Tytuł oryginału

SEEING THE WORLD MY WAY

Copyright © Aileen Milsom 2011

Ilustracje w tekście © Jenny Scott 2010

Projekt okładki

Izabela Surdykowska-Jurek, Magdalena Muszyńska/Czartart

Zdjęcie na okładce

© Ilaria Panci

Redaktor prowadzący

Grażyna Smosna

Redakcja

Anna Babula

Korekta

Marta Olejnik

ISBN 978-83-7961-743-2

Warszawa 2012

Wydawca

Prószyński Media Sp. z o.o.

02-697 Warszawa, ul. Rzymowskiego 28

www.proszynski.pl

Podróżowanie po świecie jest jak seks:

jeżeli za dużo o tym myślisz, to nigdy tego nie zrobisz!

Tony Giles

PODZIĘKOWANIA

Moje najgłębsze podziękowania składam rodzinie. To ona wspierała mnie podczas wszystkich moich podróży. Szczególnie gorąco dziękuję mojej cudownej Mamie, Aileen Milsom, za to, że przezornie posłała mnie do specjalistycznej szkoły z internatem, w której otrzymałem normalne wychowanie. Mamo! Zawsze będę ci wdzięczny za twoją odwagę i siłę, za twój zapał do życia i wielką determinację w walce o każdą moją sprawę, niezależnie od tego, jak małe były szanse jej powodzenia, i jak wielkie trudności napotykałaś. Swoją postawą wpoiłaś mi te same cechy. Bez nich nawet przez myśl by mi nie przeszło, żeby podróżować samotnie czy podejmować niewątpliwe ryzyko tak ekstremalnych przygód. Nigdy nie zdołam ci dostatecznie podziękować za pomoc w poszukiwaniu materiałów, czytaniu map, planowaniu trasy, przygotowywaniu fotokopii dokumentów, wreszcie w załatwianiu dla mnie wszystkiego, czego trzeba w podróży, a szczególnie w pilnowaniu, bym zawsze miał przy sobie potrzebne leki. Twoja troska o to, bym był bezpieczny i szczęśliwy, sprawiła, że moje podróże i całe moje życie to pasmo sukcesów. Dziękuję ci Mamo!

Dziękuję też tobie, Annette Giles, moja kochana siostrzyczko, przede wszystkim za twoją ogromną pomoc podczas pisania tej książki – i to nie tylko w przygotowywaniu materiałów czy poprawianiu błędów ortograficznych. Dziękuję ci przede wszystkim za dodawanie mi otuchy, gdy już wątpiłem, czy kiedykolwiek skończę ją pisać.

Serdeczne podziękowania dla Carol Johnstone, matki mojego przyjaciela, którego poznałem w Waszyngtonie, w Stanach Zjednoczonych podczas jednej z ostatnich podróży – za jej nadzwyczajne starania i za wiele długich godzin, które poświęciła na korektę tekstu i koordynację. Bez jej wytężonej i nieustannej pracy nie ukończyłbym tej książki.

Podobne podziękowania składam Celii Morris, wolontariuszce z miejscowej organizacji niewidomych w Birmingham oraz jej mamie, Eunice Woodhead.

Winien jestem wdzięczność wszystkim instytucjom naukowym, w których studiowałem, za pomoc w podniesieniu poziomu mojego życia i nabraniu zaufania do siebie samego oraz umiejętności podróżowania samodzielnie, bez niczyjej pomocy.

Moje podziękowania niech przyjmie wieloletni przyjaciel ze szkoły dla niepełnosprawnych, Will Harris. Will, to dzięki tobie poznałem radość mieszkania w tanich hostelach. Wspólnie przeżywaliśmy radość wielu podróży – w ojczyźnie i za granicą. To, że widzisz tylko na jedno oko, i często kręcisz się w kółko, zwykle ze mną uwieszonym u ramienia – było przyczyną mnóstwa przekomicznych przygód, zbyt wielu, by je wymienić.

Muszę podziękować pracownikom Wydziału Studiów Amerykanistycznych obecnego Northampton University. Wasza gotowość do stawiania czoła wszelkim problemom, jakie stwarzałem, zasługuje na największą pochwałę. Przyjęcie mnie na studia amerykanistyczne umożliwiło mi podróżowanie i studiowanie po Stanach, a także stało się pomostem do moich późniejszych podróży.

Geoff Parsons wspaniale zorganizował mi pomoc w czasie studiów w Karolinie Południowej, co pozwoliło mi podróżować po Stanach.

Gdyby nie uniwersytet w Northampton i możliwość studiowania w Stanach Zjednoczonych, nie poznałbym tak niezwykłych ludzi, jak James Gardner (Jimmy G.) i Will Clarke, z którymi serdecznie się zaprzyjaźniłem. Zrobiliście bardzo wiele, znosząc moje nieobliczalne, często niegrzeczne, niekontrolowane wyskoki, moje pijaństwo, a czasem i napaści słowne.

Podobnie – gdybym nie poznał Kate O’Brien lub Marcii Paul, moje zagraniczne studia nie byłyby możliwe. Obie wciąż są moimi dobrymi przyjaciółkami. Nawet więcej: stały mi się bliskie jak rodzina. Kate jest jedną z niewielu szczęśliwych (a może nieszczęsnych) osób, które miały okazję ze mną podróżować. Dzięki jej pomocy moje podróże stały się o wiele bardziej ekscytujące i zabawne. Młoda, seksowna damo! Ciągle mi było za mało twojej przyjaźni, twojej czarującej, niepohamowanej osobowości – to dzięki twoim namowom pojechałem do Australii. Marcia jest cudowną dziewczyną, cierpliwą, o niezwykle łagodnym usposobieniu. Marcio! To ty nauczyłaś mnie tak wiele o życiu. Ty obdarzyłaś mnie ciepłą, pełną zrozumienia przyjaźnią, ty zaoferowałaś miejsce, w którym zawsze mogę znaleźć drugi dom. Jesteś naprawdę nadzwyczajna. Obie przyjmijcie moje podziękowania.

Mnóstwo podziękowań należy się Studenckiemu Towarzystwu Podróży – za starania, czas i wysiłek, jaki włożyło w poszukiwania informacji przydatnych podczas moich podróży. Dziękuję pracownikom transportu na całym świecie za ich pomoc i cierpliwość w życzliwym kierowaniu mną na dworcach, lotniskach i przy przesiadkach. Dziękuję recepcjonistom hosteli za to, że starali się, by moje pobyty u nich były jak najmniej kłopotliwe i jak najwygodniejsze. To oni organizowali dla mnie rozmaite turystyczne atrakcje, prowadzili do sklepów i barów, pomagali się rozpakować i zadomowić – bardzo często daleko wykraczając poza swe zawodowe obowiązki. Wszystkim im winien jestem wdzięczność za to, że dzięki ich pomocy moje podróże były naprawdę niezwykłym doznaniem.

Moje podziękowania składam też Markowi Cooperowi z Akcji dla Niewidomych z Manchesteru. Dziękuję ci, Mark, za twoje wsparcie, za pomocne rady i za kontakty z wydawnictwami.

Jest grupa osób, które pomagały mi w sprawach ortografii, gramatyki i zdobywaniu ogólnych informacji. Są to: Gareth Thomas, Nick Freear i Nicola Berry-Salgado – przyjaciele z okresu moich studiów.

Muszę też podziękować mojemu wydawcy, pani Helen Hart z wydawnictwa Silverwood Books z Bristolu w Anglii – za zredagowanie i wydanie tej książki.

Wreszcie dziękuję wszystkim moim kolegom podróżnikom, znanym mi z nazwiska i nieznanym, których spotkacie w tej książce. Bez nich nie miałbym wam nic do opowiedzenia.

Tony Giles

Devon 2010

www.tonythetraveller.com

Mojemu ukochanemu ojcu

J. Derekowi Gilesowi,

który opuścił nas 1 sierpnia 1995 roku,

poświęcam

To on rozbudził we mnie pasję podróżowania

NOTA OD AUTORA:

Waluty wymieniane w tej książce są jedynie przybliżone: ich kurs mógł ulec zmianie. Przez cały czas mojego pobytu w danym kraju zapisywałem jego walutę, przeliczając ją na funty angielskie. Jeśli funty angielskie były niedostępne, korzystałem z dolarów amerykańskich.

W mojej pracy używałem rozmaitych miar:

Długość:

1 cal = 2,51 centymetra

1 stopa = 30 centymetrów

1 jard = 91 centymetrów

3 st. 4 cale = 1 metr

1 mila = 1760 jardów / 1,6 kilometra

Waga:

2,2 funta = 1 kilogram

14 funtów = 1 kamień / 6,8 kilograma

Szybkość podróżowania:

1 mila / godzinę = 1,6 kilometra / godzinę

Temperatura:

Należy liczbę stopni w skali Celsjusza pomnożyć przez 1,8 i do wyniku dodać 32 – wtedy otrzyma się liczbę stopni w skali Fahrenheita. By otrzymać liczbę stopni w skali Celsjusza, trzeba postąpić odwrotnie. Podaję kilka przykładów:

0 stopni = 32 Fahrenheita

5 stopni Celsjusza = 41 Fahrenheita

10 stopni Celsjusza = 50 Fahrenheita

15 stopni Celsjusza = 59 Fahrenheita

20 stopni Celsjusza = 68 Fahrenheita

PROLOG

Ta książka jest przeznaczona dla tych wszystkich podróżujących po drogach świata, którzy przeżywają dobre i złe chwile, którzy śmieją się albo walczą do ostatka ze swoim plecakiem – przyjacielem i wrogiem równocześnie. Napisałem ją też dla swojej rodziny i bliskich przyjaciół, których nieustannie porzucam, kiedy wybieram się na wędrówkę, oddalam się od nich i zostawiam ich niespokojnych i zdenerwowanych, bo nie wiedzą, co się ze mną dzieje, czy jeszcze żyję, czy może już umarłem… Bez nich byłbym nikim i nie mógłbym podejmować swoich zwariowanych wypraw.

Wreszcie – ta książka jest dla całego mnóstwa ludzi, którzy chcą podróżować, a nie wiedzą jak. Dla rodziców, którzy nie mogą zrozumieć, dlaczego ich dzieci chcą zwiedzać świat – niezależnie od tego, czy są niepełnosprawne, czy nie. A może w gruncie rzeczy ta książka jest dla ludzi, którzy są po prostu niepewni siebie i nie wiedzą dokładnie, jak ani gdzie znajdą odpowiedzi na swoje pytania?

Ta książka mówi, że jeżeli czegoś pragniemy i mamy do tego serce, możemy osiągnąć dosłownie wszystko. Ja pragnąłem tak mocno, że samotnie objechałem dookoła świat… już dwa razy! A skoro mnie się to udało, uda się i wam. Nie jestem pierwszą osobą, która tego dokonała i prawdopodobnie również nie ostatnią.

To wyjątkowa historia szaleństwa, przygody, picia, narkotyków, seksu i emocji – od czasu do czasu dla równowagi okraszona jedną czy dwiema historyjkami z podróży. Mam nadzieję, że ci, którzy sięgną po moją książkę, będą się dobrze bawić, bo ja doskonale się bawiłem, zdobywając swoje doświadczenia!

ROZDZIAŁ 1

Jak to się zaczęło

Zaczęło się, kiedy byłem jeszcze dzieckiem. Miałem jakieś dziewięć, może dziesięć lat, gdy starzejący się już tata opowiadał mi historie ze swojego życia na morzu i lądzie. Nie zdając sobie z tego sprawy, rozbudził w moim nieuporządkowanym jeszcze umyśle pewną świadomość, która poruszyła jakiś nerw i wykształciła pasję przygody, która kolei rozbudziła moją już wtedy niezmiernie żywą wyobraźnię i zasiała ziarenko, które wiele lat później wydało owoce. Chociaż tata próbował mnie chronić, to właśnie on, choć nie bezpośrednio, jest w znacznym stopniu odpowiedzialny za moje podróżnicze wyczyny. Urodził się w końcu lat dwudziestych XX wieku, a poszedł na morze tuż przed zakończeniem drugiej wojny światowej. Zaciągnął się do marynarki handlowej jako radiotelegrafista i służył w niej nadal już w czasach pokoju. Dzięki tej pracy podróżował do rozmaitych miejsc na świecie: do Australii, Kanady, Indii… Opowiadał mi, jak płynął w górę Rzeki Świętego Wawrzyńca w Kanadzie, gdzie ogromne, przerażające góry lodowe dosłownie o włos mijały jego statek. Przejechał pociągiem całą Australię, od wschodniego wybrzeża po zachodnie. Przebył wtedy równinę Nullarbor – trasę, o której ja wciąż marzę.

Opowiadania mojego ojca – prawdopodobnie nieco upiększone – urzekały mnie i ukształtowały moje pojęcie o podróżach. Obudziły we mnie pasję przygody. Ojciec i jego koledzy marynarze, przez długie tygodnie z dala od domu, borykali się z okrutnym, niebezpiecznym morzem w zimne, ciemne noce… Jego przygody dodają mi odwagi do walki z wszelkimi trudnościami, jakie napotykałem podczas swoich samotnych podróży. Ojciec był dobrym człowiekiem, a pęd do przygód miał zakodowany w sercu.

Moje podróże tak naprawdę zaczęły się, kiedy jeszcze byłem nastolatkiem. Mój najbliższy przyjaciel, Will Harris, widzący tylko na jedno oko i z niesprawną ręką, wprowadził mnie w tajniki pomieszkiwania w hostelach. Miałem wtedy dziewiętnaście lat: przepełniały mnie entuzjazm i energia, a język miałem bardziej niż niewyparzony. Wyobraźcie sobie, że byliśmy wtedy w drodze, ni mniej ni więcej, tylko do Norwich! To przypominało wędrówkę na koniec świata i z powrotem. Norwich to odległe, na pozór bez znaczenia, zimne, rolnicze miasto. Szliśmy tam na koncert rockowy – coś, co przez kilka lat było moją pasją. Z plecakami na ramionach ruszyliśmy więc w kierunku chłodnego Norwich. Po długiej podróży pociągiem zameldowaliśmy się w naszym, zawczasu zarezerwowanym hostelu. Wychodząc na koncert, poprosiliśmy właściciela, żeby zostawił otwarte drzwi, bo planowaliśmy wrócić bardzo późno. Koncert odbywał się daleko od centrum, na uniwersytecie, w pobliżu lotniska, ale ostatecznie znaleźliśmy to miejsce i doskonale się bawiliśmy. Sprawy przybrały nieciekawy obrót, kiedy William zaproponował, żebyśmy wracali piechotą. Pomysł był idiotyczny: po ciemku, w dodatku w mieście, którego nie znaliśmy! Jednak posłusznie szedłem za nim, klnąc w żywy kamień.

W końcu dotarliśmy do hostelu. Do wnętrza dostaliśmy się dość łatwo, ale kiedy chcieliśmy wejść do sypialni, okazało się, że jest zamknięta. Próbowaliśmy obu kluczy, jednak drzwi ani drgnęły. Była już pierwsza w nocy, wobec czego wdarliśmy się do innej, pustej i na szczęście otwartej sypialni. Dopiero rano właścicielowi udało się sforsować uparty zamek. Zabraliśmy nasze graty i wynieśliśmy się. Cóż za wstęp do życia w młodzieżowych hostelach i podróżowania! Niemniej nadal zatrzymywałem się w hostelach i do tej pory to robię. Nawiasem mówiąc, powinienem chyba zaznaczyć, że jestem kompletnie niewidomy i w osiemdziesięciu procentach głuchy na oba uszy!

Tamto doświadczenie otworzyło przede mną drzwi do nowego, podniecającego świata, a nigdy nie oglądałem się za siebie. Nie mam zamiaru korzystać z żadnych innych rodzajów zakwaterowania, bo przecież hostele to miejsca wyjątkowo ciekawe i z reguły niedrogie. Zawsze kłębi się w nich tłum najrozmaitszych ludzi. To wspaniały sposób, by poznać nowe, fascynujące osoby ze wszystkich środowisk. Hostele są idealne dla każdego turysty. Te, należące do Międzynarodowego Stowarzyszenia Schronisk Młodzieżowych[1], i inne, niezależne hostele są teraz prawie we wszystkich krajach, włącznie z tak zwanym rozwijającym się światem.

1 Youth Hostel Association-Hostel Intenational (YHA-HI) – przyp. red.

Za granicą początkowo zatrzymywałem się w hostelach YHA-HI, ale ostatecznie doszedłem do wniosku, że panuje w nich nieco zatęchła atmosfera. Miałem wrażenie, że obowiązuje za dużo przepisów, takich jak zakaz picia alkoholu, zakaz palenia czy obowiązek wracania nie później niż o określonej godzinie. Niezależne hostele są zwykle w tych sprawach o wiele bardziej tolerancyjne, chociaż ostatnio też gwałtownie się zmieniają. Co prawda, specjalnie mnie to nie martwi, bo zazwyczaj zależy mi tylko na łóżku, a panującego wokół bałaganu i tak nie widzę! Jednak, kiedy nie mam żadnej innej możliwości, nadal korzystam z usług hosteli YHA.

Pierwszy raz byłem za granicą bardzo wcześnie, już jako mały chłopiec. Gdy miałem czternaście lat, pojechałem z rodzicami na grecką wyspę Rodos. Uwielbiałem pocić się w upale, pływać w Morzu Egejskim, czuć pod stopami pył zakurzonych ulic i zjadać tyle spaghetti, ile tylko było mi wolno. Jako piętnastolatek pojechałem do Stanów na wakacje szkolne, a pięć lat później, tuż przed rozpoczęciem studiów uniwersyteckich – razem z przyjacielem przez dwa tygodnie wędrowaliśmy po Stanach z plecakami.

W tym samym roku odwiedziłem też Trier, niewielkie miasteczko w południowych Niemczech – w ramach zorganizowanych wakacji. Moją pierwszą samodzielną podróżą był wyjazd do Karoliny Południowej, na wschodnie wybrzeże Ameryki – jako część moich studiów. Cóż to było za doświadczenie!

Te pierwsze wyprawy pomogły mi uporać się z takimi przeszkodami, jak przepełnione lotniska, znajdowanie kwater, szukanie miejsc, w których mogłem uzyskać informacje o wycieczkach i otrzymać materiały do przestudiowania.

Pragnienie podróżowania przejąłem od rodziców, a umiejętność podejmowania takich wyzwań zdobyłem dzięki wierze w siebie. Tę wiarę zyskałem w specjalistycznej szkole z internatem dla dzieci z wadami wzroku. Szkoła była daleko od domu. Dzięki temu wcześnie stałem się niezależny, a to z kolei przyspieszyło moje poznawanie świata. Szkoła z internatem, do której chodziłem, stała się potem instytucją dla dzieci z wszelkiego rodzaju problemami. To była dodatkowa korzyść: przebywanie wśród ludzi z najrozmaitszymi upośledzeniami było ogromnie pouczające, gdyż dowiodło, że chociaż niektórzy różnią się od innych, ich kalectwo nie wpływa na ich inteligencję czy emocjonalność.

Mój ówczesny najlepszy przyjaciel cierpiał na dystrofię mięśni, chorobę powodującą stopniowy ich zanik – właściwie ten chłopak codziennie po trochu umierał. Jego śmierć w wieku zaledwie szesnastu lat była dla mnie wstrząsem, pozostawiła w moim życiu próżnię. Aby przed nią uciec, zacząłem pić. Dopiero później uświadomiłem sobie, że właśnie wpływ jego życia na moje i późniejsza śmierć były moim najbogatszym doświadczeniem. W wędrówkach po świecie często spotykam samotnie podróżujących nieznajomych. Wypijam z nimi parę drinków, czasami wspólnie coś organizujemy, a potem się rozchodzimy – każdy w swoją stronę. Śmierć mojego przyjaciela nauczyła mnie, że muszę radzić sobie z tymi krótkotrwałymi znajomościami i z ich – często błyskawicznym – zakończeniem.

Edukację kontynuowałem na uniwersytecie. Studiowałem amerykanistykę, co pozwoliło mi jednocześnie podróżować, zdobywać wykształcenie i korzystać z rozkoszy życia: głównie z alkoholu, narkotyków i seksu! Zacząłem pić, kiedy miałem osiemnaście lat, i prawdopodobnie zacząłbym wcześniej, gdyby nie ograniczenia obowiązujące w internacie. Piłem dlatego, że to angielski zwyczaj, i dlatego, że alkohol pomagał mi wyjść z depresji po stracie najlepszego przyjaciela, a także po śmierci taty, który zmarł rok wcześniej. Potrzebowałem czegoś, co przywróciłoby mi spokój, a cydr świetnie się do tego nadawał. Zacząłem dość przyzwoicie, ale później często bywałem tak pijany, że wyrzucali mnie z barów. Nawet do mojego miejscowego pubu miałem zakaz wstępu przez sześć miesięcy!

Kiedy już w dużym stopniu zgłębiłem geografię, a jeszcze bardziej gruntownie historię, byłem w stanie zrozumieć świat. Połączenie miłości i zachęty ze strony rodziny oraz specjalistyczne wykształcenie, które otrzymałem, umożliwiły rozszerzenie ogólnej wiedzy o świecie, pozwalając mi w późniejszych latach stosunkowo łatwo po nim podróżować.

ROZDZIAŁ 2

Pytanie – dlaczego?

Dostępne w pełnej wersji

ROZDZIAŁ 3

Na podbój Ameryki

Dostępne w pełnej wersji

ROZDZIAŁ 4

Z Nowego Orleanu do Kalifornii

Dostępne w pełnej wersji

ROZDZIAŁ 5

Wyprawa na antypody

Dostępne w pełnej wersji

ROZDZIAŁ 6

Wybrzeże Australii

Dostępne w pełnej wersji

ROZDZIAŁ 7

Podróż po wyspach Nowej Zelandii

Dostępne w pełnej wersji

ROZDZIAŁ 8

Kiwi Experience

Dostępne w pełnej wersji

ROZDZIAŁ 9

Nowa Zelandia – dzika i groźna

Dostępne w pełnej wersji

ROZDZIAŁ 10

Nowa Zelandia

Queenstown i południowy kraniec kraju

Dostępne w pełnej wersji

ROZDZIAŁ 11

Australia. Wybrzeże Zachodnie

Dostępne w pełnej wersji

ROZDZIAŁ 12

Południowo-Wschodnia Azja – narody ze snów i marzeń

Dostępne w pełnej wersji

EPILOG

Dostępne w pełnej wersji

GDZIE SĄ TERAZ?

Dostępne w pełnej wersji

BIBLIOGRAFIA

Dostępne w pełnej wersji

Table of Contents

PODZIĘKOWANIA

NOTA OD AUTORA:

PROLOG

ROZDZIAŁ 1. Jak to się zaczęło

ROZDZIAŁ 2. Pytanie – dlaczego?

ROZDZIAŁ 3. Na podbój Ameryki

ROZDZIAŁ 4. Z Nowego Orleanu do Kalifornii

ROZDZIAŁ 5. Wyprawa na antypody

ROZDZIAŁ 6. Wybrzeże Australii

ROZDZIAŁ 7. Podróż po wyspach Nowej Zelandii

ROZDZIAŁ 8. Kiwi Experience

ROZDZIAŁ 9. Nowa Zelandia – dzika i groźna

ROZDZIAŁ 10. Nowa Zelandia Queenstown i południowy kraniec kraju

ROZDZIAŁ 11. Australia. Wybrzeże Zachodnie

ROZDZIAŁ 12. Południowo-Wschodnia Azja – narody ze snów i marzeń

EPILOG

GDZIE SĄ TERAZ?

BIBLIOGRAFIA