Spis treści

Karta redakcyjna

Kiedy zew usłyszę twój

Tytuł oryginału: BETMAN APOŁŁO

Opieka redakcyjna: KRZYSZTOF LISOWSKI

Redakcja: ANNA RUDNICKA

Konsultacja: MAŁGORZATA WÓJCIK

Korekta: URSZULA SROKOSZ-MARTIUK, LIDIA TIMOFIEJCZYK

Projekt okładki i stron tytułowych: ROBERT KLEEMANN

Redakcja techniczna: BOŻENA KORBUT

Skład i łamanie: Infomarket

Russian texts copyright © 2013 by Victor Pelevin
Translation rights into the Polish language areacquired via FTM Agency, Ltd, Russia, 2013
© Copyright by Wydawnictwo Literackie, 2014

Wydanie pierwsze

ISBN 978-83-08-05672-1

Wydawnictwo Literackie Sp. z o.o.
ul. Długa 1, 31-147 Kraków
tel. (+48 12) 619 27 70
fax. (+48 12) 430 00 96
bezpłatna linia telefoniczna: 800 42 10 40
e-mail: ksiegarnia@wydawnictwoliterackie.pl
Księgarnia internetowa: www.wydawnictwoliterackie.pl

Konwersja: eLitera s.c.

KIEDY ZEW USŁYSZĘ TWÓJ

Był jeden z tych upajających rosyjskich wieczorów, kiedy ma się wrażenie, że wszystkie straszne stronice historii ojczyzny zostały już odwrócone, i mamy przed sobą same jasne, bezchmurne, szczęśliwe dni. Właśnie w takich chwilach ludzie poczynają dzieci – bo wszyscy są przekonani, że czeka ich słoneczne szczęście.

Tylko że te dzieci rodzą się nie wiadomo czemu w lutym...

Martwa głowa Isztar leżała (miałem ochotę powiedzieć „zasiadała”, jak gdyby chodziło o wielką ropuchę) na ogromnym złotym półmisku.

Jej nalana twarz w fałdach starczego tłuszczu wyglądała na zmiętą mimo kilku warstw pogrzebowego makijażu. Wydawało się tak chyba dlatego, że charakteryzator Japończyk namalował wokół jej zamkniętych oczu rozpływające się czarne kleksy, ściekające ciemnymi strumykami na śnieżnobiałe policzki. W Japonii z pewnością wyglądałoby to stylowo i przypominało o świecie duchów. W Rosji budziło skojarzenie ze śmiercią po długim pijaństwie, zakończonym brutalną bijatyką.

Głowa szybowała nad przepaścią Hartlandu.

W rzeczywistości oczywiście nie szybowała – półmisek był umocowany na zamaskowanym kwiatami drągu. Ale wyglądało to wszystko tak, jakby głowa unosiła się nad czarną otchłanią, przyjmując ostatni hołd od tych, którzy zbliżali się lękliwie do jej skraju.

Głowa wyglądała majestatycznie nawet z czarnymi zaciekami na policzkach. Włosy, którymi zmarła za życia wstydliwie zasłaniała swoje kosmetyczne blizny, były teraz zaczesane do góry i upięte w jedną z owych dziwacznych olbrzymich fryzur, które tak lubiła w swoich trzeźwych dniach: nad potylicą lśniła masywna złota harfa i rude pasma były przywiązane do jej strun, jakby martwa Meduza dawała dla skamieniałych widzów swój pożegnalny koncert.

Tak resztą właściwie było.

Tylko że śpiewała nie martwa głowa, ale śpiewak estradowy z zawiązanymi oczami. Stał na samym skraju przepaści obok dwóch asekurujących go ochroniarzy.

Śpiewak wyglądał kreatywnie, ale dziwnie. Miał na sobie brokatową marynarkę naszywaną strasami, tworzącymi tęcze i gwiazdy oraz takież szorty. Jego kunsztownie wystylizowana broda mieniła się, opalizowała nieznośnym chemicznym kolorem. Brzuszek pod marynarką był zbyt wydatny, a nogi zbyt cienkie przy takim zwalistym ciele. Można było pomyśleć, że włożył szorty, chcąc budzić swym wyglądem litość, aby go nie zabito na zakończenie imprezy. Ale w tym celu powinien był zgolić brodę.

– Kiedy zew usłyszę twój,

Choćbym był czy tu, czy ówdzie,

Zaraz jutro ruszę w bój,

Żeby Putin nam nie bruździł...[4]

Słuchaczy było mało – niewielka grupa na skraju przepaści. Twarze mieli uroczyste i smutne. Odziani byli całkowicie na czarno – prosto, wyszukanie i kosztownie. Zbyt kosztownie jak na to, by jakiś autor kolumny towarzyskiej mógł ich obrazić, wykazując zrozumienie dla tej okoliczności. Kolorystyczną monotonię ich strojów zakłócały tylko drobniutkie iskry innej barwy – spinki, rozetka w butonierce czy szpilka w krawacie. Większość była w podeszłym wieku – prócz jednego w pierwszym rzędzie.

Był to młody człowiek około dwudziestki. Chociaż także od stóp do głów w czerni, wyglądem różnił się od pozostałych. Trudno było nawet powiedzieć, co ma na sobie – czy jest to dziwny kombinezon z kapturem, czy ściśle opinające ciało spodnie i kurtka. Przyjrzawszy się uważniej, można było dostrzec w jego uchu maleńki brylant. Cerę miał bladą, jakby posmarowaną białym podkładem. A uniesione żelem włosy – być może przez kontrast – wydawały się przesadnie ciemne, jakby je pokryto kruczoczarną farbą. Najbardziej przypominał nową modyfikację emo – hipstera, jeszcze zbyt świeżą, by zdążyła sobie zyskać własną nazwę w kulturze. Ale coś w jego oczach budziło dreszcz – i dawało do zrozumienia, że to po prostu kamuflaż.

Krótko mówiąc, jak już pewnie się domyślacie, to byłem ja.

Facet w szortach jeszcze śpiewał i niektóre jego słowa docierały do mojej świadomości poprzez wszystkie mentalne blokady. Jeśli dobrze rozumiałem, pieśń wyrażała protest. Zresztą, nie byłem pewien, czy rozumiem wszystkie niepokojące znaczenia w bijącym z niego promieniu informacyjnym – coś takiego w odniesieniu do ludzkiej sztuki zdarzało mi się coraz częściej.

– No, no, ależ walnęła testament – westchnął stojący obok mnie Marduk Siemionowicz. – Żegnam już trzecią Mysz, a takie coś widzę po raz pierwszy... Dobrze, że przynajmniej oczy im zawiązali...

Enlil Maratowicz zajrzał do programu.

– To chyba ostatni – powiedział. – Ten parodysta już był?

Marduk Siemionowicz kiwnął głową.

– Znaczy, na pewno ostatni. Uf, dzięki ci...

Jak zwykle elegancko nie dokończył. Wampiry tej rangi bardzo przestrzegają poprawności.

Znowu nie wytrzymałem i popatrzyłem tam, gdzie w ogóle nie powinienem patrzeć.

Pod głową Isztar stała tonąca w kwiatach trumna z nagim ciałem młodej dziewczyny.

Było to niezwykle piękne i doskonałe ciało – z jednym tylko wyjątkiem: nie miało głowy. Za to Isztar, wzniesiona wysoko nad przepaścią i trumną, nie miała ciała – i obie razem tworzyły jakąś straszną nienaturalną całość. Ciało dziewczyny wydawało się ofiarą, jakiej zażądała dla siebie ta nienasycona głowa, już martwa, ale wciąż jeszcze pożerająca żywych...

Z trudem odwróciłem wzrok – i znów dałem sobie słowo, że więcej w tamtą stronę nie spojrzę. Znałem tę dziewczynę, jeszcze kiedy miała głowę. I z nią podobała mi się znacznie bardziej.

Polana wokół przepaści dawno nie widziała takiego tłumu – a może w ogóle nigdy. Zazwyczaj można tu było spotkać tylko śpieszącego w dół wampira. I spotkać go mógł tylko inny wampir: z trzech stron przepaść otaczały ogrodzenia rublowskich posesji, należących do członków naszej społeczności, tak że przypadkowy gość nie mógł się tutaj znaleźć.

Dziś jednak wszystko było inaczej. Gdybym nie wiedział, gdzie jestem, chyba bym tego miejsca nie poznał: można było pomyśleć, że wampiry przegrały wojnę z ludźmi – i skapitulowały.

Przepaść, prowadząca do domu Wielkiej Myszy, była całkowicie odsłonięta – pierwszy raz za mojej pamięci. Szarozielony rulon, w który zwinięto sieć maskującą, stwarzał nastrój niepokoju, poprzedzającego wojnę – jakbym miał przed sobą sztolnię, otwartą przed startem ostatniej rakiety. Co więcej, część ogrodzenia została rozebrana, żeby odsłonić drogę do podziemi. Najdziwniejszą jednak rzeczą w całym tym obrazie była nawet nie wisząca nad otchłanią głowa, ale niebieski autokar, który przejechał przez dziurę w ogrodzeniu i zatrzymał się zaledwie o kilka metrów od przepaści.

Siedzieli w nim mężczyźni i kobiety w perukach, kamizelach, wieczorowych sukniach, czarnych frakach i scenicznych trykotach, ze spływającą w upale charakteryzacją, ze starannie zawiązanymi oczami. Wyprowadzano ich po jednym, żeby wykonali swój numer na skraju przepaści. Potem pomagano im wrócić do autokaru.

Przypuszczam, że była to najbardziej lukratywna impreza w ich życiu, chociaż wątpię, czy wiedzieli, dla kogo śpiewają, recytują i tańczą. Zapewne uważali, że jest to jakieś wspólne posiedzenie mafii, FSB i Komitetu Międzybankowego, którego uczestnicy nie chcą, żeby ich widziano razem.

Zresztą, nazywając rzeczy po imieniu, tak też było. Właśnie dlatego, myślałem melancholijnie, rzeczy nie mają swoich imion – tylko te, które nadają im chytrzy i wyrachowani chaldeje.

– Gdzie rozbite marzenia

Opadają znowu siłą ciążenia...

Facet w szortach dośpiewał wreszcie swój numer. Rozległy się zdawkowe oklaski, i ja też dwa razy klasnąłem w ręce. Śpiewak ukłonił się w przestrzeń i ochroniarze poprowadzili go z powrotem do autokaru, pilnując, żeby się nie potknął.

– Koniec męki – mruknął Enlil Maratowicz, kiedy ochroniarze podsadzili śpiewaka do pojazdu. – Chyba się jakoś udało.

Gdy tylko to powiedział, zrozumiałem, że oto zaraz wydarzy się coś strasznego. Tak bywa, kiedy oglądając horror, odczuwasz ulgę, że zakończyła się jakaś mrożąca krew w żyłach sytuacja – i nagle czujesz, że dano ci odetchnąć nie bez powodu.

Naturalnie nie myliłem się.

Wokół mnie rozległ się chóralny jęk grozy. Nawiasem mówiąc, było to rzeczywiście straszne, ponieważ ten zbiorowy jęk wydali nie jacyś tam człowieczkowie, ale stare, wytrawne wampiry, które trudno przestraszyć. Toteż z góry bardzo mocno się napiąłem, a zobaczywszy, co konkretnie wywołało taki lęk w naszych szeregach, odczułem raczej ulgę niż nową falę strachu.

Głowa Isztar otworzyła oczy.

Nie było w tym nic szczególnie przerażającego. Po prostu w środku dwóch czarnych spływających kleksów pojawiły się dwa mętnie połyskujące punkciki. Każdy spośród stojących nad przepaścią wampirów wiele razy widział te mętne punkciki już wcześniej. Nie było się czego bać – zwłaszcza że usta Isztar pozostały zamknięte: nikt nie zamierzał podłączać jej do pompy powietrznej.

Problem wszakże polegał na tym, że Isztar nie patrzyła na nas. Patrzyła na kierowcę autokaru, do którego przed chwilą załadowano ostatniego klauna.

Nie widziałem twarzy kierowcy. Widziałem tors w czarnej mundurowej koszuli i zbielałe dłonie na kierownicy. Kierowca szarpał się wściekle w fotelu, jakby utracił kontrolę nad własnym ciałem – i nad pojazdem. Zdawało się, że autokarem kieruje czyjaś zła wola. Pojazd powoli jechał ku przepaści.

Siedzący w środku aktorzy z przepaskami na oczach niczego nie podejrzewali do momentu, kiedy kierowca zaczął krzyczeć. I wówczas jednak nie okazali szczególnego niepokoju – widocznie przed imprezą kazano im zachować spokój bez względu na rozwój wydarzeń. Dopiero kiedy autokar przechylił się na skraju urwiska, kilka osób zerwało opaski z oczu – i też zaczęło krzyczeć. Ale było już za późno na cokolwiek.

Tylne koła wzleciały nad urwiskiem i autokar runął w przepaść.

Wszyscy zamarli.

Najpierw było słychać cichnący wielogłosy krzyk. Potem zapadła cisza. Wreszcie po nieznośnie długiej chwili dał się słyszeć głuchy plusk. Był tak cichy, że pewnie w ogóle byśmy go nie zauważyli, gdybyśmy się tak pilnie nie wsłuchiwali.

Pierwszy opamiętał się Enlil Maratowicz. Podszedł na skraj przepaści i zajrzał w dół. Potem uważnie popatrzył w niebo.

– Chcę wiedzieć, co się stało – powiedział. – Gdzie Ozyrys?

– Ozyrys jest chory – odrzekł wampir imieniem Loki. – Wątroba.

– A kto go teraz zastępuje? Kto tu jest nurkiem?

Loki wzruszył ramionami.

– Innego nie ma – powiedział. – Oprócz ciebie. Przecież wiesz, Enlil.

Enlil Maratowicz rozejrzał się po obecnych. Twarz miał spokojną, tylko jedno oko stało się węższe od drugiego.

– A więc mówicie poważnie, że nie mamy etatowego nurka? I jeśli chcę się dowiedzieć, co się stało, muszę tam skoczyć sam?

Odpowiedziało mu milczenie.

Enlil Maratowicz jeszcze raz powiódł po nas wzrokiem.

– No dobrze – powiedział spokojnie i nawet niefrasobliwie. – Tak zrobię. Sam to zbadam. A potem pomówię o tej sytuacji z Herą. To jest z Isztar Władimirowną. Zwłaszcza że to tuż obok...

Ruszył w stronę przepaści.

– Enlil! – zawołał za nim Marduk Siemionowicz. – Dlaczego miałbyś sam się brudzić. Lepiej... Chcesz, to ja skoczę? Kiedyś umiałem...

Enlil Maratowicz nie zaszczycił go odpowiedzią. Podszedł na sam skraj urwiska i odwrócił się do mnie.

– Rama – rzekł – ty ze mną. Isztar Władimirowna chce cię widzieć.

Poczułem na sobie kilka zawistnych i pełnych nienawiści spojrzeń. Zresztą, ostatnio już do nich przywykłem.

– Zróbcie tu porządek – polecił Enlil Maratowicz. – Za godzinę wszystko ma być tak jak zwykle. Marduk, załatw z chaldejami, żeby tych artystów szukano w jakimś innym miejscu... Niech utoną gdzieś w Turcji.

Rozpostarł ręce, jakby sprawdzając, czy marynarka nie ciśnie, i niezdarnie stoczył się w przepaść. Policzyłem do pięciu, podbiegłem do urwiska i rzuciłem się za nim.

Upadek w Hartland to jedna z tych rzeczy, do których nie może całkowicie przywyknąć żaden wampir. Przez kilka pierwszych sekund w dół leci ludzkie ciało – i trzeba, by w duszy zrodził się i rozrósł nieprzezwyciężony strach, jako że właśnie on umożliwia transformację. Najpierw do tego eksperymentu konieczny jest specjalny preparat z czerwonej cieczy Wielkiej Myszy. Potem uczymy się obchodzić bez niego. Im bardziej doświadczony jest wampir, tym mniej się boi – i, czysto teoretycznie, może się zdarzyć, że nie czując dostatecznego strachu, nie zdoła się zamienić w nietoperza i runie na dno. Jednakże im bardziej realna staje się taka możliwość, tym większy wywołuje strach, toteż, tak czy inaczej, w Odwieczne Ciało przechodzimy wszyscy. Po prostu jedni wcześniej, a inni później.

Wrażenie jest takie, jakby palce wreszcie zdołały uczepić się powietrza, przez które lecą. To znaczy, że ręce już przekształciły się w błoniaste skrzydła – i upadek w czarną dziurę zamienia się w szybowanie nad przepaścią.

Wspominałem już o wątpliwościach, jakie ta procedura budzi w trzeźwym ludzkim umyśle (a ma go każdy wampir). Czym jest ta transformacja? Czy odbywa się ona rzeczywiście, czy zapadamy w rodzaj snu, wypaczającego realność? A może się z takiego snu budzimy?

Mądrość wampira polega na tym, że on nie szuka odpowiedzi na takie pytania. Dopóty, dopóki nie zmusi go do tego życie. Wiedziałem, że taka będzie odpowiedź wszystkich starszych współbraci. Ale powiedzenie czegoś takiego samemu sobie jest oczywiście niemożliwe – i pytania wciąż się kryją w jasnych zakamarkach duszy.

Najciekawsza (i, co tu ukrywać, najbardziej mroczna) wersja odpowiedzi, jaką poznałem, została zawarta w opowiadaniu fantastycznym pewnego dziewiętnastowiecznego wampoliterata. Rzecz jasna, nigdy go nie drukowano – w każdym razie dla ludzi.

Była to historia o młodym zbuntowanym wampirze (wówczas takie rzeczy pisywano bez odrobiny ironii), który uzyskuje możliwość dokonania całego zjazdu do Hartlandu w ludzkim ciele – i zamiast ukrytego w otchłani korytarza, wiodącego do pieczary Wielkiej Myszy, trafia na dno płytkiej starej sztolni, gdzie na zakopconych belkach wiszą nietoperze. W osobnej niszy, zabazgranej wulgaryzmami, wisi bardzo stary tłusty nietoperz, pokryty ni to pajęczyną, ni to pleśnią... I to wszystko.

Opowiadanie to powstało jednocześnie z Sonatą Kreutzerowską i było wyrazem jadowitej krytyki tradycyjnych instytucji społecznych. Uważano, że instytucje te należy co prędzej zlikwidować, aby utorować drogę dla postępu. Ludzie w tamtych latach zamierzali trafić tym sposobem w świetlaną przyszłość – i napisali wiele podobnych rzeczy.

Historia ta w swoim czasie skłoniła mnie do poważnego zastanowienia się nad tym, dokąd za każdym razem się opuszczam... W Hartlandzie była elektryczność. Działały tam skonstruowane przez ludzi maszyny. Ale wszystko to działo się wyłącznie z woli wampirów. Zupełnie sobie nie mogłem wyobrazić, co się stanie z autokarem, który przypadkowo – i samodzielnie – runął do Hartlandu.

Kiedy jednak wylądowałem nad powierzchnią wody, stało się jasne, że odpowiedzi nie otrzymam. Uderzywszy pięściami o kamienny brzeg podziemnego zbiornika, znów stałem się człowiekiem – i ujrzałem Enlila Maratowicza. Siedział w kucki na skraju czarnego jeziora. W niepewnym świetle, padającym nań z pieczary, przypominał starego rybaka.

Żadnego autokaru nigdzie nie było widać, tylko nad wodą wisiała jakaś dziwna zielonkawa mgiełka.

– Idź – powiedział. – Ona czeka.

– A jak pan będzie...

Skrzywił się boleśnie.

– Po cóż ci to wiedzieć, chłopcze? Pozostań młody, dopóki możesz. Mówię poważnie. Idź.

Kiwnąłem głową i wszedłem do pieczary.

U wejścia do podziemnej sali obejrzałem się – Enlil Maratowicz wciąż jeszcze siedział na brzegu. Wydało mi się, że zbiera się do skoku, ale nie chce tego robić przy mnie. Przez delikatność ruszyłem szybciej, starając się stąpać po metalowym pomoście jak najgłośniej, żeby Enlil Maratowicz nie miał wątpliwości, że jestem już daleko.

Ciało Wielkiej Myszy, wiszące pod wysokim podziemnym sklepieniem, wyglądało jak skamielina, nieprawdopodobnie prastary trójwymiarowy ślad. Ale ta skamielina oddychała – i pokryte szarą pleśnią błoniaste skrzydła obejmowały ogromne beczkowate ciało nieco inaczej niż kilka dni temu.

Mówiono, że Wielka Mysz czasem rozpościera skrzydła – i nie jest to widok dla osób o słabych nerwach. Poza tym za każdym razem zdumiewała mnie grubość dochodzących do niej rur, sprawiających, że przypominała rakietę na wyrzutni. Te harmonijkowe rury nie były oczywiście przeznaczone do bablosu, ale do wody, powietrza i tak dalej. Ale bablosu Mysz też daje sporo. I gdzie on się podziewa, pytam? Wiedziałem, że ta sprawa interesuje nie tylko mnie, ale bardzo, bardzo wielu.

U wejścia do galerii ołtarzowej stały dwie marmurowe czasze, do których składano różne rupiecie, jakie nagromadziły się przez wieki na starych ołtarzach – przy zmianie głowy zawsze przeprowadzano generalne sprzątanie i czystkę. W czaszach leżały dość zaskakujące rzeczy; dziwne wydawały się nie tyle one same, ile ich sąsiedztwo. Były tu krzemienne groty strzał, wielki nóż z ciemnego metalu z pierścieniem na rękojeści, kryształowa czaszka, srebrna popielniczka łapeć, biały telefon z godłem ZSRR na tarczy – ale nie miałem czasu na oglądanie kolekcji.

Wiedziałem, że Hera mnie już widzi. Albo raczej wyczuwa.

W galerii, jak zawsze, wiał przesycony elektryczną świeżością wietrzyk. Na podłodze nie było ani odrobiny kurzu. Kilka służebnych o zasłoniętych twarzach na mój widok odeszło w półmrok. Nie należało z nimi rozmawiać. Nawet nie wiedziałem, kim są – wampirzycami czy specjalnie wyszkolonymi chaldejskimi kobietami. Chociaż to ostatnie było raczej mało prawdopodobne.

Prastare głowy w kamiennych wnękach były przykryte białymi żałobnymi chustami z anagramem „MW”. Nie żałowałem zbytnio, że te zasuszone siwowłose dynie zostały dziś ukryte przed moim wzrokiem – nawet najkrótsza droga do komnaty z żywą głową zdążała nastroić odwiedzającego ponuro, kolejny raz przypominając, że człowiek jest śmiertelny nie tylko nagle, ale też masowo.

W drugiej sowieckiej komnacie nastąpiło ważne wydarzenie: wróciła z renowacji głowa Isztar Zurabowny (spędziła na zabiegach chyba trzydzieści lat). Aż się wzdrygnąłem. Kogo jak kogo, ale ją na pewno należało przykryć chustą – tyle że nie wiadomo dlaczego tego nie zrobiono. Może trzeba było dać jej pooddychać, żeby wywietrzały z niej sole balsamujące. Zresztą, nie chodziło o tę garbatonosą kobiecą głowę z siwym klimakterycznym wąsikiem; nie dopatrzyłem się w niej nic szczególnie przerażającego. Po prostu im bliżej była aktualna głowa Wielkiej Myszy, tym bardziej się denerwowałem. Ale tak właśnie miało być.

Drzwi do pomieszczenia zmarłej Isztar Borisowny były już zdjęte. Teraz jej dawna komnata stała się jeszcze jedną salą galerii. Widać było odsunięte pod ścianę meble i wieniec pogrzebowy, zakrywający miejsce, w którym leżała głowa. Zalatywało stamtąd bandażami i śmiercią. Pomyślałem, że kiedy głowę Isztar ostatecznie wysuszą i odstawią na miejsce, za każdym razem będę musiał przechodzić obok dzisiejszego horroru. Może nawet pozostawią jej otwarte oczy – przy zastosowaniu nowoczesnych technik balsamowania jest to całkiem realne...

Galeria kończyła się świeżo wykutym w skale aneksem. Prowadziły do niego wysokie drzwi z masy perłowej z prostą klamką z białego złota. Wyglądało to wszystko skromnie – Hera lubiła powściągliwą elegancję.

– Wchodź, Rama – przemówił niewidzialny interkom.

Drzwi się otworzyły i wszedłem.

Ta komnata była większa od pozostałych. A może tylko robiła takie wrażenie, ponieważ ściany były całkowicie pokryte ciekłokrystalicznymi panelami.

Ekrany ukazywały ciągnące się we wszystkie strony pole pszenicy. Nad polem wiał wiatr, pszenica falowała, a na niebie piętrzyła się sina burzowa chmura... Poza tym w polu stało rozłożyste drzewo, takie wielkie i samotne, że niepojęte było, jak to się stało, że jeszcze nie rozszczepił go piorun. Piękny wallsaver. Metaforyczny.

Wolno spojrzałem w górę.

W jedną ścianę wmontowana była ogromna muszla z delikatnej masy perłowej. Tam właśnie była głowa Hery, ale starałem się na nią nie patrzeć.

Muszla niezbyt mi się podobała. Zapewne designerzy chcieli nawiązać do Narodzin Wenus Botticellego, ale wyszło im coś wyglądającego raczej jak pisuar w pałacu szejka. Ze wszystkich sił odpędzałem od siebie tę myśl, ale byłem pewien, że Hera pochwyci ją już przy następnym ukąszeniu.

Chociaż miałem jeszcze szansę. Mogłem spróbować uniknąć ukąszenia, a potem raz na zawsze zapomnieć o tym obraźliwym porównaniu.

– Dzień dobry, Isztar Władimirowno – powiedziałem.

– Jaka Władimirowna? Rama, coś ty? Dla ciebie jestem po prostu Herą. I dlaczego na mnie nie patrzysz?

Popatrzyłem.

W środku muszli był otwór, z którego wyrastała długa żywa nóżka, przypominająca korzeń olbrzymiego grzyba albo trąbę mamuta albinosa. Z jej wierzchołka uśmiechała się do mnie głowa Hery. Sińce pod oczami już jej zeszły. Wyglądała dobrze. Patrzyłem jednak nie na nią, ale na jej długą kosmatą szyję.

Podobno ta szyja z wiekiem usycha i ciemnieje – im młodsza jest głowa Wielkiej Myszy, tym nóżka jest dłuższa i jaśniejsza, a głowa obumiera, kiedy cała nóżka nagle wsysa się z powrotem. Często zdarza się to w ciągu jednego strasznego dnia. Według takiej skali Hera była bardzo młoda, wręcz nieprzyzwoicie młodzieńcza. Ja jednak jakoś ciągle sobie wyobrażałem, co się stanie, kiedy upłynie wyznaczony jej termin i policzki Hery dotkną powierzchni konchy. Wtedy głowa rzeczywiście będzie przypominać perłę w muszli. Może designer to właśnie miał na myśli. Jak słyszałem, opowiedziano mu wszystko ze szczegółami.

Oczywiście oprócz tego, co się stanie z nim samym.

– Wiesz, co teraz było na górze? – spytałem.

– Wiem.

W dziwny i skomplikowany sposób poruszyła głową.

Zrozumiałem, że gest jest adresowany nie do mnie, ale do ciekłokrystalicznych paneli: na szyi miała obrożę z zaprogramowanymi żyroskopami, poprzez które wydawała polecenia ukrytej w ścianach aparaturze – i swojej siedzącej w sąsiednich komnatach świcie. Poprzednia Isztar miała olbrzymi notebook ze specjalnym trackPadem. Jakże szybko zmieniają się epoki.

Ściany pokazały powierzchnię ziemi u wejścia do Hartlandu. Doznałem oszałamiającego uczucia, że w ciągu sekundy wzleciałem z powrotem – na skraj rublowskiej otchłani.

Zobaczyłem niebieski autokar z aktorami, podjeżdżający na skraj przepaści. Na nagraniu było widać, że kierowca z całej siły kręci kierownicą, usiłując odjechać od dziury, ale mu się to nie udaje, jakby Isztar zahipnotyzowała nie jego, tylko autokar (pojazd miał poczciwą wielkooką mordę, która teoretycznie czyniła coś takiego możliwym).

– Okropność – powiedziałem. – Jak to się mogło stać?

– To jej czary – odrzekła Hera.

– Tak – potwierdziłem. – Od razu przyszła mi na myśl gorgona Meduza.

– Dosyć już o tym. Enlil zaraz to zbada i wszystko opowie.

– Dobra – powiedziałem. – A tak w ogóle co u ciebie?

– Muszę przejąć sprawy od Enlila – westchnęła. – Dziś albo jutro. Minęły już wszystkie terminy, a ja się boję.

– Jak się to odbywa?

Zerknęła na mnie z ukosa.

– Jakbyś nie wiedział. Kąsasz i tyle.

– I żadnych więcej formalności? Żadnych rytuałów?

– Nie.

– No więc czego się boisz?

– Podobno to jest nieodwracalne. Enlila przecież nikt nie kąsa. On wie zbyt wiele. Potem ciężko z tym żyć. Niby dlaczego on ma hamlet nad przepaścią? Żeby odciągało... No dobra, Rama, to moje problemy, po co ja cię nimi obciążam. A co u ciebie?

– To samo. Nasi mnie nienawidzą. Myślą, że ja tu z tobą całymi dniami chlam bablos.

Hera się skrzywiła.

– Nie mów mi o bablosie. Czy ty masz pojęcie, jak to jest, kiedy on idzie? Jak przy okresie, tylko jeszcze gorzej. Zresztą i tak nie zrozumiesz. Szkoda, że mnie nie wolno kąsać, bo bym ci pokazała.

– Słuchaj, a gdzie się ten cały bablos podziewa? Nikt tego nie może zrozumieć. I dlaczego jest go tak mało?

– Tym zajmują się Marduk i Baal. Oni to kontrolują. Ja tu o niczym nie decyduję. Zresztą Borisowna też nigdy nie miała bablosu.

– Ale tobie dają?

– A po co? Na mnie on tak czy owak już nie działa. Teraz mam go w metabolizmie.

– Uprzedzali cię o tym?

Hera przecząco pokręciła głową. Gest był o wiele bardziej wyrazisty niż u człowieka z normalną szyją.

– Nawet się nie zająknęli. Powiedzieli tylko, że za sukces w życiu trzeba płacić. I im większy sukces, tym wyższa cena. No, a jeśli zostajesz królową, to cena musi być królewska...

– To Enlil cię wpuścił w te maliny?

– Nie – odparła Hera. – Isztar Borisowna. To ona mnie wybrała. Powiedziała tak: „Choćbyś była nie wiem jak piękna, i tak po trzydziestce mało który chłop na ciebie poleci. A tu będą ci nadskakiwać do samego końca. Jak długo będziesz żyła. A poza tym królowa może ze sobą zrobić, co zechce. Wymyślić sobie dowolny wizerunek i puścić go w świat. Na przykład piosenkarki albo top modelki. Będziesz się oglądać w telewizorze, a cała reszta w to uwierzy. A przy odrobinie wyobraźni sama stopniowo uznasz to za prawdziwe... Że to jesteś właśnie ty...”. Wytrzyj mi łzy...

Wyjąłem z kieszeni chusteczkę – teraz zawsze miałem kilka przy sobie – i przyłożyłem jej do twarzy. Ale łzy płynęły coraz silniejszym strumieniem.

– Traktowała mnie jak mama. A ja nie miałam mamy... Wyobrażasz to sobie? Mówią ci: córeczko, chcesz być królową? Ja cię nauczę... Jeżeli tylko dasz radę. No i pomyślałam: dam radę czy nie? I uznałam, że dam radę.

– I jak ci idzie?

Zaśmiała się niewesoło.

– Niedawno oglądałam film o Elżbiecie II – powiedziała – i zrozumiałam jedną rzecz. Wiesz, co czyni cię królową? Wyłącznie ilość gówna, które możesz przełknąć z królewskim uśmiechem. Normalny człowiek wyrzyga się i powiesi, a ty się uśmiechasz i żresz, uśmiechasz i żresz. I kiedy dojadasz do końca, wszyscy wokół ciebie już wiszą, sini i martwi. A ty jesteś ich królową...

– Zaraz się rozpłaczę – powiedziałem.

– Nie płacz. Chodź tu, niech cię pocałuję.

Podszedłem posłusznie i objąłem tulącą się do mnie kosmatą szyję – w ostatnich dniach już do tego przywykłem. Gdy się zamknęło oczy, było tak, jakby się obejmowało wielbłąda albo żyrafę. Wargi Hery były dokładnie takie same jak dawniej, tylko teraz zdawało mi się, że z jej ust bije jakiś dziwny żar, jakby miała grypę i gorączkę.

Potem jej głowa przesunęła się niżej.

Do tego też już przywykłem. Rozpinała suwak zębami i nie lubiła, kiedy jej pomagałem. Ale dziś nie mogła sobie poradzić i musiałem to zrobić sam.

Gładziłem jej włosy i patrzyłem na autokar, raz za razem spadający w czarną przepaść. Zdawało mi się, że ja też zamieniam się w taki autokar, który wciąż spada i spada, ale nie może ostatecznie spaść... A kiedy autokarowi się to wreszcie udało, głowa Hery uniosła się ku mojej twarzy. W oczach znowu miała łzy.

– Nie kochasz mnie teraz – powiedziała. – Wcale.

– Nie kąsaj mnie w to miejsce. Lepiej w szyję.

– Co za różnica. Nie odczuwasz żadnej przyjemności, kiedy ci to robię.

– A czego się spodziewałaś? – odparłem, zapinając spodnie. – Codziennie cztery razy. Wszyscy mi mówią: Rama, zrobiłeś się blady jak wampir. Wyśmiewają się.

– Ja przez te pięć minut czuję się żywa – szepnęła żałośnie. – Taka jak dawniej.

– Dopiero co widziałem cię taką jak dawniej – powiedziałem. – Na górze.

Natychmiast pożałowałem tych słów, ale było za późno, żeby je cofnąć. Hera rozpłakała się jeszcze bardziej.

– Wy, faceci, oprócz pizdy niczego od kobiety nie potrzebujecie – wyszeptała. – Na górze to nie byłam ja, tylko moje dawne ciało. Chwytasz różnicę?

– Uhm – mruknąłem ponuro. – Chwytam. Przepraszam.

Z korytarza dobiegły zbliżające się kroki.

– Wytrzyj mi łzy – poleciła Hera.

Szybko doprowadziłem do porządku jej policzki. Zdawało mi się, że oczy obeschły jej same – stały się złe i ostre.

Do komnaty wszedł Enlil Maratowicz.

Ubranie miał kompletnie mokre, w zielonkawobrązowym mule i plamach oleju. Pasmo włosów z ciemienia przylgnęło brzydko do wysokiego łysego czoła. W pierwszej chwili pomyślałem, że umyślnie doprowadził się do tak żałosnego wyglądu, by uniknąć wymówek. Poczułem lekkie ukłucie pogardy – a potem zobaczyłem jego oczy i zrozumiałem, że się mylę.

I to jak!

W źrenicach Enlila Maratowicza zdawała się dogasać łuna nieziemskiego zachodu, który dopiero co widział. Zachód ten był straszny i purpurowy. Mimo woli zrobiłem krok do tyłu. Nawet głowa Hery cofnęła się na swojej kosmatej nóżce. Enlil Maratowicz zorientował się, jak ponure robi wrażenie, i spróbował się uśmiechnąć. Ogarnął mnie jeszcze większy lęk. Wówczas on na kilka sekund zasłonił rękami czoło i oczy. Wyłoniła się spod nich jego dawna twarz – chociaż brudna i zmęczona.

– Królowo – przemówił, gnąc się w elegancko-ironicznym ukłonie – wszystko zbadałem.

– Dlaczego ona ożyła? – spytała Hera.

– Wcale nie ożyła – odrzekł Enlil Maratowicz. – Wszystko było z góry uknute. Myślę, że Isztar Borisowna nie rok i nie dwa obmyślała swoją ostatnią wolę.

– Opowiadaj – rozkazała Hera.

– Isztar Borisowna miała w ostatnich latach swoje kółko zaufanych osób. Różnych aktorów i kuglarzy, którzy zabawiali ją przez łącza wideo. Coś w rodzaju stadka pekińczyków. Mieli nawet specjalną salę do wideokonferencji. Niekiedy przy koniaczku potrafiła z nimi balować po dziesięć godzin – musieli pracować na dwie zmiany. A oni, naturalnie, nic o niej nie wiedzieli. Powiedziano im, że to czyjaś żona, zesłana do klasztoru. I dlatego to takie tajne. Dobrze im płacono. Przywiązali się do siebie nawzajem i widocznie Isztar Borisowna postanowiła zabrać ich ze sobą na pamiątkę. Długo to przygotowywała. Przez kilka lat. Sama napisała program koncertu... Nie mam pojęcia, co sobie myślała. Ale dobrze wiem, co myślał jej wspólnik.

– Kto?

– Ten, który śpiewał ostatni. Ten w szortach. Miał w kieszeni breloczek, coś jak kluczyki od auta. Kazano mu nacisnąć guzik, jak skończy śpiewać. Oczywiście za duże pieniądze. Isztar powiedziała mu w sekrecie, że to będzie jej pogrzeb i chce wszystkich nastraszyć, kiedy otworzą się jej oczy na specjalnych sprężynkach. Pokazała mu nawet makietę głowy z tymi sprężynkami. Razem przeprowadzali próby przez łącze wideo. I Isztar za każdym razem płakała. Dlatego on jej wierzył i nie bał się. Nawet było mu jej trochę żal. Co się stanie z autokarem, nie wiedział. Chociaż, kiedy śpiewał: „kiedy zew usłyszę twój”, zaczął coś podejrzewać...

Hera popatrzyła na ekran, gdzie w kółko powtarzała się scena katastrofy – autokar kolejny raz przelatywał kołami nad skrajem przepaści.

– Nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło – powiedziała. – Za to chaldeje się wystraszyli.

Zdawało mi się, że w jej twarzy rzeczywiście pojawiło się coś królewskiego.

– Niegłupio staruszka wymyśliła – ciągnęła. – Otworzyła oczy i... Jak tam było? Wysłała zew. Znaczy, na sprężynkach? Trzeba to zapamiętać...

Rzuciła mi krótkie, wyniosłe spojrzenie.

– Ja też będę pewnie potrzebować swojego kółka bliskich osób. Swojego dworu. Żebym ich wszystkich widziała na ekranach, a oni mnie... Powiedzmy, na sofie. Zrobimy mi wirtualne superciało... No, ale to później. Brawo, Enlil. Nie starzejesz się. Szybko się dokopałeś. Tylko dlaczego sam? Cóż to, nie miałeś kogo posłać?

Enlil Maratowicz ze skruchą wzruszył ramionami.

– Ozyrys jest umierający – odparł – a nowego nurka nie mamy. Nikt nie chce.

– Dlaczego? – Hera zmarszczyła brwi.

Enlil Maratowicz pokręcił głową.

– Długo by opowiadać.

– Mnie nie potrzeba niczego opowiadać. Chodź no tu. Akurat miałam przejąć od ciebie sprawy...

Enlil Maratowicz popatrzył na mnie. Widząc trwogę w jego oczach, zrozumiałem, że nie tak wyobrażał sobie tę chwilę. Ale nie mógł się sprzeciwić.

– Chodź, chodź – powiedziała Hera.

Enlil Maratowicz zbliżył się do niej z determinacją i przyklęknął na kolano przed jej perłową muszlą. Głowa Hery przepłynęła obok jego szyi, ledwie dostrzegalnie drgnęła i uniosła się w górę. Potem Hera zamknęła oczy.

Nagle jej twarz pokryła się siateczką zmarszczek – jakby była zrobiona ze szkła, w które uderzono kamieniem. Przez jakąś minutę zdawała się walczyć ze sobą, żeby nie zacząć krzyczeć.

I zwyciężyła.

– Oj, jakie to trudne – odezwała się, nie otwierając oczu. – Niesamowicie.

– Tak – przytaknął ze smutkiem Enlil Maratowicz. – Tak to jest.

Umilkli. Głowa Hery z zamkniętymi oczami kołysała się na wygiętej nóżce, a Enlil Maratowicz klęczał przed nią na jednym kolanie. Wyglądał jak herszt piratów, który przybył do królowej, by zamienić złoto na szlachectwo.

Pomyślałem, że monarcha u ludzi uchodzi za najwyższy autorytet w kwestiach szlachectwa i honoru – a zatem może pasować na rycerza nawet pirata, nawet bankiera. Ale czy podczas takiej procedury działa prawo zachowania impulsu? Czy w rezultacie dom panujący nie staje się kapkę piracki i ździebko lichwiarski? I czy po czymś takim emitowane przezeń tytuły nadal błyszczą na nieboskłonie zaszczytów? Chyba nie, oj, chyba nie. A już o orderach niższej kategorii w ogóle nie ma co mówić. Imię ich – honorowy legion...

W tym momencie dotarło do mnie, że mój umysł przeżuwa jedną z najstarszych myśli na ziemi, niezliczoną ilość razy sformułowaną w najjadowitszych pamfletach, po których nie pozostał nawet kurz – i tylko powszechny spadek zapotrzebowania na królewskie usługi sprawia, że widzę w niej coś nowego.

Kiedy oddawałem się tym rozmyślaniom, upłynęło kilka minut ciszy.

A potem Hera otworzyła oczy.

Jej twarz postarzała się o dziesięć lat. To w ogóle nie była jej twarz. To była twarz człowieka, który wie bardzo wiele strasznych rzeczy. Zbyt wiele, by coś jeszcze miało jakiekolwiek znaczenie.

– Nie wolno ci więcej tak nurkować – zwróciła się do Enlila. – Gdyby ci się coś stało, to na kogo wszystko spadnie? Potrzebny jest ktoś młody...

Popatrzyła na mnie.

– Wyznaczmy jego.

– Tak jest, Isztar Władimirowno – powiedział Enlil Maratowicz, patrząc na mnie. – Tylko że Ozyrys nie powinien go uczyć. On jest...

– Wiem – odparła Hera. – Wyślemy naszego Ramę... – Mrugnęła porozumiewawczo do Enlila Maratowicza. – Wyślemy go... Za granicę. Niech sobie od nas odpocznie, skoro się tu dusi. Kiedy wypada następne wtajemniczenie w undead?

Enlil Maratowicz zastanawiał się przez sekundę.

– Za pięć dni.

– No więc go poślemy. Potrzebny nam nowy nurek. No bo kto by odprowadził Ozyrysa?

– Racja – westchnął Enlil Maratowicz.

– Rama, pojedziesz na szkolenie – oznajmiła Hera. – A teraz idź. Spakuj rzeczy. Mamy sporo do omówienia.

W jej głosie nie było ani rozdrażnienia, ani urazy. W ogóle niczego osobistego. Po prostu naprawdę miała dużo spraw. Zbyt ciężkich nawet dla jej nowej szyi.

Zrozumiałem, że nadal jest mi jej żal. Ale nie należało jej współczuć. Była królową.

Uśmiechała się do mnie – i czekała, żebym wyszedł.

Złożyłem niezgrabny ukłon, odwróciłem się i odszedłem.

Wychodząc z podziemnej galerii, zauważyłem na czaszy jednego z ołtarzy mały blaszany autobus niebieskiego koloru. Była to dziecięca zabawka z ubiegłego wieku, wielkości paczki papierosów, zrobiona z metalu i plastiku. Autobus był stary i odrapany, jakby kilka pokoleń przedszkolaków bawiło się nim w piaskownicy. Ale ja gotów byłem przysiąc, że godzinę wcześniej go tu nie było.

Co więcej, stał w maleńkiej kałuży wody, która z niego nakapała.

[4] Wiersze przytoczone w tekście, nieopatrzone przypisami, zostały przełożone przez Ewę Rojewską-Olejarczuk.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki