie desperacji próbowała nawet podpuścić koleżankę z kadr. Przyniosła ciastka. Powiedziała, że wygrała na loterii i postanowiła postawić po ciastku.

– Ile wygrałaś?

– Trzysta złotych.

– To nie ma czym się dzielić.

– Ale ciastko można postawić. – Roześmiała się, po czym ściszyła głos i zapytała: – Słuchaj, myślisz, że oni nie zdają sobie sprawy z ryzyka?

Kadrowa popatrzyła spode łba.

– O co ci chodzi?

– No… te wszystkie łapówki i konta specjalne, worki z kasą, które podrzuca Kropnicki, te ciemne typy, co wchodzą z walizkami i wychodzą bez albo odwrotnie. Przecież to nie jest normalne. Ja tam nie wiem, czy za to kiedyś nie bekniemy.

Kadrowa popatrzyła jej uważnie w oczy.

Czyżbym posunęła się o krok za daleko? Ryzyk-fizyk – postanowiła i dodała:

– No a ty… nie boisz się, że ktoś przyczepi się do szkoleń? Przecież to ty podpisujesz umowy?

Kadrowa odłożyła ciastko na talerz i bez słowa odwróciła się do komputera.

– Nie wiem, o czym mówisz.

No tak, teraz mnie wyda i powie szefom o moim dziwnym zachowaniu!

Spociła się z przerażenia. Cały misterny plan ległby w gruzach, a ona prawdopodobnie zostałaby wylana na zbity pysk.

Jednak tak się nie stało.

Przez następny tydzień nie przynosiła do pracy dyktafonu, niczego nie wynosiła, pracowała sumiennie, nie unosząc głowy znad papierów. Unikała też kadrowej. Przed weekendem spotkały się jednak w toalecie.

– Słuchaj, Aniu, bardzo cię przepraszam za tamto… – zaczęła.

Kadrowa jej przerwała:

– Nie ma za co. Nic się nie stało. Po prostu nie chcę o takich sprawach rozmawiać.

Wolisz nie wiedzieć, co? Pewnie. Ja też wolałabym nie wiedzieć. W innej sytuacji też bym tak wolała.

Wtedy podjęła mocne postanowienie, że musi pójść na całość. Może dokumenty księgowe wystarczą. Może wcale nie musi tego robić, ale trudno nie skorzystać z innych opcji, które mogą okazać się kluczowe. Zaczęła więc przygotowania i po dwóch tygodniach była już niemal gotowa do akcji. Rozrysowała sobie wszystko: od sposobów kontroli, obchodów i zmian na bramce ochroniarzy do potencjalnego zagrożenia ze strony pracowników siedzących w firmie dłużej – analityków, maklerów i doradców. Zamierzała poczekać jeszcze tydzień, ale wtedy wydarzyły się te aresztowania w Warszawie i wszyscy w firmie zaczytywali się tekstem z „Expressu Finansowego” o Consulting Partners i Andreasie Holdnerze. Gazeta, której kilka egzemplarzy walało się zwykle po podłodze, teraz była rozchwytywana i nie do zdobycia. Nic dziwnego; wszyscy wiedzieli, że Holdner to ich główny wróg na rynku kapitałowym. Ona także przeczytała tekst, jednak nie przyjęła go z wypiekami na twarzy jak inni. Dla niej był mało istotny, choć rozumiała jego wagę dla firmy i innych pracowników, którzy szeptali po kątach. Oto ktoś, kto odważył się postawić sile prezesów, kończy w pudle i na okładce gazety, z czarną przepaską na oczach. Ma za swoje. A inni potencjalni wrogowie powinni mieć się na baczności.

Kiedy się dowiedziała, że w piątek rano prezesi uciekają na cały weekend do Warszawy, a razem z nimi jedzie też kilka innych szych z managementu, zdecydowała, że to będzie ten dzień. Wóz albo przewóz. Kiedy o szóstej wieczorem prawie wszyscy z jej skrzydła udali się już do domów, ona, rozglądając się, przeszła do gabinetu zarządu. Minęła pusty sekretariat i po cichu wślizgnęła się do pokoju prezesa. Dobrze wiedziała, gdzie ma szukać, i po kilku chwilach trzymała w drżących rękach czarną teczkę pełną dokumentów wartych dla niej i dla prezesów miliony złotych. Teraz nikt jej nie powie, żeby się wynosiła. Nikt jej nie zlekceważy.

Opuszczała budynek z mieszanymi uczuciami. Wiedziała, że gdy wizyta w gabinecie szefa wyjdzie na jaw, będzie to jej ostatni dzień pracy na stanowisku głównej księgowej w tej firmie. Ale nie żałowała. Choć jej motywację stanowiły wyłącznie pieniądze, nie czuła żadnych wyrzutów sumienia. Zrobiła to, co musiała zrobić.

***

Ewelina Talar miała coraz więcej wątpliwości. Pół prokuratury postawiono na nogi, żeby przygotować się przed batalią w Sądzie Okręgowym, który miał zdecydować o odrzuceniu zażalenia w sprawie zatrzymania członków zarządu Consulting Partners oraz gdańskiego maklera obsługującego firmę.

Jasiński zwołał kolejną naradę i nie owijał w bawełnę.

– Wszystkie pomysły mile widziane. Musimy przekonać sędziego, że te zatrzymania są konieczne. Jeśli zostaną zwolnieni, położy to nam całe postępowanie. Dlatego postarajcie się. Nie chcę słyszeć o porażce – mówił.

Ewelina omal nie wstała z miejsca. A niby dlaczego te zatrzymania są tak ważne? Czyżbyśmy mieli do czynienia z jakimiś gangsterami? Łatwiej wypuszczamy ludzi oskarżonych o obcinanie głów niż o machlojki? Przypomniała sobie, jak kilka lat temu sędzia zwolniła z aresztu gang obcinaczy palców – ludzi, którzy porywali dla okupu biznesmenów i nie cofali się przed ich okaleczaniem. Bezwzględni bandyci wychodzili na wolność, a nikomu w prokuraturze nie było z tego powodu przykro.

Dlaczego zatem robimy taki ferment wokół jakichś trzech malwersantów w garniturach? Może po to, żeby ich przycisnąć? – prychnęła. Stypułkowski wygrał z nią wszystkie rundy przesłuchania. Potem przyjechała adwokat, która zresztą okazała się jego żoną. Sam Stypułkowski też był prawnikiem i potrafił rozmawiać z przedstawicielką prokuratury. Ale jeszcze gorzej poszło innemu prokuratorowi z Kutzem. Ten zażądał, by przesłuchanie nagrywano, i nie chciał słyszeć żadnych wymówek. A potem sprowokował prokuratora do takiego zachowania, że trzeba było skasować taśmę.

Jedynie makler z Gdańska dał się jako tako przesłuchać i wystraszony opowiedział wszystko, oczywiście całą winę zrzucając na zarząd Consulting Partners. W końcu on tylko umieszczał w dokumentach dane i informacje dostarczane przez spółkę.