Wydawnictwo Literackie

Kraków 2012

Spis treści

Karta redakcyjna

Dedykacja

Etap pierwszy

Rozdział 1

Tytuł oryginału: HOW TO BAKE A PERFECT LIFE

Opieka redakcyjna: DOROTA WIERZBICKA

Redakcja: WERONIKA KOSIŃSKA

Korekta: EWA KOCHANOWICZ, ANETA TKACZYK, BARBARA TURNAU

Projekt okładki: BRIGID PEARSON

Opracowanie okładki na podstawie oryginału: FILIP KUŹNIARZ

Redakcja techniczna: BOŻENA KORBUT

Skład i łamanie: Infomarket

Copyright © 2011 by Barbara Samuel
All rights reserved
Copyright © for the Polish translation by Agnieszka Kuc
Copyright © for the Polish edition by Wydawnictwo Literackie, 2013

ISBN 978-83-08-05072-9

Wydawnictwo Literackie Sp. z o.o.
ul. Długa 1, 31-147 Kraków
tel. (+48 12) 430 00 96
e-mail: ksiegarnia@wydawnictwoliterackie.pl
Księgarnia internetowa: www.wydawnictwoliterackie.pl

Konwersja: eLitera s.c.

Mojej matce Rosalie Hair,
która nie ma nic wspólnego z matkami
przedstawionymi w tej książce.
No, może poza jednym
– też nosi kolczyki.

ETAP PIERWSZY

Zakwas

Zakwas – albo zaczyn – powstaje z dzikich drożdży, które żyją w powietrzu i są niewidoczne. Każdy zakwas jest inny, zależnie od miejsca, pogody, momentu powstania i użytych składników. Tak zwany zaczyn bazowy może być wykorzystywany przez pokolenia, pod warunkiem że obchodzimy się z nim prawidłowo. Z czasem będzie się zmieniał, rósł i się przekształcał, w zależności od dodanych ingrediencji, ale także od nawyków osoby, która sprawuje nad nim pieczę.

Zaczyn bazowy Boudin, używany do pieczenia słynnego chleba w San Francisco, miał już pięćdziesiąt lat, gdy w 1906 roku w mieście doszło do wielkiego trzęsienia ziemi. Louise Boudin ocaliła zakwas, wynosząc go w drewnianym wiadrze do parku Golden Gate. Tam zakwas obłożono lodem i codziennie wykorzystywano do pieczenia chleba, dopóki nie wybudowano nowej piekarni, która istnieje do dziś. Obecnie zaczyn ten liczy już sto pięćdziesiąt lat i jest trzymany w piwnicy, „niczym dzika bestia”. Stanowi bazę codziennie pieczonego chleba.

ROZDZIAŁ
PIERWSZY

Ramona

Gdy rozlega się dźwięk telefonu, którego z niepokojem wyczekiwałyśmy, moja córka i ja siedzimy akurat przy stole w kuchni, pośrodku piekarni. Sofia przegląda czasopismo, śliskie kartki opadają z wolna, jedna po drugiej.

Eksperymentuję z nowym zakwasem i próbuję odtworzyć przepis na chleb razowy, którego kosztowałam w piekarni w Denver przed dwoma tygodniami. Nie jest to mój własny, drogocenny zaczyn, przekazany mi przez rodzinę babki Adelaide, liczący ponad sto lat. Ten zaczyn bazowy, jak go nazywamy, sprawił, że moje chleby zyskały pewną renomę, i dlatego zazdrośnie go strzegę.

Nowy zakwas poddawany był fermentacji przez mniej więcej dziesięć dni. Zaczęłam od ziemniaków, które po ugotowaniu ugniotłam, nie odlewając wody, a następnie odstawiłam w ciepłe miejsce. Gdy zaczyn zaczął pracować i rosnąć, codziennie dokarmiałam go mąką żytnią, odrobiną pszennej razowej oraz cukrem słodowym i pozwalałam dalej fermentować.

Tego leniwego majowego popołudnia podnoszę słoik, żeby się przyjrzeć jego zawartości. Ciasto jest gęste, ale porowate, widać, że pracuje, dojrzewają w nim kultury bakterii. Na wierzchu zebrała się gruba warstwa ciemnobrązowego płynu. To alkohol, który wytworzyły drożdże. Gdy ściągam ze słoja nakrycie i przytykam nos do naczynia, czuję przyjemny, wyraźnie kwaśny zapach. Wstrząsam zakwasem, maczam w nim mały palec i próbuję. Mmm, jest doskonały.

Sofia nie ekscytuje się pieczeniem chleba tak bardzo jak ja, chociaż radzi sobie z tym całkiem nieźle. Uśmiecha się i gładzi dłonią brzuch, wolno i z czułością. Serdecznie. Robi to lewą ręką – tą, na której nosi brylantowy pierścionek zaręczynowy i obrączkę. Dziecko ma przyjść na świat za niespełna osiem tygodni. Mąż jest w Afganistanie.

Od czterech dni nie daje znaku życia.

Pamiętam, jak drobne, zwinięte w kłębek ciałko Sofii uciskało mi żebra, jak myślałam, że lada chwila zacznę rodzić, jak jej ruchy, które wtedy odczuwałam, napełniały mnie strachem i wprawiały w zachwyt. Szkoda, że teraz nie potrafię zapewnić jej takiego bezpieczeństwa.

Tego dnia piekarnia jest zamknięta. Promienie późnopopołudniowego słońca wpadają ukosem przez okna i odbijają się od nierdzewnej stalowej powierzchni tak silnie, że co rusz muszę zmieniać miejsce, by nie raziło mnie w oczy. Maszyny do wyrabiania ciasta pozostają nieruchome, gdy mieszam zakwas i melasę, wodę, olej i mąkę, dopóki nie powstanie gęste ciasto, które z głośnym plaśnięciem mogę wyłożyć na blat. Zanurzam ręce w ciemnej, lepkiej bezkształtnej masie, którą oszczędnie posypuję mąką żytnią, i raz po raz zagniatam. Robię to sprawnie i rytmicznie. Dzięki temu zyskałam muskuły, których można by mi pozazdrościć.

– Co chcesz na urodziny? – pyta Sofia, odwracając kartkę.

– Daj spokój, kiedy to będzie!

– Już za dwa miesiące.

– No cóż, wystarczy, że nie kupicie mi czarnych balonów.

W minionym roku moja liczna rodzina – a przynajmniej ci jej członkowie, którzy nadal utrzymują ze mną kontakt – czuli się w obowiązku obdarować mnie na czterdzieste urodziny „tortami cmentarnymi”, jakie zwykle kupuje się na Halloween, i dowcipkować na temat moich kurzych łapek, których przecież nie mam – dzięki kościom policzkowym odziedziczonym po babce Adelaide.

– Na szczęście czterdzieste urodziny obchodzi się tylko raz w życiu, można to jakoś przecierpieć. – Sofia odwraca kolejną kartkę.

– Co byś powiedziała na to? – Pokazuje reklamę wspaniałego naszyjnika wykonanego z szafirów. – Pasowałby do twoich oczu.

– Tiffany. Piękny. – Akurat jestem tak spłukana, że nawet pierścionek sprzedawany razem z gumą balonową byłby dla mnie za drogi, ale Sofia naturalnie nie wie, że piekarnia ma kłopoty.

– Możesz mi go kupić, gdy już będziesz sławna i bogata.

– Kiedy zostanę superprzedszkolanką?

– Właśnie.

– Masz to jak w banku.

Delikatnie uciskam wewnętrzną stroną dłoni ciasto i czuję, jak sprężynuje, chłodne i lepkie. Uwalniają się swojskie aromaty i wyobrażam sobie, jak karmelizująca się melasa będzie pachniała w trakcie pieczenia.

Nagle wpada pomiędzy nas przerażona ćma, która szaleńczo trzepocze popielatymi skrzydełkami. Sofia marszczy brwi i przegania owada.

– Mam nadzieję, że w tym sezonie ominie nas ta plaga.

Przypominam sobie piosenkę zespołu Jethro Tull i na chwilę przenoszę się myślami zupełnie gdzie indziej, do innego lata. Ale otrząsam się ze wspomnień i znów zagniatam ciasto.

– To był mokry rok.

– Uch, nie znoszę ich. – Sofia wzdryga się, by dodać mocy swoim słowom. Potem składa gazetę i prostuje ramiona.

– Mamo, chciałabym o czymś z tobą porozmawiać.

Nareszcie.

– Słucham.

Wyrzuca to z siebie najszybciej, jak może.

– Wspominałam ci, że była żona Oscara została aresztowana w El Paso i Katie zamieszkała u rodziny jej najlepszej przyjaciółki, ale Oscarowi zależy, by przyjechała tutaj i zamieszkała ze mną. Z nami. Ona ma pewne problemy, nie będę kłamać, po prostu trzeba się nią zająć. – Sofia ma oczy jak plastikowa lalka Kewpie – czysty błękit przykryty ruchliwą firanką czarnych rzęs. – Może spać na górze, w pokoju od podwórza. Obok mnie. Mieszkała z nami, zanim Oscar wyjechał do Afganistanu. Dobrze się nam układało.

– Hmm, ja pamiętam to nieco inaczej.

– OK, nie za dobrze, rzeczywiście. – Sofia spuszcza głowę. Światło połyskuje na jej ciemnych włosach. – Była wtedy dosyć rozżalona.

– A teraz jest szczęśliwa? – Posypuję ciasto mąką w tych miejscach, gdzie zaczyna przywierać do stołu. – Dlatego że jej matka siedzi w więzieniu, a ojciec jest na wojnie?

– Nie, chciałam powiedzieć, że...

Dzwoni telefon. Patrzę w jego kierunku, a potem znów na córkę. Nie mogę jej odmówić, to oczywiste. Ta mała nie ma dokąd pójść, ale...

Żeby zyskać trochę na czasie, wyciągam ręce z ciasta i wycieram je w jeden z tych białych, cienkich bawełnianych ręczników, którymi uwielbiam nakrywać bochenki, kiedy już wyrosną.

– Ile ona ma lat?

Telefon dalej dzwoni.

– Trzynaście. Chodzi do ósmej klasy.

– Gimnazjum. – To nie jest najprzyjemniejszy okres w życiu dziewcząt. Nawet Sofia była nie do zniesienia w tym wieku, ciągle naburmuszona i jęcząca, robiła piekło z powodu fryzury. I ten płacz. Ciągły płacz bez powodu.

Telefon uporczywie dzwoni. Odbieram i wysuwam palec w stronę Sofii.

– Miej to na uwadze. Halo?

– Dzień dobry pani – w słuchawce odzywa się głęboki oficjalny głos. – Czy mógłbym rozmawiać z żoną Oscara Wilsona?

Na dwie sekundy cała sztywnieję. To właśnie jest ten moment, którego na wpół świadomie się obawiałam, odkąd cztery lata temu Sofia przyszła do domu z rozpromienionymi oczami i powiedziała: „Mamo, to najcudowniejszy facet, jakiego spotkałam! Chce się ze mną ożenić”.

Wojskowy. Żołnierz piechoty, który uczestniczył już w dwóch operacjach w Iraku w najbardziej krwawym okresie wojny, i z pewnością na tym się nie skończy. Oscar, starszy od Sofii o ponad dziesięć lat, rozwiedziony, ojciec ledwo co opierzonej nastolatki, której matka jest w poważnych tarapatach.

Byle nie żołnierz, kochanie, przelatuje mi przez głowę uporczywa myśl.

A jednak, gdy tylko zobaczyłam Oscara Wilsona, jego piękną twarz, pełne ciepła oczy i przekonałam się, jaki potrafi być miły, natychmiast zrozumiałam, dlaczego moja córka się w nim zakochała. Nie było wątpliwości, że on w pełni odwzajemnia jej uczucia.

A teraz ten telefon.

– Tak – mówię zdecydowanie spokojniejszym tonem, niż wskazywałby na to stan mojego ducha. – Chwileczkę. – Przykładam słuchawkę do brzucha i zwracam się do córki:

– Pamiętaj, że jeżeli żołnierz ginie, oni dzwonią do drzwi.

Sofia przygląda mi się dłuższą chwilę. Jej usta są blade, odpłynęła z nich cała krew. Ale ona ma w sobie odwagę, którą można by obdzielić batalion żołnierzy. Bierze głęboki oddech, prostuje plecy i sięga po telefon. Jej lewa ręka nadal spoczywa na brzuchu, tak jakby Sofia próbowała chronić dziecko.

– Mówi żona Oscara Wilsona.

Słucha z kamienną twarzą, a potem zarzuca rozmówcę pytaniami. Zapisuje wszystko w notesie, który leży otwarty na blacie.

– Od jakiego czasu tam jest? Z kim mam się dalej kontaktować? Dziękuję, dam znać, co udało mi się pozałatwiać – dodaje na końcu.

Odkłada słuchawkę, ręka jej drży. Oczy lśnią od wstrzymywanych łez. Stoi jakiś czas w bezruchu, potem z trudem unosi powieki i patrzy na mnie.

– Muszę jechać do Niemiec. Oscar jest... on został... – Sofia przełyka ślinę i czeka, aż opadną emocje. – Jego ciężarówka najechała na minę pułapkę cztery dni temu. Oscar jest ciężko ranny. Poparzony.

Przychodzi mi na myśl, że na zawsze zapamiętam, jak bardzo niebieskie były wtedy jej oczy, rozświetlone jaskrawym słońcem wpadającym do kuchni. Po upływie wielu lat z tego dnia najbardziej utkwiły mi w pamięci właśnie moja córka, patrząca na mnie ze strachem i nadzieją, a także całkowita bezsilność i poczucie, że nie mogę jej pomóc.

– Muszę do niego jechać – mówi.

– Oczywiście.

Jak bardzo został poparzony? – zastanawiam się.

Sofia odwraca się i rozgląda po pokoju, jakby gdzieś wisiała lista, do której mogłaby się odnieść. Pod tym względem przypomina moją matkę, która również lubi, gdy wszystko przebiega zgodnie z planem.

– Chyba powinnam się spakować.

– Poczekaj, zeskrobię to tylko do miski i zaraz ci pomogę.

Nagle Sofia osuwa się na krzesło, jakby jej nogi były z waty.

– Jak sądzisz, ile czasu tam będę? I co z moim dzieckiem?

– Po kolei, Sofia. Jestem pewna, że niedługo wszystkiego się dowiesz. Teraz skup się raczej na tym, jak się tam dostać, sprawdź... pomyśl, co musisz jeszcze ustalić.

– Dobrze – kiwa głową Sofia. Kładzie rękę na piersi. – Mamo, a co będzie z Katie? Nie może przecież zostać tam, gdzie jest.

Trzynastolatka, której matka siedzi w więzieniu, ojciec przebywa ranny w szpitalu, macocha jest w ciąży, a na dodatek właśnie wyjeżdża do Niemiec i zostawia ją z obcą kobietą.

– Ona w ogóle mnie nie zna. Nie będzie przestraszona tą sytuacją?

– Może przez jakiś czas, ale przecież nie pozwolę, aby ją umieścili w rodzinie zastępczej. Mogłaby przyjechać tu tylko na lato. Babcia ci pomoże. Jestem pewna. I wujek Ryan, i...

Podnoszę rękę. Odpowiedź może być tylko jedna.

– Oczywiście, kochanie. Zajmijmy się tym już teraz, żebyś nie musiała się o nią martwić.

Sofia podchodzi szybko do mnie i się przytula. Jej ogromny brzuch faluje i uderza o moje biodro. Dopiero gdy otaczam ją ramionami, czuję, że cała drży. Mocno zaciskam powieki i gładzę ją po plecach. Chciałabym móc jej powiedzieć, że wszystko będzie dobrze.

– Postaraj się dać z siebie tyle, ile możesz, więcej nie mogą od ciebie żądać.

Ręce Sofii zaciskają się na mojej szyi jak żelazna klamra. Czuję na ramieniu jej gorące łzy, które wsiąkają mi w bluzkę.

– Dziękuję ci, mamo.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki