Tytuł oryginału

Réparer les vivants

© Éditions Gallimard, 2014

© Copyright for the Polish translation by Wydawnictwo Literackie, 2015

Wydanie pierwsze

Cet ouvrage, publié dans le cadre du Programme d’aide à la publication BOY-ŻELEŃSKI, a bénéficié du soutien du Service de Coopération et d’Action Culturelle de l’Ambassade de France en Pologne.

Książkę wydano dzięki dofinansowaniu Wydziału Kultury Ambasady Francji w Polsce w ramach Programu Wsparcia Wydawniczego BOY-ŻELEŃSKI.

ISBN 978-83-08-05768-1

Opieka redakcyjna

Barbara Górska

Redakcja

Andrzej Stańczyk, Aneta Tkaczyk

Korekta

Anna Rudnicka, Małgorzata Wójcik

Projekt okładki i stron tytułowych

Olgierd Chmielewski

Korekta techniczna

Bożena Korbut

Wydawnictwo Literackie Sp. z o.o., 2015

ul. Długa 1, 31-147 Kraków

bezpłatna linia telefoniczna: 800 42 10 40

księgarnia internetowa: www.wydawnictwoliterackie.pl

e-mail: ksiegarnia@wydawnictwoliterackie.pl

fax: (+48) 12 430 00 96

tel.: (+48) 12 619 27 70

Skład wersji elektronicznej:

Virtualo Sp. z o.o.

Spis treści

- Strona redakcyjna

- Motto

- Reperować żywych

- Przypisy

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

„My heart is full”

Bezbronne nagietki

Paul Newman, 1973

Czym jest serce Simona Limbres’a, to ludzkie serce, odkąd zaczęło szybciej bić w chwili jego urodzin, podczas gdy serca na zewnątrz też szybciej zabiły, by uczcić to wydarzenie; czym jest to serce, to, co je poruszało, napawało wstrętem, zasmucało, co sprawiało, że tańczyło lekkie jak piórko lub ciążyło jak kamień, co je upajało, roztkliwiało — miłość; czym jest serce Simona Limbres’a, to, co filtrowało, rejestrowało, archiwizowało, czarna skrzynka dwudziestoletniego ciała, nikt właściwie nie wie, jedynie ruchomy obraz stworzony przez ultradźwięki mógłby to odzwierciedlić, ukazać radość, która je rozpiera, i smutek, który je ściska, jedynie papierowy zapis elektrokardiogramu rozwijany od samego początku mógłby nadać temu kształt, określić włożony wysiłek, emocję pobudzającą do działania, energię zużywaną na prawie sto tysięcy skurczów dziennie i na przetaczanie co minutę nawet pięciu litrów krwi, tak, jedynie ten wykres mógłby o tym opowiedzieć, naszkicować życie, życie złożone z przypływów i odpływów, życie regulowane zaworami i klapkami, życie pulsujące; podczas gdy serce Simona Limbres’a, to ludzkie serce, wymyka się maszynom, nikt nie może twierdzić, że je zna, a tej nocy, bezgwiezdnej nocy, gdy siarczysty mróz panował nad ujściem Sekwany i w Pays de Caux, gdy martwa, pozbawiona połysku fala rozlewała się wzdłuż klifów, gdy płyta kontynentalna cofała się, odsłaniając swoje geologiczne rysy, ono wydawało z siebie rytmiczny dźwięk narządu w stanie spoczynku, powoli napinającego się mięśnia — zapewne puls wynosił niespełna pięćdziesiąt uderzeń na minutę — i gdy przy wąskim łóżku rozległ się alarm z komórki, dźwięk sonaru zapisującego świetlnymi pałeczkami na ekranie dotykowym cyfry 05:50, nagle wszystko się rozpętało.

To właśnie tej nocy furgonetka hamuje, wjeżdżając na opustoszały parking, staje w poprzek, trzaskają przednie drzwi i jednocześnie otwierają się boczne, wyłaniają się trzy postaci, trzy cienie wyraźnie odcinające się w mroku i zdrętwiałe z zimna — niezwykle mroźny luty, cieknący katar, spanie w ubraniu — chyba chłopaków, którzy zapinają kurtki pod samą szyję, naciągają czapki głęboko na czoło, chowają w stójkach wełnianych polarów mięsiste płatki uszu i chuchając w złożone dłonie, kierują się w stronę morza, które o tej porze daje o sobie znać jedynie szumem, szumem w ciemności.

Chłopcy, teraz to widać. Stoją rzędem przy murku oddzielającym parking od plaży, tupią nogami i oddychają głęboko, nozdrza mają obolałe od wciągania jodu i zimna, i wpatrują się w tę ciemną przestrzeń, gdzie nic nie słychać oprócz ogłuszającego huku fal, tego zgiełku, który narasta aż do końcowego załamania, obserwują to, co ryczy przed nimi, ten zwariowany łoskot, w którym nie ma nic, co przyciągnęłoby wzrok, nic, no może oprócz białawego, pienistego pasa, miliardów atomów nawzajem się bombardujących w fosforyzującej poświacie, i teraz przeniknięci mrozem po wyjściu z furgonetki, odurzeni morskim powietrzem, trzej chłopcy otrząsają się, wyostrzają wzrok, słuch, oszacowują, co ich czeka, swell, oceniają „na ucho” martwą falę, jej okresowość, wskaźnik głębokości, i przypominają sobie, że fale tworzące się na otwartym morzu przemieszczają się z większą prędkością niż najszybsze statki.

W porządku, mruknął łagodnie jeden z trzech chłopaków, będzie niezła sesja, dwaj pozostali uśmiechnęli się, po czym wszyscy trzej się cofnęli, wolniutko, szurając podeszwami po ziemi i kręcąc tułowiem niczym tygrysy, podnieśli wzrok, aby przebić ciemność nocy nad miasteczkiem, nocy jeszcze nieprzeniknionej za klifami, a wtedy ten, który się odezwał, spojrzał na zegarek: jeszcze kwadrans, chłopaki, i wsiedli z powrotem do furgonetki, by poczekać na żeglarski świt.

Christophe Alba, Johan Rocher i on, Simon Limbres. Kiedy rozdzwoniły się budziki w komórkach, odrzucili pościel i wyskoczyli z łóżek, by udać się na sesję surfowania wyznaczoną tuż przed północą SMS-ami, sesję w połowie przypływu, taką, jakie zdarzają się tylko dwa albo trzy razy w roku — morze wzburzone, regularne fale, słaby wiatr i żywego ducha w okolicy. W dżinsach i kurtkach wyśliznęli się na dwór, niczego nie przełknąwszy, nawet szklanki mleka, garści płatków śniadaniowych ani kromki chleba, i ustawili się pod bramą kamienicy (Simon), pod domkiem jednorodzinnym (Johan), czekając na furgonetkę i jej kierowcę (Chrisa), który też był punktualny, i oni, którzy nigdy w niedzielę nie wstają przed południem, pomimo matczynych upomnień, oni uchodzący za takich, co potrafią tylko powłóczyć girami między kanapą w salonie a krzesłem w swoim pokoju, dreptali z niecierpliwości na ulicy o szóstej rano, z rozwiązanymi sznurowadłami i cuchnącym oddechem — pod latarnią Simon Limbres obserwował wydychane przez siebie powietrze, metamorfozy białego oparu, który wznosił się gęsty, po czym rozpływał w atmosferze, dopóki całkowicie nie znikł; przypomniał sobie, że jako dziecko lubił zgrywać się na palacza, przykładał do warg wystawione palce wskazujący i środkowy, brał głęboki oddech, wciągając policzki i dmuchał jak dorosły — oni, czyli Trzech Caballeros albo Big Waves Hunters, alias Chris, John i Sky, które to imiona służyły im nie za przydomki, lecz za pseudonimy, wymyślone przez tych licealistów znad ujścia rzeki, wyobrażających sobie, że są planetarnymi surferami, bo też wymówić ich prawdziwe imiona znaczyłoby skazać ich z miejsca na nieprzyjazne okoliczności: lodowatą morkę, nędzną bryzę, klify jak nieprzystępne mury, wyludniające się ku wieczorowi ulice, rodzicielskie wyrzuty i szkolny rygor, skargi puszczonej kantem dziewczyny, tej, od której raz jeszcze ważniejszy okazuje się van, tej, która nigdy nie będzie mogła dorównać surfingowi.

Są w vanie — nigdy nie mówią: „w furgonetce”, woleliby zdechnąć. Ohydna wilgoć, wszystkie powierzchnie usiane ziarenkami piasku szorującego pośladki jak papier ścierny, oblepiona solą guma, smród zgniłych glonów i parafiny, deski surfingowe zwalone jedne na drugie, stosy kombinezonów — typu body i pełnych z dopasowanym kapturem — rękawice, buty, wosk w puszkach, smycze. Wszyscy trzej usiedli z przodu, ściśnięci ramię przy ramieniu, pocierali ręce o uda, wydając z siebie małpie wrzaski, kurwa, co za ziąb, po czym zaczęli chrupać witaminizowane batoniki zbożowe — nie należy wszystkiego od razu wrąbać, dopiero potem dopada człowieka wilczy głód, gdy jest już wyżęty jak gąbka — podawali sobie butelkę koli, tubę mleka skondensowanego Nestlé, słodkie i miękkie delicje w czekoladzie, Pépito i Chamonix, ulubione ciasteczka dzieci, w końcu wyciągnęli spod ławki ostatni numer „Surf Session”, otworzyli go i oparli o tablicę rozdzielczą, we trzech pochylając głowy nad błyszczącymi w półmroku stronicami, których glansowany papier przypominał skórę rozkosznie nawilżoną kremem przeciwsłonecznym, stronicami przewracanymi tysiące razy, w które znów się wpatrują, wybałuszając oczy, przełykając ślinę: fala przybojowa w Mavericks i point break w Lombok, zawijające się fale w Jaws na Hawajach, fale w kształcie wodnych tub w Vanuatu, fale głębinowe w Margaret River, najlepsze wybrzeża na kuli ziemskiej ukazują tutaj uroki windsurfingu. W ferworze palcem pokazują obrazki, tam, właśnie tam kiedyś pojadą, może nawet latem przyszłego roku, we trójkę vanem na surfingową, legendarną wyprawę, wyruszą na poszukiwanie najpiękniejszej fali, jaka kiedykolwiek uformowała się na naszej planecie, będą jechać, rozglądając się za tym dzikim i tajemniczym spotem, który odkryją tak jak Krzysztof Kolumb odkrył Amerykę, i będą sami na line up, kiedy wreszcie wzniesie się ta, której się spodziewali, fala nadbiegająca z głębi oceanu, archaiczna i doskonała, piękna jak marzenie, i wtedy pod wpływem jej ruchu i prędkości staną na deskach, czując przypływ adrenaliny, a na ich ciałach od stóp aż po koniuszki rzęs zaperli się niesamowita radość i będą ujeżdżać falę, wylądują na ziemi i dołączą do plemienia surferów, tej koczowniczej społeczności o włosach odbarwionych przez sól i wiecznie trwające lato, o wyblakłych oczach, chłopaków i dziewczyn, których jedynym strojem są szorty w deseń z kwiatków gardenii lub płatków róży chińskiej, turkusowe lub jaskrawopomarańczowe koszulki, którzy noszą jedynie plastikowe klapki, tej młodzieży ogorzałej od słońca i upojonej wolnością: aż do brzegu będą surfować w zagłębieniu fali.