FRÉDÉRIC BEIGBEDER

PIERWSZY BILANS PO APOKALIPSIE

ESEJ

Przełożyła
Magdalena Kamińska-Maurugeon

NOIR SUR BLANC

Spis treści

Karta redakcyjna

Making of

100. 1979 Christiana Krachta (2001)

99. Un jeune homme chic Alaina Pacadisa (1978)

98. Kryształowy świat i Generation „P” Wiktora Pielewina (1991 i 1999)

97. Rain Ryû Murakamiego (1998)

96. The Edna Webster Collection of Undiscovered Writings Richarda Brautigana (wydanie pośmiertne 1999)

95. Clémence Picot Régisa Jauffreta (1999)

94. Midnight All Day Hanifa Kureishiego (1999)

93. Wilk stepowy Hermanna Hessego (1927)

92. Hell Lolity Pille (2002)

91. Wszystkie opowiadania Ernesta Hemingwaya (1923–1960)

90. Petites nuits André Blancharda (2004)

89. Rapport sur moi Grégoire’a Bouilliera (2002)

88. Przeciwnik Emmanuela Carrère’a (2000)

87. Joe Gould’s Secret Josepha Mitchella (1965)

86. Hańba J.M. Coetzeego (1999)

85. Wszystko jest iluminacją Jonathana Safrana Foera (2002)

84. Une fille pour l’été Rolanda Jaccarda (2002)

83. Pożegnanie z Afryką Karen Blixen (1937)

82. Ngao sikhao Saneha Sangsuka (1986)

81. Oswajanie świata Nicolasa Bouviera (1963)

80. The Atrocity Exhibition J.G. Ballarda (1970)

79. Podium Yanna Moix (2002)

78. Rzecz o mych smutnych dziwkach Gabriela Garcii Marqueza (2004)

77. Glamorama Breta Eastona Ellisa (1998)

76. Die dunkle Seite des Mondes Martina Sutera (2000)

75. Tranches de vie Gérarda Lauziera (1975–1986)

74. Turn, Magic Wheel Dawn Powell (1936)

73. Nada exist Simona Liberatiego (2007)

72. Burning the Days Jamesa Saltera (1997)

71. The Paris Diary Neda Rorema (1951–1955)

70. Cukiereczki Mian Mian (2000)

69. En avant la moujik! San-Antonia (1969)

68. Les couleurs de l’infamie Alberta Cossery’ego (1999)

67. Wstrząsające dzieło kulejącego geniusza Dave’a Eggersa (2000)

66. Dzienniki Kurta Cobaina (2002)

65. Dzieła Raymonda Radigueta (1920–1924)

64. Romans et récits Georges’a Bataille’a (1928–1962)

63. Journal d’un cœur sec Mathieu Terence’a (1999)

62. Kraksa J.G. Ballarda (1973)

61. Mon amie Nane Paula-Jeana Touleta (1905)

60. Passion fixe Philippe’a Sollersa (2000)

59. Opowiadania Dorothy Parker (1922–1955)

58. Un petit bourgeois i Le Musée de l’Homme François Nourissiera (1963 i 1978)

57. Zwrotnik Raka i Zwrotnik Koziorożca Henry’ego Millera (1934 i 1938)

56. Mistrz i Małgorzata Michaiła Bułhakowa (1928–1940, publikacja 1967)

55. Histoire d’amour i Promenade Régisa Jauffreta (1998 i 2001)

54. Dzieła poetyckie Jeana Cocteau (1918–1962)

53. Journal Marca-Édouarda Nabe’a (1983–1990)

52. Czy to jest człowiek Prima Leviego (1947)

51. Futbolowa gorączka Nicka Hornby’ego (1992)

50. Un pedigree Patricka Modiano (2005)

49. NovöVision Yves’a Adriena (1980)

48. The Road Home Jima Harrisona (1998)

47. Le Diable et la Licorne Jeana-Pierre’a George’a (2004)

46. Un bien fou Erica Neuhoffa (2001)

45. Ange Vincent Jeana-Claude’a Pirotte’a (2001)

44. Cosmopolis Dona DeLillo (2003)

43. Pierwsza płyta grupy Téléphone (1977)

42. Journal Valery’ego Larbauda (1901–1935)

41. Lęk i odraza w Las Vegas Huntera S. Thompsona (1971)

40. Good Morning, Midnight Jean Rhys (1939)

39. Łaskawe Jonathana Littella (2006)

38. Odchodzę Jeana Echenoza (1999)

37. Everyman Philipa Rotha (2006)

36. Les jolies choses Virginie Despentes (1998)

35. W drodze Jacka Kerouaca (1957)

34. Saltwater Charlesa Simmonsa (1998)

33. Jäniksen vuosi Arta Paasilinny (1975)

32. La vie de Patachon Pierre’a de Régnier (1930)

31. Higiena mordercy Amélie Nothomb (1992)

30. La Femme riche Patricka Bessona (1993)

29. Dichtung und Wahrheit, an unwritten poem W.H. Audena (1959)

28. Solde Bernarda Franka (1980)

27. Dziewięć opowiadań J.D. Salingera (1953)

26. Dziewczęta Henry’ego de Montherlant (1936)

25. Piana dni Borisa Viana (1947)

24. Brèves de comptoir Jeana-Marie Gourio (od 1987)

23. Chroniques de „La Montagne” Alexandre’a Vialatte’a (1952–1971)

22. Przekleństwa niewinności Jeffreya Eugenidesa (1993)

21. Kobiety Charlesa Bukowskiego (1993)

20. Rose poussière Jeana-Jacques’a Schuhla (1972)

19. Des bleus à l’âme Françoise Sagan (1972)

18. Maudit manège Philippe’a Djiana (1986)

17. Śniadanie u Tiffany’ego Trumana Capote (1958)

16. Ivre du vin perdu Gabriela Matzneffa (1981)

15. Autoportrait Édouarda Levégo (2005)

14. La Chambre bleue Georges’a Simenona (1964)

13. Nicolas Pages Guillaume’a Dustana (1999)

12. Chéri i Le Blé en herbe Colette (1920 i 1923)

11. Skóra Curzia Malapartego (1949)

10. The Crack-up Francisa Scotta Fitzgeralda (1936)

9. Rzeczy Georges’a Pereca (1965)

8. Platforma Michela Houellebecqa (2001)

7. Buszujący w zbożu J.D. Salingera (1951)

6. Contrerimes Paula-Jeana Touleta (1921)

5. Jasne światła wielkiego miasta Jaya McInerneya (1984)

4. L’Humeur vagabonde Antoine’a Blondina (1955)

3. Mokradła André Gide’a (1895)

2. Rok miłości Paula Nizona (1981)

1. American Psycho Breta Eastona Ellisa (1991)

Moja top 1000

Przypisy

Tytuł oryginału: PREMIER BILAN APRÈS L’APOCALYPSE

Opracowanie redakcyjne: MIROSŁAW GRABOWSKI

Korekta: ELŻBIETA JAROSZUK, JANINA ZGRZEMBSKA

Projekt okładki: TOMASZ LEC

Skład i łamanie: PLUS 2 Witold Kuśmierczyk

Copyright © Éditions Grasset & Fasquelle, 2011
For the Polish edition
Copyright © 2014, Noir sur Blanc, Warszawa

ISBN 978-83-7392-507-6

Oficyna Literacka Noir sur Blanc Sp. z o.o.
ul. Frascati 18, 00-483 Warszawa
e-mail: nsb@wl.net.pl
księgarnia internetowa: www.noirsurblanc.pl

Konwersja: eLitera s.c.

nr 21

Kobiety

Charlesa Bukowskiego (1993)

Bukowski, którego kocham, jest wielkim poetą. Bez wątpienia najdelikatniejszym, najwrażliwszym, najsubtelniejszym amerykańskim pisarzem drugiej połowy XX wieku. Bo zanim stał się „starym świntuchem”, wiele wycierpiał: urodził się w Niemczech w 1920 roku, był najpierw bitym, a potem pryszczatym dzieckiem, a potem listonoszem, a potem sklepikarzem, pracownikiem biurowym, alkoholikiem odrzucanym przez kobiety – krótko mówiąc, śmierdzącym gównem, a swoją pierwszą powieść opublikował dopiero w wieku pięćdziesięciu lat.

Stąd jego przetykana tchnieniami człowieczeństwa gwałtowność, jego cięta klarowność, bezlitosny humor dialogów, megalomania kompensowana bez przerwy bezwzględnym okrucieństwem wobec samego siebie – wszystko, co czyni jego styl wzorem do naśladowania dla artystów z całego świata. Tak, osłupiały czytelniku, mówię ci prawdę: Bukowski wynalazł bezkompromisowy tumiwisizm.

Pod koniec życia, gdy zaczął już przypominać z wyglądu Louisa-Ferdinanda Céline’a – który, obok Johna Fantego, był jego największym idolem – Bukowski oświadczył: „Jeśli istnieją jakieś punkty wyjściowe dla mojego pisarstwa, to są nimi dwie rzeczy. Jedną jest odraza. A drugą jest radość”. Wydaje mi się, że oba te motory pozostają aktualne i mogłyby działać przez wieki, chociaż w tym skrojonym na miarę oświadczeniu Bukowski zapomniał o innych swoich źródłach inspiracji, takich jak strach przed samotnością, pewność śmierci, smutek seksu, absurdalność wszechświata, niemożliwość miłości, kłamliwość alkoholu, użyteczność szaleństwa, czułość zniszczenia, wyścigi konne, rzeczywistość rzeczywistości.

Wszystkie książki Charlesa Bukowskiego są autobiograficzne, bo on pisał wyłącznie o tym, co znał. Opowiadają o daremnym i majestatycznym życiu alter ego autora, Hanka Chinaskiego. Rozpoczynając od Kobiet – jego arcydzieła, a kończąc na Z szynką, raz![179], poprzez Listonosza[180] – opis pocztowych doświadczeń, Hollywood[181] – barwną historię realizacji filmu Ćma barowa na podstawie jego scenariusza i w reżyserii Barbeta Schroedera, Kłopoty to męska specjalność[182], Septuagenarian stew (Gulasz ósmej dekady) i większość jego Erections, Ejaculations, Exhibitions and General Tales of Ordinary Madness (Erekcje, ejakulacje, ekshibicje i ogólne opowieści o zwyczajnym szaleństwie) – śledzimy wędrówkę tego samego narratora, pogrążonego w materializmie współczesnej Ameryki, czyli w świecie po końcu Historii. W wydanym pośmiertnie dzienniku The Captain Is Out to Lunch and the Sailors Have Taken Over the Ship (Kapitan wyszedł na lunch, a marynarze przejęli statek) – przetłumaczonym na francuski przez Gérarda Guégana w 1999 roku – ten stary małpiszon notuje: „Kapitalizm przeżył komunizm. Pozostaje mu teraz tylko zeżreć samego siebie”. Nie można lepiej podsumować naszej obecnej sytuacji.

Nie wiem, czy wpływ, jaki wywiera na nas dane dzieło, stanowi kryterium jego oceny. Ale moim zdaniem najważniejsze pozostają emocje, jakie wywołują Kobiety: dreszcz czułości utopiony w zalewie jacka danielsa. Kobiety to Sexus lat siedemdziesiątych. Hank Chinaski („Zuckerman” Bukowskiego) miesza seks z nienawiścią, seks z alkoholem, seks z życiem. Jest burleskowym, nieuprzejmym macho spragnionym kobiet: Lydii, Mercedes, Dee Dee, Joanny, Katherine z Teksasu... Ta książka to cudowne wyznanie miłosne. Reszta jest drugorzędna. Reszta jest tym:

„Chcę się z tobą pieprzyć – powiedziała. – Ta twoja twarz...

– Co masz do mojej twarzy?

– Jest wspaniała. Chcę ją zniszczyć swoją cipką.

– Uważaj, bo może być odwrotnie”[183].

Setki zbereźnych dialogów, frenetycznych opisów rżnięcia i szalonego podrywu. Nie zapominajmy nigdy, po co czytamy: żeby żyć. Prawdopodobnie nie napisałbym nigdy ani linijki, gdyby nie było Charlesa Bukowskiego. Większość współczesnych młodych autorów bezwstydnie od niego zrzyna, ale to jeszcze nic – niektórzy są przekonani, że kopiują Philippe’a Djiana albo Breta Eastona Ellisa, bo nie znają oryginału. „Czy te wszystkie włosy są naprawdę twoje? – spytałem, choć przecież dobrze wiedziałem. (...) Trzymała w ręku pomarańczę, podrzucając ją co jakiś czas. Pomarańcza wirowała w świetle poranka”.

Bukowski wymyślił frazowanie, które będzie grać w was przez sto najbliższych lat: pisarstwo amoralne, surowe, choć nie oschłe, sekwencja drobnych, realnych faktów, które pogrążą was w stanie tragicznego rozradowania. „Nie mam należytego szacunku do Boga. Lubię się pieprzyć. Przyroda mnie nie interesuje. Nie chodzę na wybory. Lubię wojny. Przestrzeń pozaziemska mnie nie pociąga. (...) Nie przepadam też za ogrodami zoologicznymi”. Nowością w Kobietach są kontrasty. Charles Bukowski jest zdolny zmieścić w jednym akapicie okrutną prowokację i chaotyczne wyznanie miłości; opisy rozpusty i walki poprzedzają u niego przypływ sentymentalnej poezji. Bukowski to punk romantyczny; destyluje liryzm ze świństwa – Baudelaire nazywał to robieniem złota z błota. Jego literatura skacze wam do gardeł, NAWET WTEDY, GDY NIE NADUŻYWA WIELKICH LITER. Potrafił odkryć piękno, ukryte w przerażającej doli współczesnego człowieka. Jego pisarska klasa wywodzi się bezpośrednio z doświadczeń jako poety. Nie posługuje się swoją wyobraźnią: ogląda pod mikroskopem życie jak najbardziej codzienne. Płacze, gdy znajduje pod łóżkiem pończochy z oczkiem. Opowiada historie o facetach w bokserkach, w banalnych domach, którzy włączają telewizory, piją drinki, idą się kąpać, kłócą się z żonami, karmią swoje koty i nie zabijają się. Opowiada historie wszystkich tych istot, które żyją mimo wszystko i nie czekają już na nic.

Charles Bukowski, życie

„(...) blizny, nos alkoholika, małpie usta, głupawy, zadowolony uśmiech człowieka szczęśliwego (...) i wciąż roztrząsającego to samo pytanie: DLACZEGO?” Ten autoportret zamieszczony w Kobietach (1978) oddaje wygląd dojrzałego pisarza, który zmarł w San Pedro (Kalifornia) w 1994 roku. Wcześniej Charles Bukowski był niemieckim dzieckiem. Urodził się w miejscowości Andernach w 1920 roku i mając trzy lata, wyemigrował do Stanów Zjednoczonych. Jego pierwszy tekst, opublikowany w 1969 roku przez poetę bitnika Lawrence’a Ferlinghettiego w San Francisco, nosi tytuł Zapiski starego świntucha[184]. Kolejne teksty to Listonosz (1971), Erections, Ejaculations, Exhibitions and General Tales of Ordinary Madness (1976), Kobiety (1978), Kłopoty to męska specjalność (1983), Hollywood (1989). Na jego grobie widnieje takie epitafium: DON’T TRY. Wielu go nie posłuchało.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Przypisy

[179] Wydanie polskie: Noir sur Blanc, Warszawa 1994.

[180] Wydanie polskie: Noir sur Blanc, Warszawa 1994.

[181] Wydanie polskie: Noir sur Blanc, Warszawa 1994.

[182] Wydanie polskie: Noir sur Blanc, Warszawa 2000.

[183] Wszystkie cytaty z Kobiet Charlesa Bukowskiego w przekładzie Lesława Ludwiga (Noir sur Blanc, Warszawa 1996).

[184] Wydanie polskie: Noir sur Blanc, Warszawa 1997.