Spis treści

Karta redakcyjna

Dedykacja

Motto

OSTATNIE CHWILE. 1995–1997

„Życie, kochanie, trwa tyle, co taniec”

BUDZENIE PRZEZNACZENIA. POCZĄTEK LAT PIĘĆDZIESIĄTYCH XX WIEKU

„Muszę farbować swoje wróble”

Podejrzany dar losu

PIERWSZE KROKI W PIOSENCE. 1955–1957

Czas ludzi wielkich, średnich oraz suczki Łajki

Radość na poważnie

Wdzięk chłopców bim-bomowców

Na fali pierwszej wolności

Życie jest formą istnienia białka, ale nie tylko...

MIT HŁASKI. 1956 I LATA PÓŹNIEJSZE

Proletariacki książę z bajki

Skąd się wzięła panna Czaczkes?

Mamusie licytują swoje szczęścia

„Na cienkie i na grube”

KADRY PARYSKIE. OD ROKU 1957

„A to życie zachodu jest warte”

Dodaj do czegokolwiek à Paris i już jest pięknie

Triumf żabolubnych w dziedzinie gustu kontra désintéressement

Żarty ze smutku

EPIZOD Z FILMEM. 1957–1961

Kamienni kochankowie i barchanowe majty

Gumowe słonie fruną, kiedy chcą

Niewinna czarodziejka i człowiek z marmuru

POD MAZURSKIM NIEBEM. LATA PIĘĆDZIESIĄTE I SZEŚĆDZIESIĄTE

Archipelag nieszkodliwej czułości

Nastraszyć kormorany z „Mr Paganinim”

PIERWSZE PODBOJE ŚWIATA. LATA SZEŚĆDZIESIĄTE

W Sarajewie blondynki kąpią się w hiacyntach

„Królik nie opowie ci słonia”

Bajoro Fryka, sadzawka Jesionki

DALSZE PODBOJE. DRUGA POŁOWA LAT SZEŚĆDZIESIĄTYCH

Lodołamacz na jeziorach

Śniadanie u Jeremiego

„Żegnaj, gapciu, już nie będę twoją żabcią...”

Sztuka nieprzyzwyczajania się do niczego

Wagabunda tropi cudze tajemnice

Warszawkowy foch

Zaczęło się od niechęci

Epistolarny bzik międzykontynentalny

Jabłonie, czereśnie i straszydła

„Życzę ci szczęścia, chociaż go nie ma”

OCEANY I NOWE LĄDY. SCHYŁEK LAT SZEŚĆDZIESIĄTYCH

„Byłam nawet w Puerto Rico, ale nie wiem po co”

Klasyk z klasą, ale love nie bardzo big

Poetka jezior podbija kanapy

Wieczór w Kansas City

„Wśród ptaków wielkie poruszenie, ci odlatują, ci zostają”

POLITYCZNA ZAWIERUCHA. POCZĄTEK LAT SIEDEMDZIESIĄTYCH

„Deszcze niespokojne potargały sad”

Ptak w locie, fetysz w poezji

ROZKWIT TWÓRCZEJ ŚWIADOMOŚCI. LATA SIEDEMDZIESIĄTE

Wszystkie jesteście takie same, samice i grafomanki!

Czy to kogoś dziwi, że motyl bywa czołgiem?

Nieznośna lekkość sentymentu

Dwie Wagi urodzone dziewiątego

NAJWIĘKSZE PRZEBOJE. LATA SIEDEMDZIESIĄTE

„Dla nas diabeł, dla nas raj...”

Kaliber szalonego bzu

„Szalejcie, aorty, ja idę na korty!”

Kto wsiada do pociągów byle jakich?

Uciekaj, moje serce, ale... w miarę możliwości wróć

SEN O RODZINIE. LATA SIEDEMDZIESIĄTE

Czułe oczy domatora

Dziewczyna do wzięcia zwiewa przed szczęściem

„Włosy ma czarne, serce jasne, na pewno będzie szczęśliwsza niż ja”

„Odloty nagłe i wstydliwe, niezabawne”

Czy da się polubić las, w którym znika twój wilk?

Matka fatalna kocha nieprzytomnie

OBSESJA UCZUĆ. PRZEŁOM LAT SIEDEMDZIESIĄTYCH I OSIEMDZIESIĄTYCH

„Nie byłoby związku, gdyby nie te twoje nóżki”

„Ja nie odchodzę, kiedy trzeba”

Dlaczego Lorentyna zakochuje się nie w tym mężczyźnie, co trzeba?

TO, CZEGO NIE WIDAĆ. LATA SIEDEMDZIESIĄTE I OSIEMDZIESIĄTE

Może nie farmaceutka, tylko poetka, ale...

Kwiaty jednej nocy kwitną na Manhattanie

Jeszcze niewierność czy już zdrada?

Gdzie branżowe larwy, a gdzie geniusze in spe?

TWÓRCZOŚĆ I POLITYKA. LATA OSIEMDZIESIĄTE

„Chodzą sobie marzyciele, zapełniają bary oraz cele”

Generał słodzi, ale nie miesza

Gdzie się podział Pan Cogito?

Dzika dziewczyna, która za dużo chce

Najbardziej trendy bluzka lat osiemdziesiątych

SZUKANIE NOWYCH DRÓG. LATA OSIEMDZIESIĄTE

Sentymenty zrobią swoje

Kiedy słyszę słowo „elita”, odbezpieczam rewolwer

Żarty i błazeństwa pod pretekstem lamentów

Powyżej trzydziestu metrów kwadratowych kona moralność

„Od dzisiaj będę normalnym człowiekiem”

AMERYKAŃSKIE WĄTKI. LATA OSIEMDZIESIĄTE

American dream nie dla poetów

Czerwone szpilki nad Hudson River

NOWE MIŁOŚCI I ROZCZAROWANIA. DRUGA POŁOWA LAT OSIEMDZIESIĄTYCH

A na starość mówi mi Kott

Jak ulżyć w ewentualnej rozpaczy?

Co się polepszy, to się popieprzy

Skąd się bierze czarna melancholia i czy w ogóle o nią tu chodzi?

Architektura picia

CORAZ DALEJ OD WARSZAWY. SCHYŁEK LAT OSIEMDZIESIĄTYCH

Białe zeszyty, czyli reperacja duszy

Biała dama ma rude włosy, a w życiu ład

Skupmy się na chwale, pomińmy całą resztę

OSTATNIA MIŁOŚĆ, OSTATNIE WERSY. LATA DZIEWIĘĆDZIESIĄTE

„Splecione ręce, gdzieś na plaży oczu błysk”

„Przeszłość to bajki coraz bledsze”

Jak przypudrować podstarzałą metrykę?

PRZYCZYNY I POCZĄTKI. LATA CZTERDZIESTE

„Albo się z tobą ożenię, albo kupię psa”

Niesolidnie kochana matka a geometria uczuć

„Życie jest pełne szczęścia, ale nie wszystkim się uda”

Szybka i niezobowiązująca forma bliższego poznania Agnieszki Osieckiej dla tych, którzy zawsze zaczynają od końca

Podziękowania

Spis ilustracji

Wykaz źródeł

Opieka redakcyjna: ANITA KASPEREK

Redakcja: ROMAN WŁODEK

Adiustacja: HENRYKA SALAWA

Korekta: ANNA MILEWSKA, ANNA PAWLIKOWSKA, WERONIKA KOSIŃSKA

Opracowanie graficzne wersji papierowej: MAREK PAWŁOWSKI

Redakcja techniczna: BOŻENA KORBUT

Zdjęcie Agnieszki Osieckiej na okładce: ZOFIA NASIEROWSKA / Reporter

Skład i łamanie: Scriptorium „TEXTURA

Copyright © by Ula Ryciak, 2015
By arrangement with Agencja Literacka Syndykat Autorów
Copyright for this edition by Wydawnictwo Literackie, 2015

Archiwum utworów Agnieszki Osieckiej prowadzi Fundacja Okularnicy im. Agnieszki Osieckiej www.okularnicy.org.pl

Wydawca dziękuje również Pani Agacie Passent za zgodę na publikację.

Wydanie pierwsze

ISBN 978-83-08-05745-2

Wydawnictwo Literackie Sp. z o.o.
ul. Długa 131-147 Kraków
tel. (+48 12) 619 27 70
fax. (+48 12) 430 00 96
bezpłatna linia telefoniczna: 800 42 10 40
e-mail: ksiegarnia@wydawnictwoliterackie.pl
Księgarnia internetowa: www.wydawnictwoliterackie.pl

Konwersja: eLitera s.c.

.

Nie od dziś wiadomo, że łatwiej utracić nadzieję, niż pozbyć się wspomnienia. Wśród doznań niechcianych, powracających często, daje o sobie znać pewien dręczyciel. Cierpienie spowodowane przez niespełnione pragnienie powrotu, nazywane nostalgią. Poeci robią z tego użytek w pracy. Niepoeci stosują to do umartwiania się w życiu codziennym. Jak z nostalgią obchodziła się Agnieszka? Zapytana o stosunek do wspomnień, odpowiedziała: „Nie cierpię!”.

Uważna lektura jej tekstów pokazuje, że refleksja o przemijaniu, ludzkiej samotności, niemożliwości całkowitego porozumienia się z innymi, deficycie miłości – te wszystkie czynniki, produkujące nostalgię i uczucia melancholijne, były w niej często obecne. Agnieszka miała okresy, gdy lgnęła bardziej do cienia niż do światła. Miewała też chwile, w których lepiej było się do niej nie zbliżać, by nie zburzyć jej zanurzenia w sobie. Nie zakłócić podróży w wewnętrzną dal. Piosenki – fenomenalne katharsis dla smutku – szlifowały go i puszczały w świat. Choćby więc złogi tych nastrojów zalegały w jej umyśle czy sercu, miała swój wentyl. Nikt jednak spośród tych, którzy często ją widywali, nie nazwałby jej osobą, która swoim przygnębieniem zaraża ludzi wokół. Takie chwile spędzała sama. Nie epatowała smutkiem.

Jak wszyscy ci, którzy żyją z własnej wrażliwości, miała w sobie niepokój. Szukała, tak jak wielu jej poprzedników i następców, odpowiedzi na zuchwałe pytania. O ile jednak większość poszukiwaczy obiera po drodze jakieś gotowe, bezpieczne modele, które pozwalają z drogi tych poszukiwań zdezerterować, o tyle Agnieszka niczego nie obrała. Szukała całe życie. Znajdywała dobre strony w rażącej niedogodności, jaką niesie nieznane. Jakby przewidywała, że w błądzeniu poetów mogą się czaić skrywane przygody któregoś z bogów stworzenia. Ciągle gdzieś ją niosło. Napędem była ciekawość. Dlatego miała tak wielu przyjaciół i znajomych. Szukała rzeczy absolutnych. Absolutnej przyjaźni, absolutnej miłości. Nie chciała się poddać. Nie mogła uwierzyć, że czegoś takiego być może nie ma.

Miała nasłuch na rzeczy, które minęły. Na cudze historie i historyjki. Te, które zdarzyły się bardzo dawno, i te, które wydarzyły się przed chwilą. Znała ich tysiące. Epizody z życia ludzi prowincji i fakty z życia najważniejszych postaci w historii epoki – polityków, literatów, filmowców. Potrafiła przywołać kawałek cudzej przeszłości, przerabiając to na opowiastkę. Bez przymiotników, bez komentarzy. Pokazując sedno zdarzeń i zjawisk. Dodając swoją wisienkę – poetyckość.

Nie była natomiast osobą zanurzoną w przeszłości. Nie zaludniała rzędów rozpamiętywaczy. Z pewnością nie należała do wyznawców boga A Co By Było, Gdybym Wtedy... Nie miała takiego temperamentu. Ale nie miała również powodów do tego, by rozpamiętywać odległe lata świetności. Jej sława przez długie lata nie gasła. Wciąż dostawała zamówienia na nowe piosenki. Większość z tego, co pisała, znajdywało nabywcę. Jej telefon nigdy nie milkł na długo. Mogła sobie być tym, kim chciała i czym chciała. I żeglarzem, i sterem, i okrętem. Nie musiała tęsknić za czymś starym, bo wciąż pojawiało się nowe. Nieznane i nęcące. Agnieszka Osiecka, wydawać by się mogło, nie bardzo miała powody, by doznawać niespełnionego pragnienia powrotu do przeszłości. Poza jedną, być może, sferą, która – zwłaszcza pod koniec życia – co jakiś czas dawała o sobie znać. Agnieszka nie potrafiła się z tym pogodzić. Z utraconą młodością.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki