Dla Charlesa DePrince’a,
czułego oraz wielkodusznego
ojca i męża

Prolog

Czarny łabędź

Stoję za kulisami ubrana w obszerną czarną tutu udekorowaną równie czarnymi piórami oraz krwistoczerwonymi kwiatami. Srebrna tiara nabijana cyrkoniami zdobi moje włosy upięte z tyłu w ciasny kok. Po kolei rozgrzewam kostki stóp, rozciągam mięśnie nóg i staję na palcach, aby sprawdzić, czy wstążki moich point są zawiązane i bezpiecznie schowane. „Profesjonalna balerina nigdy nie pozwala, aby wstążki zwisały luźno wokół kostek” − ostrzegał mnie jeden z moich ulubionych nauczycieli. Kąciki moich ust unoszą się w lekkim uśmiechu, kiedy przypominam sobie tę siedmioletnią dziewczynkę z powiewającymi u nóg wstążkami. Mam wrażenie, że śnię. Profesjonalna balerina, czy to naprawdę ja? Wydaje mi się, jakbym zaledwie wczoraj była sierotą – małą, umorusaną, wygłodzoną, przerażoną i trzymającą się życia dzięki marzeniu, że zostanie baleriną. Jako Mabinty Bangura tańczyłam podczas pory deszczowej w błocie na gołych stopach i odganiałam chmarę komarów, które w złości kąsały i zarażały malarią.

Moje ramiona pokryły się gęsią skórką. Potarłam je, pamiętając, co kiedyś powiedziała do mnie moja siostra Mia: „To łabędzia skórka, Michaela, nie gęsia”. Czy moją łabędzią skórkę wywołał stres, chłodne powietrze Berkshire w Ted Shawn Theatre w Jacob’s Pillow, czy nawiedzające mnie wspomnienia?

Czym miałabym się denerwować? To nie pierwszy raz, kiedy tańczę pas de deux w drugim akcie Jeziora łabędziego, występując w roli Odylii, mrocznej i przebiegłej córki złego czarnoksiężnika Rotbarta. Ale to pierwszy raz, kiedy tańczę przed tak dużą publicznością złożoną z krytyków i innych tancerzy, którzy przybywają do Jacob’s Pillow każdego czerwca, aby wziąć udział w tym głośnym festiwalu. I oto zaraz na scenie pojawię się ja – najmłodsza z nich, zawodowa balerina, tańcząca rolę, która wymaga dojrzałości i finezji. Czuję się jak oszustka.

Czarny Łabędź to uwodzicielka kusząca księcia Zygfryda swoimi kobiecymi wdziękami, aby odebrać go Odetcie − Białemu Łabędziowi. Co ja wiem o kobiecych urokach czy uwodzeniu? Po moim kwietniowym wystąpieniu jeden z krytyków napisał: „To najsłodsza uwodzicielka, jaką kiedykolwiek widzieliście, ale musi jeszcze popracować nad tajemniczością baleriny. Ma zaledwie osiemnaście lat”. Pokazałam tę recenzję mojemu chłopakowi Skylerowi.

– Zgadzasz się z tym? – zapytałam go ze łzami w oczach.

– Ma rację. Jesteś słodka – odpowiedział.

– Ale ja nie chcę być słodka. Chcę mieć kobiecy urok. Chcę być uwodzicielska. Chcę emanować tajemniczością baleriny.

Skyler zaśmiał się i powiedział:

– Jesteś urocza, a do tego zabawna.

– Ale ja nie chcę być urocza i zabawna. Chcę być tajemnicza.

– Cóż, czasem jesteś dla mnie kompletną tajemnicą – przyznał ze złośliwym uśmiechem.

– To nie to samo co tajemniczość baleriny.

Mamy teraz ostatnie przedstawienie sezonu. Muszę odegrać swoją rolę doskonale. Przez krótką chwilę mam ochotę uciec, ale rozbrzmiewa muzyka i wychodzę na scenę. Nagle nie jestem już ani Mabinty Bangura, ani Michaela DePrince. Jestem Czarnym Łabędziem. I jak napisze później recenzent: „Nikczemna Odylia była zachwycająco chłodna, kiedy uwodziła nieświadomego księcia”.

Rozdział 1

Z domu po prawej

Zanim zostałam „nikczemną” i „chłodną” Odylią, byłam Michaelą DePrince, a zanim zostałam Michaelą, byłam Mabinty Bangura − to jest historia mojej drogi od wojennej sieroty do gwiazdy baletu.

Kiedy mieszkałam z rodzicami w Afryce, mój papa uwielbiał harmattan – pylisty, suchy wiatr wiejący od Sahary każdego grudnia lub stycznia. „Ach, harmattan znowu przyniósł nam szczęście!” – krzyczał, wracając ze zbiorów ryżu. Uśmiechałam się, gdy to mówił, bo wiedziałam, że zaraz doda: „Ale szczęście nie tak wielkie jak wtedy, gdy przyniósł nam Mabinty. Nie, tak wielkie szczęście się nie powtórzy!”.

Rodzice opowiadali, że urodziłam się z donośnym płaczem i charakterem ostrym niczym afrykański jeż. Co gorsza, byłam dziewczynką, a do tego cętkowaną, ponieważ urodziłam się z chorobą skórną zwaną bielactwem, która powodowała, że wyglądałam jak mały lampart. Niemniej rodzice przyjęli moje narodziny z wielką radością.

Kiedy ojciec przyznał, że moje przyjście na świat było najważniejszą chwilą w jego życiu, jego starszy brat Abdullah potrząsał głową i mówił: „Pechowy jest harmattan, który przynosi córkę, bezwartościową cętkowaną córkę, taką, za którą nie dostaniesz wysokiego mahru”. Matka mówiła, że ojciec śmiał się z brata. On i wujek Abdullah w zasadzie w niczym się nie zgadzali.

Pod jednym względem wuj miał rację: w typowej rodzinie z okręgu Kenema w południowo-wschodnim Sierra Leone w Afryce Zachodniej moje narodziny nie były powodem do świętowania. Ale nasza rodzina nie była typowa. Po pierwsze małżeństwo moich rodziców nie zostało zaaranżowane. Pobrali się z miłości, a mój ojciec odmówił poślubienia innej kobiety, nawet po kilku latach małżeństwa, kiedy wyglądało na to, że będę ich jedynym dzieckiem. Po drugie oboje potrafili czytać i mój ojciec uważał, że jego córka też powinna się tego nauczyć.

– Jeśli mój brat ma rację i nikt nie będzie chciał poślubić dziewczyny ze skórą jak lampart, to ważne, aby nasza córka chodziła do szkoły. Przygotujmy ją na to – powiedział matce.

I tak oto zaczął mnie uczyć abjad, arabskiego alfabetu, kiedy byłam jeszcze małym, ledwo drepczącym szkrabem.

– Głupcze! – wrzasnął wujek Abdullah, kiedy zobaczył, jak papa układa moje małe paluszki dokoła kawałka węgla.

– Po co uczysz dziewczynkę? Będzie zbyt wiele o sobie myślała. Jedyne, co musi wiedzieć, to, jak gotować, sprzątać, szyć i zajmować się dziećmi.

Moje plamy odstraszały dzieci z naszej wioski. Nikt nie chciał się ze mną bawić, czasem tylko moi kuzyni, więc często siedziałam sama na ganku naszej chaty i rozmyślałam. Zastanawiałam się, dlaczego mój ojciec pracuje tak ciężko, wypłukując w kopalniach diamenty, których i tak nie będzie mógł zatrzymać. To była trudna, obciążająca plecy praca, w której trzeba było pochylać się przez cały dzień. Nocami ojciec kuśtykał po domu, bo bolały go plecy, kostki i stopy. Jego dłonie boleśnie puchły od przesiewania przez sito ciężkiej, mokrej gleby. I wtedy, pewnej nocy, gdy mama wcierała masło shea zmieszane z pieprzem w opuchnięte stawy papy, podsłuchałam ich rozmowę i zrozumiałam.

– To ważne, aby nasza córka poszła do szkoły i nauczyła się więcej, niż my sami możemy jej przekazać. Chciałbym, żeby poszła do dobrej szkoły.

– Jeśli będziemy oszczędni, pieniądze z kopalni wystarczą, aby opłacić jej czesne, Alhaji – powiedziała matka.

– Ach, Jemi, przelicz pieniądze. Ile do tej pory odłożyliśmy? – zapytał papa.

Mama roześmiała się.

– Tyle plus suma, którą policzyłam, gdy pytałeś mnie o to poprzednim razem – oznajmiła, trzymając monety, które przyniósł do domu tego wieczoru.

Uśmiechnęłam się dyskretnie schowana w małej wnęce za zasłoną. Uwielbiałam słuchać nocą głosów moich rodziców.

Nie mogę powiedzieć tego samego o głosach wuja Abdullaha i jego żon.

Nasz dom był położony po prawej stronie od domu wujka, który miał trzy żony i czternaścioro dzieci. Na jego nieszczęście wśród nich było trzynaście dziewczynek. Wujek i jego drogocenny syn Usman, dziecko jego pierwszej żony, byli w domu jedynymi mężczyznami. Wiele razy słyszałam płacze i krzyki złości dobiegające z podwórka. Odgłosy z domu wujka Abdullaha bijącego żony i córki przepełniały moich rodziców smutkiem. Wątpiłam, czy wujek Abdullah kiedykolwiek kochał którąś ze swoich żon, bo przecież wtedy by ich nie bił. Natomiast z pewnością nie kochał swoich licznych córek. Obwiniał je za każde swoje niepowodzenie.

Wujek troszczył się jedynie o syna. Nazywał Usmana swoim skarbem i karmił go pysznymi mięsnymi smakołykami, podczas gdy jego córki patrzyły głodne i wzdęte od skrobiowej diety składającej się z ryżu i manioku – długiego korzenia o brązowej skórce, któremu brakuje witamin i minerałów. I nic go tak nie irytowało jak widok mnie siedzącej ze skrzyżowanymi nogami na trawiastej macie, uczącej się i przepisującej litery z Koranu. Nie mógł powstrzymać się od szturchania mnie czubkiem swojego sandała i mówienia, abym zajęła się kobiecymi obowiązkami.

– Głupcze! – wuj Abdullah krzyczał do mojego ojca. – Zagoń to dziecko do pracy.

– Jakie kobiece obowiązki mogłaby wypełniać? Przecież to jeszcze dziecko – przypominał papa swojemu bratu. Nie mógł się też powstrzymać, aby nie dodać: – Tak, nie ma jeszcze czterech lat, a już potrafi mówić w językach mende, temne, limburskim, krio i arabskim. Podchwytuje języki na targowisku i szybko się ich uczy. Kiedyś na pewno zostanie uczoną.

Nie musiał „wcierać więcej soli” w rany wujka Abdullaha, przypominając mu, że Usman, o kilka lat starszy ode mnie, był w nauce daleko za mną.

– Potrzebuje solidnego lania – skontrował wujek Abdullah. – A ta twoja żona! Jej też przyda się okazyjne bicie. Rozpuszczasz swoje kobiety, Alhaji. Nic dobrego z tego nie wyjdzie.

Być może papa nie powinien chwalić się moimi postępami w nauce. Mieszkańcy wioski i mój wujek uważali, że przez swoje cętki jestem już wystarczająco dziwna. Moja umiejętność czytania sprawiła, że stałam się w ich oczach jeszcze dziwniejsza, a wujek zaczął mnie nienawidzić.

Jedyną rzeczą, która łączyła mojego ojca z bratem, była ziemia, która nas żywiła, dawała schronienie i dostarczała ryżu, wina palmowego oraz masła shea, które sprzedawaliśmy na targowisku.

Nocą, kiedy słyszałam zawodzenia płynące z podwórka, nastawiałam uszy w kierunku moich rodziców odpoczywających po drugiej stronie zasłony. Dobiegały mnie stamtąd słodkie słowa miłości i delikatny śmiech. Dziękowałam wtedy Allahowi za to, że urodziłam się w domu po prawej, a nie po lewej stronie.

Rozdział 2

Do domu po lewej

Wojna domowa wybuchła w moim kraju w 1991 roku i nim skończyłam trzy lata, toczyła się już od siedmiu lat. Jej powodem było przede wszystkim to, że zlikwidowano szkolnictwo, a bez niego młodzi ludzie nie mogli zdobyć wykształcenia, a później znaleźć pracy. Było to przyczyną biedy i głodu. Czyniło z nich desperatów. Stworzyli armię rewolucyjną, aby walczyć o swoje prawa.

Kiedy wojna postępowała, młodzi stracili z oczu swoje wcześniejsze cele i zaczęli mordować niewinnych mieszkańców. Tak więc zamiast szczęścia sucha pora przyniosła nam tym razem inwazję buntowników ze Zjednoczonego Frontu Rewolucyjnego. Nazywali siebie RUF, ale ich ofiary połączyły dwa angielskie słowa: rebel – rebeliant i devil – diabeł, i nazywały ich debils.

Harmattan, tak ukochany przez mojego ojca, zdradził nas tego roku. Zamiast szczęścia przyniósł do naszej osady wojnę. Papy nie było w domu tego dnia, gdy rebelianci podpalili plantację ryżu i palmy rosnące na pobliskich wzgórzach. Był w kopalni diamentów. Kiedy wrócił do domu, mama musiała mu powiedzieć, że rebelianci zostawili nas bez upraw, bez ryżu i bez nasion na przyszłoroczny zasiew.

Siedziałyśmy z mamą na drewnianej ławce przed naszym domem i oglądałyśmy płomienie roznoszone przez silne wiatry harmattanu. Dym utrudniał oddychanie. Krztusiłam się i kaszlałam, a ona objęła mnie ramionami.

– Mamo, dlaczego nie płaczesz? – zapytałam.

Mama wskazała kolejną wioskę na wzgórzach. Zobaczyłam dym unoszący się z tamtejszych domów.

– Mamy szczęście, że rebelianci oszczędzili nasze domy i nasze życie – odpowiedziała. – Powinniśmy za to dziękować Allahowi.

Może miała rację, ale jakoś nie czułam się wdzięczna. Kilka minut później podszedł do nas mężczyzna, który jęczał i zawodził. Powiedział, że jest jedynym ocalałym ze swojej wioski. Rebelianci zmusili go, aby przyglądał się, jak zabijają jego rodzinę i przyjaciół. Później, śmiejąc się, zapytali, czy woli krótki, czy długi rękaw. Odparł, że zazwyczaj nosi długie rękawy, więc odcięli mu dłoń i wysłali w drogę po kraju, aby rozsiewał strach i ostrzegał innych o zbliżającym się niebezpieczeństwie.

Ciocia Yeabu, najmłodsza z żon wujka Abdullaha, pomogła mojej matce zabandażować kikut mężczyzny, podczas gdy ja stałam obok i trzęsłam się ze strachu. Mama zaproponowała mężczyźnie małą porcję ryżu, który został z naszego śniadania. Prosiła, aby odpoczął w naszym domu. Ale on się bał, że rebelianci wkrótce przejdą przez naszą wioskę, rozpoznają go i zabiją, więc zamiast odpocząć, pospieszył na północ, w stronę Makeni, miasta oddalonego o wiele kilometrów, gdzie, jak sądził, jest bezpiecznie.

Tej nocy mama wsypała do rondla mniej ryżu niż zazwyczaj. Wiedziałam, że i tak zje niewiele, żebyśmy ja i papa mogli napełnić żołądki. Postanowiłam, że wezmę z niej przykład. Po całodziennej pracy w kopalni diamentów papa potrzebował największej porcji ryżu. Gdy ryż bulgotał w rondlu, my nadal czekałyśmy na ojca. Mama nalegała, abym zaczęła jeść.

– Chcę zaczekać na papę – zaprotestowałam.

– Nie, ty zjesz, ja zaczekam – powiedziała mama. – Jesteś dzieckiem. Rośniesz. Jedz.

– Nie jestem głodna – załkałam.

Zwinęłam się obok niej i zasnęłam.

Obudził mnie głos mojego kuzyna Usmana:

– Ciociu Jemi – syknął cicho. – Ciociu Jemi, rebelianci przyszli dzisiaj do kopalni. Zastrzelili wszystkich pracowników.

– Wszystkich pracowników? – powtórzyła matka. – A Alhaji?

– Wujka Alhaji też – wyszeptał Usman.

– NIE-E-E! – wrzasnęłam. – Nie papę!

– NIE-E-E! – wrzasnęła mama. – Nie mojego Alhaji!

Przytuliłyśmy się do siebie mocno. Kołysała mnie w swoich ramionach, a ja głośno płakałam.

Wkrótce cała wioska wypełniła się płaczem, ponieważ prawie każda rodzina straciła ojca, brata, syna lub siostrzeńca. W dniu, w którym umarł mój ojciec, wierzyłam, że odczuwam ból najgorszy z możliwych, że takiego bólu nie będę już czuła nigdy. A potem przeniosłam się do domu po lewej stronie i nauczyłam się, że ból, niczym zieleń dżungli, ma wiele odcieni.

Wujek Abdullah postanowił wynająć nasz dom rodzinie uchodźców i zmusił mamę i mnie do przeprowadzki pod jego skrzydła. Zgodnie z prawem szariatu wujek Abdullah stał się naszym opiekunem. Przywłaszczył sobie pieniądze, które rodzice odkładali na moją edukację, a skoro nie miałyśmy pieniędzy, nie mogłyśmy uciec. Wuj chciał poślubić mamę, ale szariat dawał jej również prawo do odrzucenia jego propozycji, co też zrobiła. Jej odmowa go rozzłościła, dlatego szukał wymówki, aby nas ukarać. Żyłyśmy z mamą w ciągłym strachu przed wujem. Nigdy nie zapomniałam jego krzyków: „Zostaniecie ukarane! Żadnego jedzenia dla was obu! Ani dziś, ani jutro, ani pojutrze!”.

Ciocia Yeabu próbowała przemycać nam jedzenie, ale nie zawsze mogła to robić, ponieważ obserwowały ją pozostałe ciotki. Często chodziłyśmy głodne i przez wiele miesięcy mama oddawała mi większość swojego jedzenia. „Nie jestem dziś specjalnie głodna. Zjedz mój ryż” – mówiła. Nie wierzyłam jej, więc próbowałam odmawiać, ale nalegała. „Wyrzucę, jeśli ty tego nie zjesz” – groziła. Łzy napływały mi do oczu i mimo że byłam bardzo głodna, ryż zamieniał się w moim gardle w dławiącą kulę.

Wiedziałam już, że moja matka głoduje i oddaje mi swoje porcje, abym nie głodowała razem z nią. Mimo że zjadałam posiłki, moja twarz puchła, a brzuch nabrzmiewał, co często przytrafia się głodującym dzieciom.

Wujek Abdullah krzyczał na mnie: „Jesteś bezużytecznym bachorem! Spójrz na siebie. Jaka jesteś brzydka. Masz cętki lamparta. Marnuję na ciebie jedzenie i pieniądze. Nic za ciebie nie dostanę. Kto chciałby poślubić dziewczynę, która wygląda jak niebezpieczna bestia z dżungli?”. Och, jakże nienawidziłam wtedy mojego wujka. Chciałam mu odpyskować, ale nie ośmieliłam się. Zamiast tego biegłam do matki i kryłam się w jej ramionach.

Rozdział 3

Gdy nadszedł deszcz

Pora sucha tamtego roku wydawała się trwać w nieskończoność i powodowała, że zmniejszały się zapasy jedzenia. Odetchnęłam z ulgą, gdy pewnego ranka obudziłam się i poczułam w powietrzu zapach deszczu. Chmury zbierały się nad horyzontem. „Ach, wkrótce nadejdzie pora mokra, na drzewach pojawią się owoce, a zwierzęta w buszu nabiorą tłuszczu” – pomyślałam. Nie mogłam się doczekać, aby powiedzieć o tym mamie, ale spała spokojnie, więc nie chciałam jej budzić. Od kilku dni była chora. Poprzedniej nocy wymiotowała tak bardzo, że z nosa pociekła jej krew. Przez większość nocy słyszałam, jak mama rzucała się i przewracała. Chwilę przed świtem wydała z siebie trzy głośne westchnienia i w końcu się uspokoiła. Uśmiechnęłam się z ulgą, gdy zasnęła. Wyciągnęłam notatnik mojego ojca i pióro i zaczęłam pisać, bo wiedziałam, że kiedy wujek Abdullah się obudzi, znów będę musiała się przed nim ukrywać.

W końcu wstali wszyscy, poza mamą i wujkiem Abdullahem. Zaczęłam się martwić. Jeśli wujek wstanie i zastanie moją mamę śpiącą, znów ją zbije. Co gorsza, nie da jej więcej jedzenia. Kiedy go usłyszałam, zerwałam się z mojej trawiastej maty i pobiegłam do niej.

– Mamo! Mamo, wstawaj! – krzyczałam, potrząsając jej ramieniem. – Wujek Abdullah cię zbije, jeśli nie wstaniesz. Proszę, mamo! Proszę, mamo! – błagałam ją wciąż na nowo, potrząsając coraz mocniej.

Ciocia Huda podbiegła i zobaczyła krew na twarzy mamy.

– Jak długo Jemi choruje? – zapytała ciocię Yeabu.

– Od paru dni – odpowiedziała.

– Głupia! – krzyknęła ciocia Huda. – Ma gorączkę Lassa.

Spojrzała na mnie dziwnie i zapytała Yeabu:

– Czy to nakrapiane diabelstwo też choruje?

Ciocia Yeabu pokręciła głową zbyt przerażona, aby wydobyć z siebie głos. Ciocia Huda wypędziła mnie na podwórko. Wybiegłam na zewnątrz i przykucnęłam blisko drzwi, nasłuchując, jak kłócą się o gorączkę Lassa. Może przynieśli ją uchodźcy, którzy tłoczyli się w pobliskich obozach dla uchodźców. Może ciocia Huda miała rację i moja matka prosiła się o kłopoty, kiedy pomagała mężczyźnie z odciętą dłonią.

– Mamo! – zawołałam z progu. – Proszę, czy mogę wejść?

Ciocia Yeabu zostawiła kobiety i podeszła do mnie. Podniosła mnie i zakryła moje oczy swoją lapą – długim, kolorowym szalem, który owijał ją i zwisał z jej ramion. Odrzuciłam lapę, ale ciocia Yeabu powiedziała:

– Nie, zostaw. Nie chcesz widzieć, jak wynoszą ciało twojej matki.

Do tamtej chwili nie rozumiałam, że moja matka nie żyje. Nagle przytłoczyła mnie myśl, że odeszła na zawsze. Zaczęłam krzyczeć. Porażona żalem załkałam:

– Proszę! Proszę! Chcę być z mamą! Pochowajcie i mnie! Nie chcę żyć! Nikt mnie nie kocha!

– Cicho! – prosiła ciocia Yeabu. – Na twoim miejscu nie podsuwałabym Abdullahowi pomysłu o wspólnym pochówku.

Ale nie potrafiłam być cicho. Płakałam i wyłam, gdy przytrzymywała mnie mocniej w obawie, że wskoczę do dziury, którą kopali wujek Abdullah i mężczyźni z wioski. W końcu wyrwałam się z objęć cioci Yeabu, kiedy sypali łopatami piach na ciało mojej matki, ale było już za późno.

Połamałam paznokcie, próbując dłońmi wykopać drogę do niej, kiedy wujek Abdullah złapał mnie i rzucił w stronę swoich żon:

– Trzymajcie tę wariatkę! – wrzasnął.

Gdy pochowali moją matkę, wujek Abdullah spalił jej rzeczy, bojąc się, że mogą roznosić gorączkę. Nie została mi po niej żadna pamiątka.

Wuj Abdullah odwrócił się od mojej zalanej łzami twarzy. Miał tylko jedno zmartwienie.

– Co zrobię, jeśli Usman złapie tę chorobę? – zastanawiał się.

Później sprawdził wszystkie moje kuzynki, szukając u nich oznak gorączki Lassa.

– Mabinty ściąga na nas same kłopoty. To przez te jej cętki – burknęła pierwsza żona wujka Abdullaha do pozostałych. – I przez to czytanie. Tylko diablice potrafią czytać w tak młodym wieku. Sprowadziła na tę rodzinę nieszczęście. Pora się jej pozbyć.

Przyzwyczaiłam się, że matka śpi obok mnie. Otaczała mnie ramionami i śpiewała mi do snu. Jej głos przenosił mnie do miejsca, w którym mogłam zapomnieć o swoim nieszczęściu. Bez niej ciągle się wierciłam, aż wujek potrącił mnie stopą i powiedział: „Weź swoje rzeczy i chodź ze mną”.

Nie miałam pojęcia, dokąd chce mnie zabrać, ale wiedziałam, że będzie lepiej, jeśli zabiorę ze sobą swój notes i pióro. Schowałam je w ubraniu i przewiązałam na piersi, pod sukienką. Wygładziłam sylwetkę zadowolona, że wciąż jest wystarczająco płaska, aby mój wuj niczego nie zauważył. Następnie zwinęłam trawiastą matę, którą uplotła dla mnie matka, i położyłam ją na ramionach.

Podążałam za wujkiem Abdullahem w dół krętej, piaszczystej drogi, która przebiegała obok naszego domu. „Dokąd idziemy?” – zapytałam głosem chrapliwym od płaczu. W odpowiedzi wujek Abdullah jedynie chrząknął, więc nie dałam mu satysfakcji i nie zapytałam ponownie, chociaż nie mogłam powstrzymać łez. Tęskniłam za rodzicami i bałam się tego, co przyniesie przyszłość.

Wkrótce spotykaliśmy na drodze coraz więcej ludzi dźwigających na głowach swój dobytek. Wuj Abdullah rozmawiał z nimi i dzięki temu dowiedziałam się, że przemierzają 147 kilometrów do Makeni, aby uciec przed rebeliantami.

– Czy rebelianci nie ruszą za wszystkimi do Makeni? – zapytałam, czkając od płaczu, ale wujek zignorował moje pytanie i dźgnął mnie ponaglająco laską w nogę.

– Twoja córka wygląda na zmęczoną. Jeśli chcesz, może wspiąć się na mój wóz – powiedział napotkany po drodze człowiek w łachmanach. – Wezmę od ciebie niewielką sumę, tylko pięć leone.

Wujek Abdullah parsknął:

– Nie zapłacę nawet jednego leone. Może iść i nie jest moją córką – odpowiedział szorstko, wyraźnie obrażony przypuszczeniem mężczyzny, że spłodził tak brzydkie dziecko.

Podążaliśmy z wujem za tłumem ludzi zmierzających do Makeni. Nagle zagrzmiało, a z chmur polał się deszcz. Grzmot zagłuszył mój szloch, a krople deszczu zmieszały się ze łzami. Przycisnęłam tobołek mocniej do piersi, brnąc przez błoto, w którym grzęzły moje gumowe sandały. W końcu straciłam jeden z nich. Szłam w jednym sandale i z jedną nagą stopą, ale wkrótce błoto pochłonęło drugi but. Większość pieszych schroniła się pod drzewami, jednak wuj Abdullah i ja szliśmy dalej. Wtedy obok nas zatrzymała się ciężarówka, a z jej wnętrza odezwał się ktoś. Twarz wuja pojaśniała, kiedy rozpoznał Pa Mustapha, przyjaciela z targowiska. Przyjaciel kiwnął na wujka Abdullaha i coś mu powiedział. Nagle wuj podniósł mnie i rzucił na otwartą pakę ciężarówki, gdzie wylądowałam na kilkucentymetrowej warstwie deszczówki. Sam wsiadł do suchej kabiny. Ciężarówka podskakiwała na drodze, a ja razem z nią, owinięta w trawiastą matę i wciąż opłakująca utraconą radość życia. W końcu zasnęłam, głodna, przemoczona i smutniejsza niż kiedykolwiek.

Rozdział 4

W sierocińcu

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 5

Numer dwadzieścia siedem

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 6

Zwycięstwo

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 7

Podarunek Harmattanu

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 8

Białe panie i rodzinne albumy

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 9

Rebelianci

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 10

Kamienie milowe na drodze do Ameryki

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 11

W ramiona matki

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 12

Michaela, Mia i Dziadek do orzechów

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 13

Mała Emma

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 14

Świat baletu

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 15

Nowa siostra

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 16

Puszkowe urodziny

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 17

Lęki

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 18

Zazdrość i nietolerancja

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 19

Gdzie są czarne baleriny?

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 20

Tańcząc Dziadka do orzechów

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 21

Przymykając oko

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 22

Strata

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 23

Przeprowadzka

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 24

Oddalając się od siebie

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 25

Youth America Grand Prix

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 26

Ślubna tutu

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 27

Moja pierwsza trasa

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 28

Dobiegając trzynastki

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 29

Lato ABT

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 30

Mój rok niepokoju

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 31

Pierwsza pozycja

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 32

Dorastanie

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 33

Po pierwszej pozycji

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 34

Powrót do Afryki

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 35

Znalezienie grupy

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 36

Spełniając marzenia

Dostępne w wersji pełnej

Epilog

Dwie kobiety

Dostępne w wersji pełnej

Podziękowania

Dostępne w wersji pełnej

Spis treści

Karta tytułowa

Prolog. Czarny łabędź

Rozdział 1. Z domu po prawej

Rozdział 2. Do domu po lewej

Rozdział 3. Gdy nadszedł deszcz

Rozdział 4. W sierocińcu

Rozdział 5. Numer dwadzieścia siedem

Rozdział 6. Zwycięstwo

Rozdział 7. Podarunek Harmattanu

Rozdział 8. Białe panie i rodzinne albumy

Rozdział 9. Rebelianci

Rozdział 10. Kamienie milowe na drodze do Ameryki

Rozdział 11. W ramiona matki

Rozdział 12. Michaela, Mia i Dziadek do orzechów

Rozdział 13. Mała Emma

Rozdział 14. Świat baletu

Rozdział 15. Nowa siostra

Rozdział 16. Puszkowe urodziny

Rozdział 17. Lęki

Rozdział 18. Zazdrość i nietolerancja

Rozdział 19. Gdzie są czarne baleriny?

Rozdział 20. Tańcząc Dziadka do orzechów

Rozdział 21. Przymykając oko

Rozdział 22. Strata

Rozdział 23. Przeprowadzka

Rozdział 24. Oddalając się od siebie

Rozdział 25. Youth America Grand Prix

Rozdział 26. Ślubna tutu

Rozdział 27. Moja pierwsza trasa

Rozdział 28. Dobiegając trzynastki

Rozdział 29. Lato ABT

Rozdział 30. Mój rok niepokoju

Rozdział 31. Pierwsza pozycja

Rozdział 32. Dorastanie

Rozdział 33. Po pierwszej pozycji

Rozdział 34. Powrót do Afryki

Rozdział 35. Znalezienie grupy

Rozdział 36. Spełniając marzenia

Epilog. Dwie kobiety

Podziękowania

Karta redakcyjna

TYTUŁ ORYGINAŁU:

Taking Flight. From War Orphan to Star Ballerina

Redaktor prowadząca: Beata Piecychna

Redakcja: Ewa Kapyszewska

Korekta: Anita Rejch, Justyna Tomas

Zdjęcie na okładce: © Herman Verwey/City Press/Gallo Images/Getty Images Poland

Opracowanie graficzne okładki: Łukasz Werpachowski

© 2014 Michaela DePrince and Elaine DePrince

First published by Alfred A. Knopf, an imprint of Random House Children’s Books,
a division of Random House, Inc., New York

Title of origin: TAKING FLIGHT: From War Orphan to Star Ballerina

Published by arrangement with the authors

All rights reserved

Copyright © 2016 for Polish edition by Wydawnictwo Kobiece,
an imprint of ILLUMINATIO Łukasz Kierus

Copyright © for Polish translation by Alicja Laskowska

Wszelkie prawa do polskiego przekładu i publikacji zastrzeżone. Powielanie i rozpowszechnianie z wykorzystaniem jakiejkolwiek techniki całości bądź fragmentów niniejszego dzieła bez uprzedniego uzyskania pisemnej zgody posiadacza tych praw jest zabronione.

Wszystkie zdjęcia – chyba że podano inaczej – zamieszczono dzięki uprzejmości rodziny DePrince’ów.

Wydanie elektroniczne

Białystok 2016

ISBN 978-83-65170-46-0

Bądź na bieżąco i śledź nasze wydawnictwo na Facebooku:

www.facebook.com/kobiece

Wydawnictwo Kobiece

E-mail: redakcja@wydawnictwokobiece.pl

Pełna oferta wydawnictwa jest dostępna na stronie

www.wydawnictwokobiece.pl

Plik opracował i przygotował Woblink

woblink.com