Copyright © Aldona Urbankiewicz, 2011

Projekt okładki

Joanna Załęska

Zdjęcia na okładce i w tekście

Aldona Urbankiewicz

Redaktor prowadzący

Anna Derengowska

Redakcja

Małgorzata Denys

Korekta

Anna Załuska

Agnieszka Ujma

ISBN 978-83-7961-838-5

Warszawa 2011

Wydawca

Prószyński Media Sp. z o.o.

02-697 Warszawa, ul. Rzymowskiego 28

www.proszynski.pl

Wstęp

Norwegia nie leży daleko stąd. Jeśli objąć wzrokiem cały świat, jest niemal na wyciągnięcie ręki. Mimo to przez kilka lat myślałam o niej jak o czymś odległym, nierzeczywistym, pozostającym w sferze marzeń. Aż do momentu, w którym zdałam sobie sprawę, że ogranicza mnie jedynie mój umysł. Jeśli sama sobie pozwolę uwierzyć, wszystko stanie się realne.

Marzenie, które się spełnia, to coś, dla czego warto żyć. Starać się podejmować ryzyko i wbrew wszystkiemu i wszystkim, nie oglądając się za siebie, zrobić to, o czym się śni.

Norwegia powaliła mnie na kolana. Czasem myślę, że wciąż na nich tkwię. W najskrytszych zakamarkach serca jest miejsce właśnie dla niej. Jest jedyna. Ten pierwszy raz to słoneczne południe, urokliwe Lysefjorden, dziki płaskowyż Hardangervidda, prześliczne Geirangerfjorden, to Droga Trolli, Droga Atlantycka, to Gudvangen, Kaupanger, Sognefjorden, podróż pociągiem, kościoły w Urnes i Lom. Każdy fragment dotyczący południowych dróg, Kozła i namiotu to rok 2007. To czas, gdy jesteśmy tylko my – ja i Marcin.

Kiedy w 2007 roku opuszczałam Norwegię, nie przypuszczałam, że los szykuje mi kolejne niespodzianki, że wrócę tu, że wrócę tak szybko, że pokażę to najpiękniejsze dla mnie na świecie miejsce mojemu czternastomiesięcznemu synkowi. Wróciłam po dwóch latach. Wróciliśmy razem, wróciliśmy w trójkę. Obawy, przestrogi, kiwanie głową z politowaniem – wszystko to mieliśmy za nic. Wierzyliśmy w siebie, w Mikołaja, w spełnianie marzeń. Rok 2009 to zimna północ, wietrzne Lofoty, to grzbiet wieloryba, słodki nos renifera, to czas za kołem polarnym, to uśmiech Mikołaja na krańcu Europy.

Norwegia jest jedna jedyna… ale opowieści o niej dwie. To historia podróży z Mikołajem przeplatana wspomnieniami z 2007 roku. Każda wyprawa to kilkanaście dni wykradzionych codzienności. Kilkanaście dni, podczas których dzieje się tyle, ile czasami nie dzieje się przez kilka miesięcy. Zbyt szybko, zbyt intensywnie. Czasem przemierzam Norwegię z Mikołajem, by za chwilę dać się porwać myśli, która prowadzi mnie nie tam, gdzie wypadałoby się znaleźć. Po chwili zdaję sobie sprawę, że jestem w 2007 roku. Gubię się, odnajduję, zawracam.

Pamiętam zbyt wiele, za bardzo, zbyt emocjonalnie, zbyt instynktownie. Ta historia nie mogłaby być inna. Ja jestem taka. Jeśli poplątałam coś zbyt mocno, mogę jedynie uderzyć się w piersi. Ale się nie zmienię. Jeśli byłabym inna, to wszystko mogłoby się nie wydarzyć.

za wszystko to, czego się nie spodziewałam

Niezależnie od tego, jakie nam się w głowie marzenia urodzą, bez względu na to, dokąd się wybieramy, w który kraniec świata nas rzuci, zawsze każda, nawet najmniejsza, najkrótsza podróż zaczyna się tak samo. Trzeba wyjść. Zamknąć wszystkie zamki na klucz, klucze oddać babci, mamie, sąsiadce, żeby kwiatki nie zwiędły, żeby ktoś wyjmował listy ze skrzynki, żeby czasem wieczorem zaświeciło się światło, ale wyjść trzeba.

Nienawidzę wychodzić, nienawidzę robić tego pierwszego kroku. Kiedy już go zrobię, kiedy ruszę, wszystko wraca na dawno obrane tory, ale moment, kiedy trzeba zacząć, jest najgorszy. Ten mały strach, czy wszystko wzięłam, czy mam paszporty, pieniądze i całą masę innych ważnych, bardziej lub mniej, dokumentów.

Paszporty… paszport Miśka. Mikołaj otrzymał swój pierwszy paszport 27 sierpnia 2008 roku. Niemal dokładnie cztery miesiące po swoich urodzinach. Wyjeżdżaliśmy na Słowację. Teoretycznie nie mieliśmy obowiązku, żeby ten jego paszport mieć. Ale chciałam, żeby go miał. Żeby kiedyś wiedział, którego dnia to wszystko się zaczęło. Więc jest, mała czerwona książeczka ze zdjęciem, na którym Misiek wygląda jak krewny rodziny Addamsów, na którym teraz już kompletnie nie jest do siebie podobny. Taki mały, okrąglutki łysolek.

Po pięćdziesiąt razy sprawdzam, czy wszystko jest. Nawet kiedy wszystkie bagaże leżą już dawno na swoich miejscach, a ja powinnam się w końcu odprężyć, sto pierwszy raz zaglądam do plecaka, jakby w oczekiwaniu, że tym razem okaże się, że czegoś nie wzięłam. Zawsze jest wszystko, ale zawsze sprawdzam. Czy to tylko ja tak mam?

Wyjść jednak trzeba, spakować auto, zamknąć drzwi i ruszyć przed siebie. Jak mówi chińskie przysłowie – nawet najdłuższa podróż zaczyna się od małego kroku.

Zapakowaliśmy nasze autko dzień wcześniej. Marcin zaraz po pracy pojechał do Olkusza załatwić wszystkie formalności związane z wynajęciem kampera. Mamy dużo szczęścia, że udało nam się znaleźć w miarę tanią wypożyczalnię tak blisko domu. Gdybyśmy mieli jechać po samochód na Mazury albo gdzieś w góry, pojawiłby się mały problem logistyczny, a tak wszyscy są szczęśliwi. Gość z wypożyczalni – bo ma klientów, my – bo ten mały kawałek drogi do Olkusza nie jest dla nas żadnym kłopotem.

Spotkaliśmy się na parkingu. Gdy wracałam z pracy, udało mi się dogonić tę białą kolubrynę, ale Marcin nie dostrzegł mnie w lusterkach, mimo że już jakiś czas jechałam za nim. Więc pod dom podjechaliśmy we dwójkę. Ja – naszym autem, Marcin – PKS-em. Mieliśmy małe kłopoty przy wjeździe pod klatkę. Nie mamy jeszcze orientacji, jak duże jest to auto, na razie jeździmy troszkę na oko. Na szczęście nam się udaje. Zaparkowaliśmy pod klatką. Misiek pobiegł na spacer z dziadkami, a my mogliśmy zacząć upakowywanie wszystkich naszych bagaży w przeróżne szafeczki, półeczki, i tak prawie do północy. Misiek już spał, a my wciąż jeszcze lataliśmy – góra, dół. Dobra, zapakowaliśmy się, chyba nie ma rzeczy, której byśmy nie wzięli.

Przed wyjazdem wszystko, co mieliśmy zabrać, gromadziliśmy w pokoju Mikołaja. Zawaliliśmy mu cały pokój. Od jakiegoś czasu ciężko było się po nim poruszać, ciężko było nawet dojść do okna. Trzeba było ominąć wszystkie puszki, pudełeczka, pompki, książki, płyny do mycia naczyń, piwa, kołowrotki. Totalny bałagan. Zabraliśmy wanienkę Miśka, bo on się w czym innym nie wykąpie, pieluszki, chusteczki, śpiwory, koce, wielkie pudło zabawek, dziesiątki ubrań na wszystkie pory roku, talerzyki, kubeczki, kawę, herbatę, cukier, sól, zawekowane, ręcznie robione zupki dla Miśka, bo ta Mała Bestia niczego gotowego tknąć nie chce, dziesiątki makaronów, zupek w kartonach, sery, kiełbaski, ryże, kasze i sosy, dużo puszek piwa, kilka winek i wiśnióweczki na chłodne norweskie wieczory. Wzięliśmy przyrząd do wyjmowania kleszczy, miliony słoików i puszek, ze dwadzieścia butelek wody mineralnej, dziesięć książek, gazety, dwa gotowe do drogi rowery i fotelik na rower dla Mikołaja. Tysiące rzeczy mniej lub bardziej przydatnych, ale człowiek nie wie, co mu będzie potrzebne, więc braliśmy wszystko. Misiek dostał nowy wózek – mały, sprytny, więc zabieramy i jego. Bierzemy też setki lekarstw na wszystkie możliwe choroby Miśka: ból brzuszka, gorączkę, ukąszenia owadów, ząbkowanie, i masę nadziei, że żadne z nich nie będzie nam potrzebne.

Oby wredne choróbsko, które dopadło mnie kilka dni temu, już nie wróciło. Zaczęło się od kataru Miśka. Lało mu się z nosa i lało, a rozebrało mnie. Dostałam kataru i rozbolało mnie gardło. W ruch poszły wszystkie domowe sposoby walki wręcz, łącznie z płukaniem gardła solą, piciem mleka z miodem i czosnkiem. Takie są uroki karmiącej mamy, że nie każdą bronią można walczyć. Tak więc walczyłam białą bronią – mlekiem, czosnkiem i solą – jak muszkieterowie. Na szczęście się udało. Oby już nic złego się nie przyplątało, oby żaden z tej wielkiej masy leków nie był nam potrzebny. Życie pokaże, czy mamy wszystko.

Kiedy pojawił się pomysł naszej wyprawy, zaraz po nim zakiełkowała mi w głowie myśl, by zdobyć sponsora. To nie był priorytet, bo i bez niego damy radę, ale byłoby łatwiej. Nie udało się, jesteśmy wszyscy zbyt malutcy, by ktokolwiek uwierzył, że może cokolwiek zyskać dzięki nam. Nie jesteśmy gwiazdami, nasze zdjęcia nie zdobią gazet, żadna firma nie obklei nam auta, które wcześniej dałaby nam inna firma, więc musimy liczyć na siebie… chociaż zdobyliśmy patronat medialny – portalu podróżniczego odyssei.com oraz naszego miasta, dobre i to, ładnie wygląda. Tylko tyle z tego mamy.

Idziemy spać. Autko spakowane i gotowe do drogi. Przenieśliśmy do niego niemal cały nasz dom. Niektóre rzeczy weźmiemy w ostatnim momencie. Na przykład laptop. Nie mogłabym ruszyć się z domu, nie zabierając ze sobą tego kawałka mojego świata. Zostają meble i telewizor, wszystko inne jedzie z nami. Miejmy nadzieję, że te kilka nocnych godzin nie wystarczy komuś, by pięknie się obłowił. Autko stoi tuż obok naszej klatki, pod naszymi oknami. Może się uda? Potrzeba nam szczęścia i spokojnego snu. Biorąc pod uwagę, że Misiek wciąż budzi się co dwie, trzy godziny, o spokojnym śnie mogę tylko pomarzyć. Mikołaj ma czternaście miesięcy i wciąż jest wielkim fanem mleka mamy. Nie przestaje nim być również w nocy.

Troszkę się boję, czy wszystko się uda, ale co ma być, to będzie, a będzie dobrze. Jak ma być? Nie ma już innego scenariusza dla nas. Nie ma innej drogi.

„Podróż przecież nie zaczyna się w momencie, kiedy ruszamy w drogę, i nie kończy, kiedy dotarliśmy do mety. W rzeczywistości zaczyna się dużo wcześniej i praktycznie nie kończy się nigdy, bo taśma pamięci kręci się w nas dalej, mimo że fizycznie dawno już nie ruszamy się z miejsca. Wszak istnieje coś takiego jak zarażenie podróżą, i jest to rodzaj choroby w gruncie rzeczy nieuleczalnej” – Ryszard Kapuściński.

Ruszamy

29 maja – 1 czerwca, pierwszy etap wyprawy. Gdańsk – Nynäshamn – Sztokholm – Uppsala – Laxön – Gävle – Sundsvall – Umeå – Lycksele – Holmfors – Kasker – Arjeplog.

Z Gdańska do Arjeplog mamy około 1600 kilometrów, z czego ponad 500 pokonamy promem. Nie wiem, ile to będzie mil morskich. Nie wiem, nie znam się i totalnie mnie to nie interesuje.

Jedziemy…

Przed nami długa droga na prom, śmiesznie to brzmi, biorąc pod uwagę nasz cel, ale faktycznie dziś goni nas godzina odpłynięcia promu, więc chcąc nie chcąc, musimy przejechać ten kawałek sprawnie i szybko. Z Sosnowca do Gdańska, teraz nawet nie wiem, ile to kilometrów. Jedziemy, raz lepiej, raz gorzej, raz śmiejąc się, raz płacząc. Płacze najczęściej Mikołaj, ale i my czasem mamy dość – zwężeń, korków i kolein. Co to za kraj?! No nic, mamy dużo płyt z muzyką i masę optymizmu. Będzie dobrze…

W 2007 roku, żeby dojechać do Świnoujścia, musieliśmy pokonać 680 kilometrów. Wtedy wydawało nam się, że taka odległość będzie ciężka do pokonania, teraz 1600 kilometrów wydaje nam się krótkim kaszlem…

Wtedy wypływaliśmy przed północą, by po około siedmiu godzinach rejsu, nad ranem dotrzeć do Ystad. Tym razem wypływamy pod wieczór, przed nami mniej więcej dwadzieścia godzin rejsu.

Kiedy kilka lat temu zakochaliśmy się w Norwegii, myśleliśmy, że nigdy jej nie odwiedzimy, wydawało nam się, że to będzie marzenie, o jakim śni się latami, pielęgnuje je w sobie, ale ani o krok nie zbliża się do jego realizacji. Myśleliśmy, że wszystko jest nieosiągalne, tak dalekie i nierzeczywiste, aż do tego dnia, kiedy uwierzyliśmy, że nie ma rzeczy niemożliwych, wystarczy zrobić coś, cokolwiek, a potem, kiedy już zrobi się ten krok, jakoś już idzie. Ktoś mi kiedyś powiedział, że nie ma kombinacji niemożliwej.

Przygotowania do pierwszej wyprawy trwały tygodniami. Potrzebowaliśmy tylu rzeczy, mieliśmy przecież stać się samowystarczalni. Nie było z nami jeszcze wtedy małego Miśka, ale czuliśmy się, jakby tych Miśków było pięciu, nie mieliśmy pojęcia, jak to będzie, byliśmy wtedy jak dzieci we mgle, ale nie pobłądziliśmy. Co innego mieć masę kasy i móc pozwolić sobie na wszystko, a co innego próbować spełniać marzenia, nie mając prawie nic. Nowy, lekki namiot, który przetrwa mróz i śnieg, kuchenka z kartuszami, które można wziąć na drogę w plecaku, choćby na jedną noc, kilogramy jedzenia. Szerokim łukiem mieliśmy omijać większe miasta, musieliśmy więc mieć przy sobie to wszystko, co powinno się nam przydać przez trzy tygodnie wędrówki po południowych regionach Norwegii. Nierzeczywiste? Tak jak moje marzenia, i bardzo realne. Richard Bach powiedział kiedyś, że każde marzenie dane jest nam wraz z mocą potrzebną do jego spełnienia. Najczęściej więc właśnie sami dla siebie jesteśmy ograniczeniem.

Tym razem wypływamy z innego portu, a do naszej załogi dołączył jeden podróżnik. Na szczęście ten „Nowy” jest taki, jakiego mogliśmy sobie wymarzyć. Najczęściej wesoły, pogodny, zgodny i pokorny. A czasem jak to dziecko, ale co zrobić? Nigdy nie zastanawialiśmy się, co będzie, kiedy Misiek się pojawi. Nigdy nie rozmawialiśmy o tym, co musimy w sobie zmienić i jak teraz powinniśmy żyć. Automatycznie wpisał się w nasz plan na życie. Nie miał wyboru. To On musiał dostosować się do nas, nie my do Niego. Na szczęście los nam na to pozwolił. Nigdy nie chcieliśmy się zmieniać i On nie wymusił na nas zmian. Z różnych stron słyszę wciąż pytania o to, co robię i jak mogę robić to właśnie w ten sposób, z Nim. Skąd mam w sobie tyle odwagi albo tak dużo głupoty, że ryzykuję Jego życie, robiąc to, co robię. Przecież jest zbyt mały, przecież niczego nie zapamięta. Przecież to tysiące kilometrów od domu, przecież w razie czego będziemy zdani tylko na siebie. Odpowiedź jest prosta. Robimy to dla siebie. Dziecko nie jest przeszkodą. Bywa czasem alibi na brak odwagi w realizacji pasji. Bywa blokadą w spełnianiu marzeń. A nie powinno. Świat, w którym pojawia się dziecko, nie staje się gorszy. Staje się tylko inny. Szczęście, jeśli będzie chciało nas opuścić, może zrobić to już za rogiem naszego domu.

Ruszyliśmy po śniadaniu. Droga jakoś nam szła. Musieliśmy opanować nasz biały PKS, tzn. Marcin musiał, bo to on jest kierowcą tego bałaganu, a ja jak zwykle pełnię rolę GPS-a, tym razem również umilacza czasu. Przecież ten mały podróżnik musi jakoś znieść tę długą drogę.

Na obiad zatrzymaliśmy się w karczmie, gdzie Misiek poznał nowego kolegę – wypchanego wielkiego barana – przytulankom nie było końca. Zupa pomidorowa i żurek dla nas i mieszanka tych dwóch dań dla Miśka. Ważne, że była chwilka na rozprostowanie małych nóg i troszkę zabawy. Jechaliśmy pod Mikołaja, sami mogliśmy gnać bez postojów, dla niego musieliśmy je robić. Tak wygląda rzeczywistość. Samemu jest się nieważnym; kiedy pojawia się dziecko, to ono staje się najważniejsze. Po raz pierwszy ktoś tak naprawdę jest ważny. Więc wszystko robisz pod niego, nie możesz jechać bez snu i zatrzymywania, bo małemu pupa cierpnie, bo nuda w autku, bo trzeba dać mleka, dać obiadek, wykąpać i utulić do snu. Wszystko się da, tylko trzeba cierpliwości. Dużo cierpliwości, miłości i czasu.

Kiedy Misiek był jeszcze w brzuchu, porwaliśmy się na drogę z Serbii do domu. Z Serbii, znad granicy z Rumunią. Ruszyliśmy spod twierdzy Golubac i aż do parkingu pod klatką naszego domu praktycznie nie wychodziliśmy z auta. Wtedy mogliśmy tak żyć. Teraz Misiek jest z nami i pewne rzeczy już nigdy nie będą takie same.

Dojechaliśmy do Gdańska, odnaleźliśmy przystań, prom i naszą kabinę, pobiegaliśmy troszkę po pokładzie. Mieliśmy wprawdzie mały problem z naszą kabiną, a raczej brakiem klucza do niej. Wyszliśmy na totalnych głupków, gdy okazało się, że bilety na prom są równocześnie kluczami do drzwi. Cóż, człowiek się uczy całe życie.

Teraz już tylko płyniemy…

Przed samym wejściem na prom zahaczyliśmy po drodze o mały sklepik tuż obok przystani. Ostatnie zakupy, ostatni chlebek z Polski, ostatnie ogromne paczki kukurydzianych chrupek. To jest teraz lek na całe zło. Jeśli tylko będziemy mieli wystarczające ich zapasy, będzie dobrze. Teraz połowę górnego łóżka mamy załadowane kukurydzianymi chrupkami. Wyglądamy jak hurtownia.

Wypływamy z Gdańska. Przed nami długi rejs.

A przed wypłynięciem szaleństwo na pokładzie i piątki z pasażerami. Dzięki Miśkowi świat jest dużo prostszy i milszy. Dużo prościej podejść, porozmawiać, dużo łatwiej uśmiechnąć się do nieznajomych. I to działa w obie strony. Tam, gdzie mieszkamy, znaliśmy jedynie najbliższych sąsiadów, po narodzinach Miśka panie w sklepie, dzieci na placu zabaw i wszyscy znają nas jako rodziców Mikołaja. Czasami wydaje mi się, że bez niego nas nie kojarzą. Bo wszyscy kojarzą Mikołaja.

Poznaliśmy kilku gości płynących do Norwegii na ryby. Prawdopodobnie poza nami i nimi nikt nie płynie tam na wakacje. Ponad połowa ludzi płynie chyba wyłącznie do pracy, to widać i niestety słychać.

Po kolacji, ubrani w ciepłe bluzy, bezrękawniki i czapki, wybraliśmy się na spacer po promie, kilka pokładów, dziesiątki schodów, korytarzy, aż trafiliśmy tu, na plac zabaw dla dzieci, na trzecim pokładzie. Totalne kolorowe szaleństwo – boska zabawa w plastikowych kulkach, cudna rzecz. Kiepsko się chodzi, ale bawi bosko. Zjeżdżalnie, atrapa zamku, filary, wokół których można bawić się w chowanego.

„Pozostań dzieckiem, aby cię zawsze mogły kochać twoje dzieci”.

Zaraz obok placu zabaw fotele lotnicze, cisza i spokój, i ani żywej duszy. Gdybyśmy wiedzieli, że właśnie tak śpi się tutaj na fotelach lotniczych, może nie zdecydowalibyśmy się na kabinę, wystarczyłby nam kawałek podłogi, śpiwory i koc, chociaż kto wie – jest przecież Misiek. Jesteśmy jednak bogatsi o tę wiedzę. Kiedy płynęliśmy pierwszy raz nocą do Ystad, chyba niemal wszyscy na promie wybrali podłogę, ale wtedy trwało to sześć godzin. Teraz, być może z powodu długości rejsu, wszyscy zdecydowali się na kabiny i w związku z tym nie ma tu dziś nikogo, ani żywego ducha.

Prom nie robi już na nas takiego wrażenia jak dwa lata temu. Teraz to po prostu zwyczajny środek lokomocji, tym razem mamy jednak kabinę, już nie będziemy spali na ziemi – prawie dwudziestogodzinna podróż z Miśkiem nie mogłaby odbyć się w takich głupich warunkach. Sami możemy wszystko, ale odkąd jest z nami Misiek, musimy myśleć głównie o nim, więc tym sposobem mamy kabinę, nasza trójeczka ma cztery łóżka, łazienkę, lusterko i coś na kształt radiowęzła, którego nie potrafimy wyłączyć, co chwila słyszymy więc ogłoszenia o dyskotece na którymś tam pokładzie. Masakra, Mikołaj śpi, ta kobieta z uporem maniaka usiłuje nas zachęcić do tańca, a ja zagłuszam ją ręcznikiem. Zatykam nim głośniki w nadziei, że to coś da. Na razie daje – Misiek śpi.

Wciąż płyniemy. Idziemy spać, tzn. my idziemy, bo nasz Mikołaj śpi już od dawna. Jestem strasznie zmęczona, okropnie bolą mnie ręce, nogi i wszystkie mięśnie. Dziś Misiek śpi ze mną, a Marcin śpi sam, szczęściarz.

Gdybyśmy tylko wiedzieli, jaka cisza panuje na pokładzie z placem zabaw, myślę, że właśnie tam spędzilibyśmy noc. Umościlibyśmy naszemu Miśkowi miękkie gniazdko na śpiworach i mielibyśmy masę miejsca tylko dla siebie. A tak mamy ciut za małe łóżka, albo koje… nie wiem, jak to nazwać, więc efekt jest taki, że gniotę się z tym moim małym chłopakiem, i jak zwykle przegrywam w walce o miejsce. Za ścianą mamy jakąś głośną imprezę, a w radiu co kilka minut komunikat o kolejnych boskich atrakcjach. Od czasu do czasu jakiś pijany gość obija się nam o drzwi i próbuje zmusić innego, z pewnością równie pijanego, do wstania. Królestwo za ciszę i spokój…

Kiedy pierwszy raz zatrzymaliśmy auto na przystani promowej, byliśmy podekscytowani jak dzieci. Już samo stanie w kolejce samochodów było dla nas sporą atrakcją. Prom wydał nam się przeogromny, wnętrze ekskluzywne, a wrażenia nie do opisania. Byliśmy pod wrażeniem kina, kasyna, restauracji i barów. Czuliśmy się królami świata. Czuliśmy się jak dzieci w sklepie z zabawkami. Bardzo małe dzieci w bardzo dużym sklepie. Teraz po prostu płynęliśmy. Prom nie był tak ogromny, jak nam się wtedy wydawał, a to, co uznaliśmy za ekskluzywne, stało się zwyczajne. Chyba nigdy tak naprawdę ekskluzywne nie było.

Zdecydowanie lepiej nie czuć tej tremy, pewnie kiedyś będziemy czuć to samo podczas naszego pierwszego lotu. Taką radość, podekscytowanie i onieśmielenie zrozumie tylko ten, kto robi coś po raz pierwszy. Nasz Misiek od małego będzie znał to, co my poznaliśmy dopiero niedawno.

Poranek. Ciężka sprawa. Ciężka noc. Cóż poradzić? Trzeba się jakoś ogarnąć i ruszać na śniadanie. Szybka kąpiel, żeby obudzić zmęczoną głowę, krótka zabawa w naszym małym pokoju i w drogę. Jajecznica, świeże bułki, obowiązkowo kawa. Z minuty na minutę łapiemy coraz lepszy kontakt z rzeczywistością. Misiek nie ma z tym problemu. On nigdy nie budzi się niewyspany. Zawsze ma ochotę do zabawy. Jeszcze w łóżku szybciutkie i cieplutkie mleko prosto od mamy, potem jeszcze jajecznica na deser i można zaczynać nowy dzień małego odkrywcy. Mikołaj jakoś nigdy nie bierze pod uwagę tego, że nam rozpoczęcie dnia zajmuje troszeczkę więcej czasu.

Ciężki poranek, a bohater już głodny.

Zielona miłość nie rdzewieje

Dostępne w pełnej wersji

Pierwsza noc na dziko

Dostępne w pełnej wersji

Renifer, tyrolki, piach i woda

Dostępne w pełnej wersji

Kiedy zaczyna się szczęście?

Dostępne w pełnej wersji

Przedwiośnie późną wiosną

Dostępne w pełnej wersji

Ziemia obiecana

Dostępne w pełnej wersji

Zawirowania

Dostępne w pełnej wersji

Seryjny morderca z gestem

Dostępne w pełnej wersji

Bałagan w błędniku

Dostępne w pełnej wersji

Wietrzne wyspy

Dostępne w pełnej wersji

Śmierdząca zagadka

Dostępne w pełnej wersji

Król Fiordów i duchy wikingów

Dostępne w pełnej wersji

Koparka, kawka i stara elektrownia

Dostępne w pełnej wersji

Allemannsretten

Dostępne w pełnej wersji

Dwa podejścia do szczęścia

Dostępne w pełnej wersji

Totalny bezkres

Dostępne w pełnej wersji

Płyniemy… Klik, klik, klik, klik

Dostępne w pełnej wersji

Kubb

Dostępne w pełnej wersji

Kopniak – fatalny w skutkach

Dostępne w pełnej wersji

Wszędzie za mało czasu

Dostępne w pełnej wersji

Alta – renifery w ciąży

Dostępne w pełnej wersji

Koniec Europy

Dostępne w pełnej wersji

Nierówna walka

Dostępne w pełnej wersji

Najdroższe truskawki

Dostępne w pełnej wersji

Maszeruj albo giń

Dostępne w pełnej wersji

Przecież to lato jest, do cholery!

Dostępne w pełnej wersji

Największe marzenie dzieciństwa

Dostępne w pełnej wersji

Złośliwość rzeczy martwych

Dostępne w pełnej wersji

Lasy, jeziora, lasy, jeziora

Dostępne w pełnej wersji

Kłopoty z czasem, pogodą i noclegiem, czyli żegnamy Skandynawię

Dostępne w pełnej wersji

Wracamy do domu

Dostępne w pełnej wersji

Spis treści

Wstęp

Ruszamy

Zielona miłość nie rdzewieje

Pierwsza noc na dziko

Renifer, tyrolki, piach i woda

Kiedy zaczyna się szczęście?

Przedwiośnie późną wiosną

Ziemia obiecana

Zawirowania

Seryjny morderca z gestem

Bałagan w błędniku

Wietrzne wyspy

Śmierdząca zagadka

Król Fiordów i duchy wikingów

Koparka, kawka i stara elektrownia

Allemannsretten

Dwa podejścia do szczęścia

Totalny bezkres

Płyniemy… Klik, klik, klik, klik

Kubb

Kopniak – fatalny w skutkach

Wszędzie za mało czasu

Alta – renifery w ciąży

Koniec Europy

Nierówna walka

Najdroższe truskawki

Maszeruj albo giń

Przecież to lato jest, do cholery!

Największe marzenie dzieciństwa

Złośliwość rzeczy martwych

Lasy, jeziora, lasy, jeziora

Kłopoty z czasem, pogodą i noclegiem, czyli żegnamy Skandynawię

Wracamy do domu