Marco Malvaldi

GRA W CIEMNO

Przełożył
Paweł Bravo

NOIR SUR BLANC

Spis treści

Karta redakcyjna

Początek

Tytuł oryginału: LA BRISCOLA IN CINQUE

Opracowanie redakcyjne: KLEMENS GÓRSKI

Korekta: BEATA WYRZYKOWSKA, ELŻBIETA JAROSZUK

Projekt okładki: WITOLD SIEMASZKIEWICZ

Grafika na okładce: © Christie’s Images/Corbis/Fotochannels

Skład i łamanie: COMTEXT-M

Copyright © 2007 Sellerio editore, via Siracusa 50, Palermo
For the Polish edition
Copyright © 2014, Noir sur Blanc, Warszawa
All rights reserved

ISBN 978-83-7392-474-1

Oficyna Literacka Noir sur Blanc Sp. z o.o.
ul. Frascati 18, 00-483 Warszawa
e-mail: nsb@wl.net.pl
księgarnia internetowa: www.noirsurblanc.pl

Konwersja: eLitera s.c.

Początek

Jedyna przyjemna rzecz, jaka może się zdarzyć o drugiej po południu w połowie sierpnia, kiedy powietrze osiąga stan płynny i ludzie starają się nie myśleć o tym, że do kolacji brakuje sześciu – siedmiu godzin, to wyjście do baru na jednego w towarzystwie przyjaciół.

Siada się przy stolikach w ogródku, układa się spodnie, przepocone w kroku tak, że można by je wyżymać, odparowuje dziesięć sekund, a potem się wraca w magiczny sposób do siebie. Kolega, będący w najlepszej formie z całej paczki, idzie do baru złożyć zamówienie, bo barman na widok nadchodzących patrzy z nienawiścią i zaczyna od razu płukać kieliszki (a raczej kieliszek, ten sam od pięciu minut), jeśli więc ktoś się nie ruszy, żeby zamówić, to zapomnij o drinku.

Przy tym ważna jest bryzka. Ten ledwo wyczuwalny wietrzyk o właściwej sile, który lekko odkleja koszulę od ciała, delikatnie liczy kręgi i odświeża skórę między palcami stóp wymęczonych podeszwami japonek. Ale tak delikatny, że nie psuje fryzury. Jodowy aromat bryzy rozszerza nozdrza, zachęca do głębszego wdechu, i kiedy wreszcie bohater, który się podjął roli kelnera, powraca z napojami i talią kart, nastrój jest znów całkiem dobry, a popołudnie nieco się skraca. W wieku dwudziestu lat można to nazwać przyjemnością. Po osiemdziesiątce stanowi sól życia.

Grupka przed barem „Lume” w centrum Pinety składa się z czterech jakże dziarskich staruszków, charakterystycznych dla tej okolicy. Dwie pozostałe, konkurencyjne w swej typowości grupy, złożone z dziadków z laską i wnuczkiem oraz staruszek szydełkujących na progu domu, nie dorównują im liczebnie i coraz trudniej je spotkać.

U progu nowego, jakże godnego pożałowania wieku Pineta stała się modnym nadmorskim kurortem, dlatego wydział promocji i rozwoju gminy zabrał się do nieubłaganego wytępienia wyżej wymienionych kategorii, zwracając przeciw nim miejską architekturę: tam, gdzie był bar z polem do gry w bule, zrobiono plenerową dyskotekę, w lasku zamiast jordanka dla wnuczków powstała siłownia pod chmurką, nie sposób nigdzie znaleźć ławki, tylko stojaki dla motocykli.

Naszą czwórkę musi chyba łączyć przyjaźń, jeśli sądzić po sposobie, w jaki się kłócą. Trzech zasiadło z papieską godnością na plastikowych krzesełkach, czwarty stoi i trzyma tacę z talią kart, fernetem, piwem i sambuką. Jeden z siedzących wije się, jakby go ukąsiła tarantula.

Wyraźnie czegoś brakuje.

– A kawa?

– Nie zrobił mi.

– Nie zrobił? A to czemu?

– Powiedział, że jest za ciepło.

– Ale czy to nie ja tu decyduję, czy jest za ciepło na picie kawy? Już wystarczy, że ta zołza, moja córka, wylicza mi papierosy, teraz barman też się martwi o moje zdrowie? Zaraz mu dam do wiwatu!

Ampelio Viviani, lat osiemdziesiąt dwa, emerytowany kolejarz, były nie najgorszy kolarz amator i niezaprzeczalny zwycięzca zawodów w przeklinaniu, obecnych (oficjalnie!) w programie festynu komunistycznej gazety „l’Unità” w Navacchio, przez dwadzieścia sześć lat, począwszy od 1956 roku, wstaje dumnie z pomocą laski i zmierza buńczucznie do baru.

– Popatrz, popatrz, jak ruszył tym razem, zupełny Ronaldo.

– Masz na myśli to, jak trzymał laskę?

Dotarłszy do kontuaru, zwraca się do barmana, wygrażając laską:

– Massimo, zrób mi kawy.

Massimo, pochylony nad zlewem, kroi cytryny i ta czynność wydaje się pochłaniać go bez reszty, niczym medytacja mnicha buddyjskiego.

W równie ascetyczny sposób odpowiada:

– Żadnej kawy, jest za ciepło. Potem, być może.

– Słuchaj no, kochasiu, zaliczyłem wojnę w Abisynii, i myślisz, że dla mnie jest za duży upał, żeby się kawy napić?

Wciąż nie podnosząc głowy, Massimo odpowiada:

– Nie jest za ciepło, żeby ją pić, ale żeby ją zrobić. Naprawdę chciałbyś, żebym podszedł do tej łaźni parowej i spocił się jak wół? Dla marnej, cienkiej kawy, która nie wyszłaby wcale dobra przy takiej wilgotności? Weź lepiej mrożoną herbatę, ja stawiam.

– Mrożona herbata, mmm, jeśli miałbym ochotę źle się poczuć, tobym został w domu z twoją babcią oglądać Michele Cucuzzę. Moja noga więcej nie postanie w tym barze.

Massimo wreszcie podnosi głowę. Około trzydziestki, kręcone włosy, broda, coś arabskiego w wyglądzie, co podkreśla piracka koszula długa do kolan, jakoś cudownie wolna od śladów potu. Patrzy krzywo, naburmuszony. Podnosi na chwilę wzrok do nieba, ale bez teatralnej przesady. Potem, znów kierując swoją uwagę na cytryny, odpowiada:

– Słuchaj no, dziadek, to jest jedyny bar w Pinecie, gdzie cię tolerują, a to tylko dlatego, że należy do mnie. Poczekasz więc sobie na kawę ze dwie – trzy godziny. I tak nie musisz nigdzie iść do pracy.

– Nalej grappy, szlag by moją córkę trafił.

Ampelio wrócił do stolika. Aldo, ten z restauracji „Boccaccio”, tasuje karty i pyta:

– W co gramy: scopa, briscola, tresette?

Pozostali dwaj goście przy stoliku podnoszą głowy. Gino Rimediotti, siedemdziesiąt pięć źle znoszonych lat, emerytowany urzędnik pocztowy, odzywa się jak zwykle:

– Mnie wszystko jedno. Wystarczy, że nie będę grał w parze z nim.

– Cwaniaczek, zawsze zwala winę na mnie...

– No jasne, że twoja wina. Nie pamiętasz, jakie karty zeszły, nawet gdyby cię mieli powiesić.

– Gino, lubię cię, ale posłuchaj: gość, który przy kartach mruga do drugiego tak, jakby połknął żwir, powinien siedzieć cicho i już. Kiedy zgarniasz trójkę, robisz takie miny, jakbyś dostał zawału. Nawet ludzie w barze widzą, jakie lewy masz w ręku.

Czwarty mężczyzna nazywa się Pilade Del Tacca. Całe życie ze spokojem przygląda się przemijaniu siedemdziesięciu czterech wiosen, a teraz radośnie obnosi swoją nadwagę. Lata ciężkiej pracy w urzędzie gminy Pineta, gdzie jeśli nie zjesz cztery razy śniadania, jesteś nikim, ukształtowały zarówno jego fizys, jak i charakter. Był nie tylko źle wychowany, ale i upierdliwy.

Aldo przestaje tasować, nadchodzi kluczowa chwila. Obojętnym głosem wyjaśnia, że nie może być tak, że zawsze decyduje on albo Ampelio, a potem Del Tacca marudzi: „Czemu znowu my. Sami wybierajcie albo róbmy co innego”.

Ampelio mówi: „Ja tam mogę wybierać, ale jak nie pasuje, to możemy zamienić pary”. Del Tacca zaraz pyta: „A komu niby nie pasuje?”. Gino podpowiada: „Chyba twojej pieprzonej matce, no bo co, wszystkim?”. Powietrze gęstnieje, nie czuć już bryzy.

W tej ciszy Massimo wychodzi z baru, bierze krzesełko, dosiada się do grupki. Zapala papierosa, podnosi karty, zagaduje:

– Zostawiłem dziewczynę w barze samą, o tej porze i tak nie ma nikogo. Macie ochotę na partyjkę briscoli w pięciu?

Nie muszą nawet wymieniać się spojrzeniami. Oczy się świecą, szklanki opróżnione, łokcie na stół i jazda.

Na briscolę w pięciu zawsze jest ochota.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki