Wydanie elektroniczne

BELINDA ALEXANDRA

Współczesna pisarka australijska, autorka pięciu powieści historycznych: Belinda Alexandra. Współczesna pisarka australijska, autorka pięciu powieści historycznych: Dzika lawenda, Biała gardenia, Toskańska róża oraz Silver Wattle i Golden Earrins. Jej matka jest Rosjanką, ojciec – rodowitym Australijczykiem. Belinda jest zapaloną podróżniczką. Jako wolontariuszka pracuje dla NSW Wildlife Information and Rescue Service w Australii; pełni też funkcję ambasadorki World League for the Protection of Animals.

www.facebook.com/BelindaAlexandraAuthor

Tej autorki

TOSKAŃSKA RÓŻA

ZŁOTE KOLCZYKI

Tytuł oryginału:

TUSCAN ROSE

Copyright © Belinda Alexandra 2010

All rights reserved

First published in Europe by HarperCollins Publishers Australia Pty Ltd. in 2011

This edition published by arrangement with HarperCollins Publishers Australia Pty Ltd.

Polish edition copyright © Wydawnictwo Albatros A. Kuryłowicz 2013

Polish translation copyright © Joanna Danielak 2013

Redakcja: Magdalena Hildebrand

Ilustracje na okładce: Shutterstock Oleg Gekman (kobieta), Petr Malyshev (róża)

Projekt graficzny okładki: Andrzej Kuryłowicz

ISBN 978-83-7885-133-2

Wydawca

WYDAWNICTWO ALBATROS A. KURYŁOWICZ

Hlonda 2a/25, 02-972 Warszawa

www.wydawnictwoalbatros.com

Niniejszy produkt jest objęty ochroną prawa autorskiego. Uzyskany dostęp upoważnia wyłącznie do prywatnego użytku osobę, która wykupiła prawo dostępu. Wydawca informuje, że publiczne udostępnianie osobom trzecim, nieokreślonym adresatom lub w jakikolwiek inny sposób upowszechnianie, kopiowanie oraz przetwarzanie w technikach cyfrowych lub podobnych – jest nielegalne i podlega właściwym sankcjom.

Skład wersji elektronicznej:

Virtualo Sp. z o.o.

Spis treści

- O autorce

- Tej autorki

- Dedykacja

- Prolog

- CZĘŚĆ I

- 1

- 2

- 3

- 4

- 5

- 6

- CZĘŚĆ II

- 7

- 8

- 9

- 10

- 11

- 12

- 13

- 14

- 15

- CZĘŚĆ III

- 16

- 17

- 18

- 19

- 20

- 21

- 22

- 23

- 24

- 25

- 26

- 27

- 28

- 29

- Od autorki

- Podziękowania

- Przypisy

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

Rodzinie i przyjaciołom

w podziękowaniu za Waszą miłość i wsparcie

Prolog

Florencja, 1914

Mężczyzna zatrzymuje się w drzwiach, chwiejąc się na nogach, po czym wybiega na krętą ulicę i kieruje się w stronę rzeki. Odległość, jaką pokonuje, przemierzając miasto, przyprawia go o zadyszkę. To od niego zależy los niemowlęcia, które ukrywa pod płaszczem. Przeraża go myśl, że jeśli nie zaniesie dziewczynki w bezpieczne miejsce i nie zdąży wrócić, zanim zaczną coś podejrzewać, to oboje będą zgubieni.

Na odgłos uderzających o bruk kopyt jeżą mu się włosy. Odwraca się, żeby stawić czoło pościgowi, ale dostrzega jedynie wóz kupiecki załadowany świecami i workami mąki. Chowa się w przejściu pomiędzy dwoma domami. Chociaż w powietrzu czuć chłód, niemowlę przytulone do jego piersi ogrzewa mu ciało. Mężczyzna odsłania płaszcz i zerka na twarz dziewczynki.

– Dzięki ci, Boże, za głęboki sen niemowląt – szepcze i głaszcze policzek dziecka szorstką dłonią bez rękawiczki. Spogląda w niebo i usiłuje wymazać z pamięci obrazy ostatnich kilku godzin, drży na wspomnienie bladej twarzy matki i… krzyków – tak przerażających, że wydawało mu się nieprawdopodobne, aby pochodziły z ust człowieka.

Skradając się ulicami, spotyka grupę nastolatków kręcących się przy fontannie. Jego uwagę zwraca wyróżniający się spośród całej reszty wychudzony chłopak w pogryzionym przez mole szaliku. Mężczyzna oblizuje usta i szczerzy zęby, lecz po namyśle rezygnuje z konfrontacji i skręca w zaułek. – E allora! – zawołał za nim młody człowiek, nie ruszając się z miejsca.

Może ten chłopak chciał tylko przypalić papierosa. To jednak nie czas na ryzyko, Florencja jest na krawędzi wojny. Wyłania się z uliczki. Widzi przed sobą wolno płynącą rzekę Arno, lśniącą w blasku zachodzącego słońca. Ponte Vecchio, most nad Arno, mieni się złotem promieni słonecznych. Pamięta, że gdy po raz pierwszy zobaczył Florencję, był pewien, że jest to najpiękniejsze miasto na świecie. Lecz wtedy był zbyt naiwny i nie zdawał sobie sprawy, że piękno ma dwa oblicza i że wspaniała fasada może ukrywać zgniliznę. Biegnie przez most, ignoruje nawoływania złotników, którzy pakują swoje towary, licząc na ostatni utarg. Podąża brzegiem rzeki Arno, dopóki jego przedwcześnie posiwiałe włosy i obszerny płaszcz nie zaczynają przyciągać uwagi par młodych kochanków na wieczornym spacerze. Szybko więc skręca w ulicę zabudowaną wąskimi kamienicami, po czym cofa się do via Maggio, a następnie do placu, na którym czuć zapach płonących węgli i wilgotnych kamieni. Wiatr rozwiewa liście po bruku. Mężczyzna staje przed wysokimi murami klasztoru. W zapadającym zmierzchu uważnie przygląda się kamieniom, z nadzieją szuka okna życia. Nie znalazł go. Klasztor w mieście, w którym dorastał, miał w ścianie drzwi obrotowe, w których można było zostawić dziecko zakonnicom, nie pokazując im swojej twarzy. Ponieważ średniowieczne praktyki wyszły z mody, wyparte przez współczesnego ducha włoskiego liberalizmu, mężczyzna nie ma wyboru: musi zastukać do drzwi. Nie otrzymując żadnej odpowiedzi, puka mocniej. Słychać odgłos kroków po drugiej stronie muru i po chwili ktoś otwiera kraty. Wie, że ten ktoś bacznie mu się przygląda, ale jest zbyt ciemno, żeby dojrzeć twarz obserwatora. Drzwi się otwierają, widzi przed sobą postać w czarnej szacie. Wyczuwa u zakonnicy niezdecydowanie. Siostry zakonne nie mają zwyczaju przyjmować obcych mężczyzn w środku nocy.

– Przyniosłem dziecko – mówi.

Boi się, że zakonnica go odeśle. Istnieje specjalny przytułek dla podrzutków, Ospedale degli Innocenti, ale jest zatłoczony i panują w nim złe warunki higieniczne, dzieci często tam umierają. Dlatego najlepszą szansą dla niemowlęcia jest klasztor. Mężczyzna odczuwa ulgę, gdy zakonnica oświetla schody i daje mu znak, żeby wszedł do środka. Ogląda się za siebie, po czym idzie za siostrą w kierunku przedsionka. Drzwi zamykają się za nim z trzaskiem, uniemożliwiając nocy wtargnięcie do środka. W klasztorze rozbrzmiewają śpiewy – siostry odprawiają modlitwy. Zakonnica prowadzi go do rozmównicy i zapala światło. Jest młodą dziewczyną, ma nie więcej niż dwadzieścia lat i sympatyczną twarz. Spogląda na niego, a on dostrzega w jej oczach dobroć. Raptownie opuszcza go cała siła, która pozwoliła mu wykraść niemowlę, aby znaleźć dla niego bezpieczne schronienie. Ledwie widzi przez łzy.

– Proszę, niech pan wejdzie – mówi siostra zakonna, wskazując mu krzesło.

Wyostrzonym węchem mężczyzna wyczuwa na jej rękawach zapach rozmarynu i tymianku. Może pracuje w ogrodzie klasztornym? A może w kuchni?

Mężczyzna odsłania płaszcz, pokazując ukryte pod nim dziecko. Dziewczynka właśnie się obudziła. Ma zaciśnięte piąstki i otwartą buzię; cicho popłakuje. Gdy zakonnica bierze dziecko w ramiona, w jej oczach pojawia się blask.

– Ćśśś, ćśśś – uspokaja niemowlę. – Jesteś głodna, tak, maleńka? Odwraca się do mężczyzny.

– A matka? – pyta delikatnie. – Czy może przyjść i ją nakarmić?

– Nie – odpowiada mężczyzna, unikając jej wzroku. Dochodzi do wniosku, że kobieta krzywi się, bo uznała go za ojca dziecka. A on stracił rodzinę dawno temu. Czy zakonnica pomyśli, że jego żona zmarła przy porodzie? Albo że go zostawiła? Lub że są, jak wiele innych ludzi w mieście, zbyt biedni i schorowani, żeby wykarmić kolejne dziecko?

– Jest u nas mamka karmiąca dzieci, których matki są chore – oznajmia zakonnica. – Nie będziemy musieli zanosić tego maleństwa do balie. – Nasłuchał się różnych historii na ten temat: kobiety, tak zwane balie, na zlecenie klasztorów opiekują się porzuconymi noworodkami, ale nie zawsze w higienicznych warunkach. Wygląda na to, że dziewczynka ma podwójne szczęście. Sam jest zdumiony tą odmianą losu. Pod czarną szatą zakonnicy dostrzega jej ładną figurę. Gdyby nie była poślubiona Chrystusowi, na pewno okazałaby się wspaniałą matką. Dziecko jest w dobrych rękach.

– Będzie ją pan odwiedzał? – pyta. Mężczyzna kręci głową, na co zakonnica się wzdryga. Przybysz patrzy, jak kobieta wodzi palcem po smagłej buzi niemowlęcia. To delikatne dziecko, urodzone do lepszego życia, myśli mężczyzna. Teraz będzie żyło w biedzie, ale lepsza bieda niż… Znów słychać śpiew zakonnic. Podniosłe dźwięki poruszają jego serce. Spełnił swą powinność.

– Jeśli zmieni pan zdanie, zawsze może pan przyjść. Zapamiętam pana – mówi zakonnica. Przez chwilę oboje milczą. Po czym mężczyzna odpowiada:

– Najlepiej byłoby dla niej, gdyby pozostała anonimowa. Nie znając imienia, jakie nadano jej po urodzeniu, i swego pochodzenia, będzie bezpieczniejsza.

Siostra zbladła. Według niej miała prawo znać imię matki dziecka, ale przyjęła do wiadomości, że kontynuowanie tego tematu jest ryzykowne. Mężczyzna kieruje się do przedsionka. Siostra podąża za nim. Przybysz chwyta za klamkę i otwiera drzwi, wpuszczając do środka zimny powiew wiatru. Odwraca się, żeby po raz ostatni spojrzeć na zakonnicę i dziecko. I wtedy zauważa jedyny obraz, który zdobi białą ścianę za nimi: Madonnę z Dzieciątkiem.

– Niech was obie ma w swojej opiece – mówi.

– Pana również – odpowiada zakonnica.

Mężczyzna kiwa głową i wyrusza w noc.

Siostra zanosi dziecko do refektarza, gdzie płonie ciepły ogień. Kładzie niemowlę na kolanach, sprawdza pieluszki, czy nie są mokre. Wyczuwa coś twardego na udzie dziecka: mały srebrny kluczyk.

– To jakieś czary – mówi do siebie. Powiedziała nieznajomemu, że go zapamięta, i jest pewna, że tak będzie. Z czujnym spojrzeniem, posiwiały, przypominał wilka, który przybrał ludzką postać. Lecz nie uosobienie zła, co przypisuje się temu zwierzęciu w legendach.

Ten wilk był poczciwy. I bardzo potrzebował odkupienia.

CZĘŚĆ I

1

Rosa Bellocchi czuła się, jakby powoli umierała. Jej życie wkrótce miało się zmienić, a wszystko, co znajome, wymykało jej się z rąk. Siedziała z siostrą Maddaleną w klasztornej kuchni, jak co rano, odkąd ukończyła swoją edukację w klasztorze Santo Spirito. Okna wyłożonej terakotą kuchni, z drewnianą ławką pośrodku, wychodziły na dziedziniec i figurę świętego Augustyna. Pomimo ognia płonącego w żeliwnym piecyku czuło się chłód wczesnej wiosny, dlatego kobiety przesunęły krzesła w stronę słońca, którego promienie wpadały przez okno. Siostra Maddalena obierała ziemniaki, Rosa siedziała wyprostowana, z napiętymi mięśniami brzucha, trzymając na kolanach flet. Udawała, że uczy się hymnu, którego nuty rozłożyła sobie na pulpicie, ale myślami była gdzie indziej.

Czy dzisiaj po raz ostatni siedzimy tutaj razem? – pytała sama siebie.

Siostra Maddalena miała zwyczaj śpiewania podczas pracy w kuchni. Choć klasztor był miejscem medytacji, przestronne sale i labirynty korytarzy niosły dźwięki i co rano piękny śpiew siostry Maddaleny ze słodkim akompaniamentem fletu Rosy docierał do najdalszych zakątków klasztoru. Zakonnice pracujące w ogrodzie warzywnym podnosiły głowy i wytężały słuch, aby usłyszeć niebiańską muzykę, a starszym siostrom udającym się po śniadaniu na spoczynek śniły się anioły. Lecz tego ranka siostra Maddalena pracowała w ciszy, ogarnięta żalem, którego nie pozwalała jej uzewnętrznić głęboka wiara. Rosie serce krajało się na myśl, że zostanie rozdzielona z osobą, która była jej bliska jak matka. Ich zażyłość, więź, jaka zrodziła się pomiędzy nimi w ciągu tych lat spędzonych wspólnie w kuchni, przestanie istnieć i wszystkie przyszłe rozmowy będą odbywały się w rozmównicy, przez kratkę, w obecności „siostry słuchającej”.

Opuszczę jedyny dom, jaki kiedykolwiek miałam, rozmyślała Rosa.

Jej spojrzenie padło na słowa hymnu: Największą radością jest poświęcić siebie samego dla dobra innych. Przypomniała sobie wtedy swoją rozmowę z Badessą sprzed kilku dni.

– Chociaż świat zewnętrzny uważa, że nasze życie jest bardzo ubogie, my czerpiemy z niego radość – powiedziała jej Badessa. – Nasza wiara jest pełna uniesień, a my w naszej wspólnocie okazujemy sobie zrozumienie, jakiego brakuje w wielu rodzinach. Jednak do tego życia trzeba zostać powołanym… a ty, Roso, nie zostałaś do niego powołana.

Rosa, której ciemnoniebieskie oczy skupiły się na obrazie wiszącym za biurkiem Badessy i przedstawiającym Wniebowstąpienie, otworzyła usta, żeby coś powiedzieć, ale po chwili je zamknęła. Usiłowała poczuć w sobie „powołanie”, lecz nigdy nie usłyszała spokojnego głosu, o którym siostry opowiadały z takim uniesieniem.

– Czuję w sobie powołanie – odpowiedziała Badessie – do czegoś…

Badessa zdjęła okulary, przetarła oczy i znów je włożyła.

– Biorąc po uwagę twoją inteligencję i bystrość, Roso, nie wątpię, że Bóg ma wobec ciebie wielkie zamiary. Ale nie tutaj, wśród klasztornych ścian. Nie z nami wypełnisz jego plany.

Serce Rosy zaczęło gwałtownie bić. Wiedziała, że ten moment kiedyś nadejdzie, ale nie była przygotowana, że to może się stać już teraz. Starsze dziewczęta, które zdobyły wykształcenie w klasztorze, zostały wydane za mąż za kawalerów z porządnych florenckich rodzin. Ale w przypadku Rosy – sieroty – nie było takiej możliwości.

– Rozmawiałam z don Marzolim – podjęła Badessa. – Również nasz ksiądz jest zgodny co do tego, że byłabyś dobrą guwernantką, dlatego zasięga informacji w rodzinach naszych patronów, żeby dowiedzieć się, czy nie potrzebują kogoś do pracy w tym charakterze. Przecież zdałaś z wyróżnieniem matematykę i muzykę, do tego znasz angielski, francuski i niemiecki.

– Mogłabym uczyć… w naszej szkole – wyrzuciła z siebie Rosa, po czym umilkła na widok podniesionych brwi Badessy. To, żeby zamieszkała w klasztorze, nie będąc zakonnicą, nie wchodziło w rachubę. Nie mogłaby udawać, że ma powołanie, nawet w obliczu konieczności opuszczenia klasztoru.

– Kiedy zostajesz zakonnicą, nadal możesz być matką i panną młodą, tylko w inny sposób – powiedziała jej kiedyś siostra Maddalena. – Na uroczystość mojego wyświęcenia przyjechała do mnie rodzina, a ja byłam w białym welonie.

Niektóre z sióstr zakonnych miały braci i siostry, z którymi spotykały się w rozmównicach w różne święta lub z innych specjalnych okazji. Życie, jakie prowadziło ich rodzeństwo, było jednak dalekie od odosobnienia klasztornej egzystencji. Siostrze Maddalenie tylko raz pozwolono odwiedzić rodzinę – kiedy umierała jej matka. Pomimo zapewnień Badessy, że klasztor to pełne, autentyczne życie, Rosa nie mogła pojąć sensu wyrzekania się szczęścia posiadania prawdziwej rodziny i nazwiska. Siostra Maddalena zakaszlała, przywołując myśli Rosy, zaprzątnięte rozmową z Badessą, z powrotem do kuchni. Po policzkach siostry spływały ciche łzy. Ich widok sprawił, że Rosa także zaczęła płakać.

– Don Marzoli znajdzie ci dobrą posadę – powiedziała, po części do Rosy, a po części do samej siebie. – Niezbyt daleko. Zawsze będziesz mogła tu przyjść i mnie odwiedzić.

Drżenie w głosie siostry chwyciło Rosę za serce. W dzieciństwie, za każdym razem gdy przyśnił jej się koszmar, siostra Maddalena przychodziła ją utulić, trzymała ją również za rękę podczas tych nielicznych okazji, kiedy wolno im było razem opuścić klasztor. Badessa często ostrzegała siostry przed nawiązywaniem zbyt bliskich relacji z sierotami.

– One są jak małe ptaszki, które wypadły z gniazda w czasie burzy. Karminy je, dajemy im ciepłe schronienie, kształcimy, ale pewnego dnia musimy pozwolić im odejść.

Rosa wiedziała, że siostra Maddalena będzie się czuła samotna, kiedy jej „mały ptaszek” wyfrunie z gniazda, i że nigdy tego po sobie nie pokaże. Spojrzała na jej dłonie i pomyślała o swej prawdziwej matce. Nie pamiętała jej, ale wyobrażała ją sobie jako kobietę w lazurowej szacie, z anielskim uśmiechem, jak na wiszącym w przedsionku obrazie Madonny z Dzieciątkiem.

– O czym myślisz? – zapytała siostra Maddalena – Dlaczego nie grasz? Będzie nam raźniej na duchu.

Rosa przyłożyła flet do ust, ale nie była w stanie wydobyć z niego żadnego dźwięku. Niespodziewanie poczuła ogromne pragnienie powrotu do chwil wspólnie spędzonych z siostrą Maddaleną.

– Opowiedz mi jeszcze raz, jak znalazłam się w klasztorze – poprosiła.

Siostra Maddalena, siekająca właśnie rozmaryn, nie odpowiedziała na jej pytanie.

– Proszę.

Gdy Rosa była jeszcze dzieckiem, często męczyła siostrę, aby opowiedziała jej historię tej nocy, kiedy to nieznajomy mężczyzna przyniósł ją do klasztoru. Za każdym razem głowiła się, kto to mógł być. Ojciec? Służący? Lecz tej zagadki nie dało się rozwiązać i kiedy dorosła, przestała o to pytać.

– Opowiedz mi – błagała siostrę. – Muszę to po raz ostatni usłyszeć. Opowiedz mi o wilku.

Kilka dni później siostra Maddalena dostała gorączki i Badessa kazała jej zostać w łóżku. Siostry Dorotea i Valeria przejęły obowiązki w kuchni, a Rosa, słysząc ich bezmyślną gadaninę, uciekła z fletem do kaplicy. W przeciwieństwie do lekcji gry na fortepianie nigdy nie musiała zmuszać się do fletu. Jego dźwięki zabierały ją do niebiańskiego królestwa, w to samo miejsce, do którego siostry zakonne przenosiły się w swych modlitwach. Gdy nie grała, miała objawy przypominające uczucie głodu – zaciśnięty żołądek i markotny nastrój.

W trakcie wykonywania arii Handla Rosa usłyszała wjeżdżający na dziedziniec samochód. Wyjrzała przez okno, spodziewając się fiata don Marzolego, lecz zobaczyła czarne bugatti, które zatrzymało się pod świętą figurą. Oprócz don Marzolego i lekarza nikt nie przyjeżdżał do klasztoru samochodem, dlatego zastanawiała się, kto mógł zakłócić ich spokój. Z trudem zza ostrokrzewu wypatrywała gości. Zobaczyła, że z samochodu wysiadł szofer i otworzył tylne drzwi. Wyłonił się z nich mężczyzna w kapeluszu, z przewieszonym przez ramię płaszczem. Miał wysportowaną sylwetkę i opaloną twarz. W samochodzie był ktoś jeszcze, ale tę osobę zasłaniała kołysząca się na wietrze gałąź. Rosie udało się dostrzec jedynie srebrny brokatowy rękaw i białą dłoń dotykającą ramienia dżentelmena.

Kilka minut później w drzwiach kaplicy pojawiła się siostra nowicjuszka.

– Badessa chce cię natychmiast widzieć.

Rosa przełknęła ślinę i spakowała flet. Przyzwyczaiła się dbać o swój instrument, uważając, aby nie przyciskać za mocno klawiszy ani nie rozkładać go na siłę, ponieważ wiedziała, jak wiele kosztowało siostry kupienie fletu. Ale teraz trzęsły się jej ręce na myśl o tym, że mężczyzna w kapeluszu zjawił się tu, żeby zaproponować jej pracę. Upuściła ustnik i powstało na nim wgniecenie. Normalnie uszkodzenie najcenniejszej rzeczy bardzo by ją przygnębiło, ale w tej sytuacji ledwo zauważyła, że coś się stało.

Poszła za siostrą nowicjuszką do pokoju Badessy. Nagle poczuła, że ma tak pełny pęcherz, jakby za chwilę miał pęknąć. Przeprosiła, że musi skorzystać z toalety, ale gdy już się w niej znalazła, nie była w stanie oddać moczu. Gdyby próbowała dłużej, mogłaby wystawić na próbę cierpliwość Badessy, każąc jej na siebie czekać. Wstała i poprawiła pończochy, bez jakiegokolwiek uczucia ulgi, za to z bolesnym kłuciem w boku.

Badessa siedziała za biurkiem. W pokoju był również mężczyzna, którego widziała, jak wysiadał z bugatti, ale nie było towarzyszącej mu kobiety. Wygląd mężczyzny, kwadratowa szczęka i grube brwi, przykuwał uwagę. Miał świeżą jak na swój wiek cerę; Rosa oceniła, że ma około czterdziestu lat. Wyglądałby jeszcze młodziej, gdyby nie głębokie zmarszczki na czole i wokół oczu. Po jego drogim jedwabnym garniturze i złotym sygnecie wywnioskowała, że jest ważną osobistością.

Badessa mówiła powoli, jakby chciała podkreślić wagę sytuacji.

– Roso, chciałabym ci przedstawić markiza Scarfiottiego.

Markiza? Rosa była zaskoczona arystokratycznym tytułem, jaki usłyszała. Ukłoniła się grzecznie.

– Markiz Scarfiotti wraz z żoną poszukują guwernantki dla swojej córki – wyjaśniła Badessa. – Są pod wrażeniem twoich zdolności muzycznych i talentu do języków.

– Zarówno moja matka, jak i babcia uczęszczały do tej szkoły i obie wspaniale rozwinęły tu swoje talenty muzyczne – powiedział markiz, zakładając nogę na nogę i opierając łokieć na kolanie. – Chociaż moja siostra kształciła się w domu, jako dziecko pobierała lekcje muzyki właśnie w tym klasztorze. Rodzina zawsze była dumna z naszych osiągnięć muzycznych. Chciałbym, aby moja córka kontynuowała tę tradycję.

– Może zagrasz coś dla pana markiza? – zapytała Badessa.

Rosa przytuliła do piersi futerał i ścisnęła nogi. Jej pęcherz był u kresu wytrzymałości. Mimo to posłusznie wyjęła flet i zagrała utwór Handla, który ostatnio ćwiczyła. Pomimo dyskomfortu, jaki czuła, zagrała lepiej niż kiedykolwiek. Kiedy skończyła, widziała zadowolenie na twarzy markiza.

– To wykonanie było wspaniałe – powiedział. – Don Marzoli nie przesadził, wspominając o twoim talencie. – Markiz mówiący mile modulowanym głosem przyjął niemal ojcowską pozę.

– Rodzina Scarfiottich to hojni patroni muzyki i sztuki we Florencji – podsumowała Badessa, patrząc bacznie na Rosę. – To dla nas wielki honor, że zainteresowali się tobą.

Wszyscy w klasztorze wiedzieli, że don Marzoli ma o Rosie bardzo wysokie mniemanie i że uważają za wyjątkowo dojrzałą osobę jak na jej wiek. Na pewno zrobił wszystko, żeby załatwić jej posadę w rodzinie Scarfiottich. Chociaż Rosie to pochlebiało, nie chciała opuszczać klasztoru, więc to, do czyjego domu trafi, nie miało dla niej większego znaczenia.

Badessa kiwnęła w stronę siostry nowicjuszki i Rosa zdała sobie sprawę, że to koniec rozmowy. Decyzja ojej losie została już podjęta. Markiz musiał być zdecydowany, zanim się tu pojawił, chciał tylko z ciekawości posłuchać jej gry.

Rosa wróciła do kaplicy i uklękła w ławce. Wpatrywała się w wiszący przy ołtarzu obraz Chrystusa na krzyżu, czuła się jak skazaniec czekający na odroczenie egzekucji.

Czy jest szansa, że zdarzy się cud, nastąpi jakaś zmiana w procedurach i pozwolą jej zostać? Czuła zainteresowanie i jednocześnie rozpacz. Markiz? Gdzie on mieszka – w zamku czy w willi? I dlaczego żona nie towarzyszyła mu podczas rozmowy? Przecież jako matka powinna mieć wpływ na decyzję o wyborze guwernantki dla córki.

Rosa wstała i podeszła do okna. Samochód markiza nadal stał na dziedzińcu. Pewnie uzgadnia z Badessą ostatnie szczegóły. Otworzyła futerał i rozłożyła flet, zamierzała zagrać Ave Maria. Pomyślała, że dźwięk instrumentu ją ukoi, ale gdy przyłożyła ustnik do warg, poczuła, że brak jej tchu i nie jest w stanie zagrać tak, jak kilka dni temu w kuchni. Dotknęła kciukiem wgięcia w górnej części instrumentu i westchnęła. Pragnęła opowiedzieć siostrze Maddalenie, co się wydarzyło. Na myśl o tym, że zostaną rozdzielone, ogarniała ją panika.

Rosa spakowała flet i pobiegła do celi siostry Maddaleny, lecz jej nie zastała.

Na korytarzu stała siostra Eugenia.

– Dzisiaj rano u siostry Maddaleny był lekarz i zalecił przeniesienie jej do izby chorych.

– Do infirmerii?! – zawołała Rosa, wiedząc, że wysyłane są tam siostry w naj cięższym stanie. – Muszę się z nią zobaczyć.

Siostra Eugenia pokręciła głową.

– Nikt nie może się do niej zbliżać. Istnieje ryzyko zarażenia się zapaleniem płuc.

– Zapaleniem płuc?

– W piersiach siostry Maddaleny rozwinęła się infekcja i w żadnym wypadku nie można niepokoić chorej.

Rosa zbladła. A jeśli nie będzie mogła w ogóle pożegnać się z siostrą Maddaleną? Pobiegła do swojej celi i wykrzyknęła na widok siostry nowicjuszki pakującej jej ubrania do niewielkiej walizki.

– Wyjeżdżasz dzisiaj rano – powiedziała siostra nowicjuszka. – Markiz czeka na ciebie na dziedzińcu. Badessa powiedziała, że też tam będzie.

– Ale siostra Maddalena jest chora. Nie mogę teraz wyjechać.

Siostra nowicjuszka pogłaskała Rosę po ramieniu.

– Bądź dzielna – powiedziała.

Rosa szybkim krokiem podeszła do biurka i napisała liścik do siostry Maddaleny, po czym wzięła swoją walizkę i wybiegła na dziedziniec. Badessa stała z markizem przy samochodzie. Mężczyzna sprawiał wrażenie zniecierpliwionego. Rosa od kilku dni wiedziała, że będzie musiała opuścić klasztor, ale to wszystko działo się zbyt szybko.

– Chciałabym wielebną matkę bardzo prosić o przekazanie tego listu siostrze Maddalenie. Nie miałam czasu pożegnać się z nią ani z nikim innym.

Badessa odwróciła wzrok.

– Siostra Maddalena będzie zadowolona, że otrzymałaś taką prestiżową posadę. Dopilnowała, żebyś uzyskała jak najlepsze wykształcenie.

Serce Rosy zamarło po tych słowach. Czyżby jej droga siostra nie była aż tak chora, jak mówiła siostra Eugenia? Czy celowo odsunięto ją od Rosy na czas jej wyjazdu? Chciała zapytać, czy będzie mogła porozmawiać z siostrą Maddaleną przez okienko infirmerii, ale tymczasem markiz podał szoferowi swój kapelusz i płaszcz, a Badessa ponagliła ją, żeby wsiadała do samochodu.

– Nie pozwól swojemu nowemu pracodawcy czekać – wyszeptała. – Dobrze się zachowuj i ciężko pracuj, Roso. To największy wyraz wdzięczności, jaki możesz okazać siostrze Maddalenie.

Szofer, niewysoki mężczyzna w średnim wieku, wziął od Rosy walizkę, gdy wtem okazało się, że zamki nie były właściwie dopięte i wysypały się z niej książki i ubrania.

– Proszę mi wybaczyć, panienko. – Szofer schylił się, żeby zebrać rozsypane rzeczy. Gdy podnosił z ziemi sukienkę, coś wypadło z kieszeni. Była to zwinięta kartka. Rosa szybko wsunęła ją w mankiet rękawa, zanim ktokolwiek zdążył to zauważyć. Czyżby to był liścik od siostry Maddaleny?

Szofer otworzył drzwi i Rosa wsiadła do samochodu. Pachniało w nim jaśminem.

Wzdrygnęła się na widok siedzącej tam damy w brokatowym płaszczu, ładnej kobiety o jasnej cerze i rudawych włosach wystających spod kapelusza. Nieznajoma przyglądała się Rosie z uśmiechem.

– Przysuń się, proszę – powiedziała, rozpościerając narzutę z gronostaja, którą trzymała na kolanach, tak by przykryć nią również nogi Rosy. Rosa skuliła się, opanowując silną chęć zrzucenia z siebie tej narzuty. Dotyk futra odrzucał ją. Podobało jej się tylko wtedy, gdy czuła poprzez nie ciepło żywego zwierzęcia. Dostrzegała początki rzeczy, podczas gdy inni widzieli jedynie samą rzecz. Kiedyś widok kobiety z przewieszonym przez ramię szalem z lisa, którą zobaczyła w przedsionku klasztornym, wywołał u niej strach i przyśpieszone bicie serca, jakby to ona była tym ściganym przez myśliwego, uciekającym przed śmiercią zwierzęciem. Oprawiona w skórę Biblia w kaplicy przyprawiała ją o mdłości za każdym razem, gdy don Marzoli ją otwierał: wyobrażała sobie garbarza zeskrobującego zwierzęce tkanki, podczas gdy inni widzieli wyłącznie Słowo Boże.

Markiz usadowił się obok owej kobiety, a Rosa przesunęła się, żeby zrobić mu więcej miejsca.

– To jest signora Corvetto – powiedział. – Towarzyszy mi dzisiaj. – Na tym zakończył wyjaśnienia.

A więc ta kobieta nie była markizą. W takim razie kim ona mogła być?

Miała na sobie eleganckie ubranie, na szyi perły, a na palcach pierścionki ze szmaragdami. Może to sekretarka markiza?

Samochód ruszył i Rosa pomachała Badessie na pożegnanie. Była zaskoczona, gdy stara zakonnica, zawsze odnosząca się do niej oficjalnie, niespodziewanie posłała jej całusa. Postać Badessy w otoczeniu jedynego znanego Rosie świata wywołała w jej oczach łzy.

– A więc przez całe życie mieszkałaś w klasztorze, tak? – zapytała signora Corvetto.

– Tak, signora.

Signora Corvetto zapaliła papierosa i przez smugę dymu przypatrywała się Rosie.

– Słyszałam, że doskonale grasz. Clementina kocha muzykę.

Signora Corvetto przez chwilę robiła wrażenie, że chce zapytać Rosę o coś jeszcze, ale nagle zmieniła zdanie. W jej niebieskich oczach widać było smutek. Markiz wsunął dłoń w jej rękę, a Rosa odwróciła się, żeby popatrzeć na znikający w oddali klasztor. Wprawdzie jej życie wypełniały spokój i bezpieczeństwo, ale budziły się w niej podejrzenia, że signora Corvetto nie jest sekretarką markiza.

Szofer wiózł ich wzdłuż rzeki Arno do mostu Trójcy Świętej – najdalej, dokąd Rosa zawędrowała podczas swoich klasztornych wycieczek. Po drugiej stronie rzeki leżała ta Florencja, którą kiedyś widziała tylko z daleka, a w której samym centrum teraz się znajdowała. Na chwilę zapomniała o swoim krwawiącym sercu i przyglądała się wąskim uliczkom, które z powodu cieni rzucanych przez wznoszące się wzdłuż nich domy sprawiały wrażenie mrocznych. Niektóre ulice były niczym więcej jak tylko zaułkami i pasażami. Szofer musiał uważnie manewrować na głównych ulicach, żeby uniknąć zderzenia z tramwajami, wózkami z chlebem i służbą niosącą na głowach kosze warzyw. Od czasu do czasu, kiedy mijali jakiś plac, do samochodu wpadało słońce. Rosa nie mogła nadziwić się bogactwom, jakie widziała na wystawach sklepów otaczających otwarte place – antykwariatów, pracowni ramiarskich, perfumerii z flakonikami z ozdobnego szkła i złotymi ręcznymi lusterkami z ażurowymi ornamentami czy sklepów spożywczych, przed którymi stały skrzynki pełne szparagów, marchewek, karczochów i buraków. Nigdy wcześniej nie widziała takiego przepychu. Klasztor szczycił się prostotą i samowystarczalnością. Siostry zakonne same tłoczyły olej i wyrabiały tkaniny. Żyło się skromnie.

Markiz włożył rękę do kieszeni, wyciągnął srebrną papierośnicę i nachylił się przed signorą Corvetto.

– Zapalisz? – zapytał Rosę.

Rosa była zaskoczona jego nagłą poufałością. Pokręciła głową.

– To Duomo – powiedział, wskazując widok za oknem. – Pewnie nie widziała pani tego obiektu z tak bliska, prawda signorino Bellocchi? Najwięksi włoscy artyści pracowali nad tym wspaniałym zabytkiem: Giotto, Orcagna, Gaddi.

Rosa spojrzała w tamtą stronę i zobaczyła katedrę Santa Maria del Fiore, znaną wśród mieszkańców Florencji jako Duomo. Górowała nad innymi budynkami, a jej ściany wyłożone różową i zieloną markieterią oraz słynna czerwona kopuła Brunelleschiego wprawiły ją w zachwyt. Wcześniej widziała ten kościół jedynie na czarno-białym obrazku.

– Białe kafelki pochodzą z Carrary, zielone z Prato, a czerwone ze Sieny – wyjaśnił markiz, zaczesując włosy do tyłu. – Chociaż niektórzy twierdzą, że przytłacza przepychem, można dostrzec harmonię pomiędzy katedrą, dzwonnicą i baptysterium.

Na twarzy markiza pojawiły się rumieńce, gdy opowiadał o trudnościach, jakie napotykali przeróżni artyści na kolejnych etapach budowy katedry, i jak pewnego razu, po kłótni z dyrekcją budowy Brunelleschi został wyrzucony przez odźwiernych. Kiedy mówił o walorach artystycznych i o historii tego budynku, stawał się inną osobą – mniej powściągliwą. Rosa zaczynała czuć do niego sympatię. Szofer zatrzymał samochód i otworzył drzwi markizowi i signorze Corvetto, by mogli wysiąść. Rosa nie bardzo wiedziała, czy ma iść za nimi. Markiz odwrócił się i wsadził głowę do samochodu.

– Giuseppe zawiezie cię do willi – powiedział i skinął na szofera. – Ufam, że będziesz zadowolona z posady.

Nim Rosa zdążyła pojąć, co się właściwie dzieje, szofer zamknął drzwi, zasiadł za kierownicą i wrzucił wsteczny bieg. Spoglądała przez tylną szybę na markiza i signorę Corvetto idących przez plac, przytulonych do siebie głowami i pochłoniętych rozmową. Nie wiedziała, co ma myśleć o tej sytuacji.

– Czy jest panience wygodnie, signorino Bellocchi? – zapytał Giuseppe.

– Tak, dziękuję.

Rosa miała ochotę podpytać szofera o rodzinę Scarfiotttich, o których tak niewiele wiedziała, lecz owładnięta nieśmiałością milczała. Giuseppe z powrotem skupił się na prowadzeniu samochodu. Rosa wyjęła ukrytą w rękawie kartkę papieru. Gdy ją rozwinęła, jej oczom ukazał się malutki srebrny kluczyk z główką w kształcie serca. Sprawdziła, czy siostra Maddalena nie zostawiła na kartce jakiegoś wyjaśnienia, ale nic nie znalazła. Trzymała kluczyk w dłoni, wyobrażając sobie, co też mógł otwierać. Był zbyt lekki, więc nie pasował do drzwi domu lub szafy. A może nadawałby się do zamka niedużej walizki? Zawinęła kluczyk w papier i wsunęła go z powrotem do rękawa.

Chwilę później samochód minął znak drogowy z napisem Do Fiesole.

– Ach, ci Anglicy – skomentował Giuseppe, wskazując na stojącą przed cmentarzem grupę kobiet z irysami w rękach. Ich blond włosy, koronkowe sukienki i praktyczne buty przywodziły Rosie na myśl nauczycielkę angielskiego, panią Richards, która czasem zastępowała siostry, pomagając uczennicom klasztoru w nauce wymowy.

– Via Tornabuoni roi się od Anglików – oznajmił Giuseppe. Zobaczy panienka. Można poczuć się tam jak w Londynie.

Zobaczę, pomyślała Rosa. Nie było żadnych wątpliwości, że jej stary świat powoli odchodził i otwierało się przed nią nowe życie. Pomimo lęku odczuwała dreszcz emocji.

Samochód mknął w górę, gdzie roztaczał się widok przepięknych usytuowanych wzdłuż drogi willi, jedna bardziej wyszukana od drugiej. Rosa dostrzegła rozciągającą się na rozległym terenie rezydencję z kolumnami z piaskowca pietra serena i lodżią wychodzącą na ogród porośnięty magnoliami i oliwkami; następnie ukazała się inna posiadłość, z ozdobną wieżą, kamiennymi obramowaniami okiennymi oraz sztukaterią. Zastanawiała się, czy właśnie tak mieszkała rodzina Scarfiottich. Mijali kolejne wille, a potem pola, poniżej których Rosa zobaczyła panoramę Florencji.

Giuseppe spojrzał przez ramię.

– Chciałaby panienka popatrzeć? – zapytał.

Rosa odpowiedziała, że tak, i wówczas szofer zatrzymał samochód na poboczu i otworzył jej drzwi. Lekki wiaterek poruszał trawą, która łaskotała jej kolana, gdy szła w kierunku zbocza. Przed nią rozpościerała się Florencja w całej swej wspaniałości – budynki o czerwonych dachach, kościoły i klasztory skupione blisko siebie wraz z górującą nad miastem katedrą i kopułą Brunelleschiego. Chociaż nie dostrzegła klasztoru, usłyszała bijące dzwony kościołów i wiedziała, że siostry właśnie zbierały się na modlitwy. Aż trudno uwierzyć, że jeszcze kilka godzin temu grała na flecie w klasztornej kaplicy. Łzy napłynęły jej do oczu, gdy uświadomiła sobie, że już nigdy tam nie zagra.

– Będzie panienka tęsknić za zakonnicami, prawda? – zapytał Giuseppe, spoglądając ze współczuciem na Rosę.

– Tak – odparła.

Szofer pokiwał głową, nic więcej nie mówiąc. Rosie wydało się dziwne, że nawet nie próbował jej zapewniać, jak wspaniale będzie się jej żyło w rodzinie Scarfiottich.

Wrócili do samochodu i chwilę później wjechali na drogę z obu stron otoczoną kamiennymi murami. Rosa wyciągała szyję, aby dojrzeć za murami drzewa lub inne elementy krajobrazu, ale nie była w stanie nic zobaczyć. Miała wrażenie, jakby samochód przejeżdżał przez tunel. To uczucie utrzymywało się, dopóki nie znaleźli się przy bramie z kutego żelaza, z umieszczonymi po obu jej stronach kamiennymi figurkami mastyfów i odsuniętą od ogrodzenia stróżówką, otoczoną wysokim żywopłotem. Giuseppe zatrąbił. Otworzyły się drzwi do stróżówki i wyłonił się z niej nieogolony mężczyzna z włosami do ramion, ubrany w koszulę i kamizelkę. Podszedł do bramy i chwycił wielkimi dłońmi rygiel, otworzył go i pozwolił Giuseppe wjechać. Mężczyzna ten, pomimo zaniedbanego wyglądu, miał okazałą posturę i wyprostowaną sylwetkę. Giuseppe przejechał przez bramę. Rosa spojrzała na stróża, zaintrygowana wrażeniem pewnego dostojeństwa, jakie w nim dostrzegła, lecz on ani razu nie popatrzył w ich stronę.

Droga dojazdowa do posiadłości prowadziła przez las. Nagle drzewa ustąpiły i ukazała się willa Scarfiottich. Był to czteropiętrowy dom, ze środkową częścią cofniętą względem bocznych skrzydeł. Na każdym piętrze znajdowało się osiem okien, które wychodziły na trawnik. Balustrady i wykończenia z blachy pokrywała patyna. Jej niebieskozielony odcień widoczny był również na fontannie usytuowanej pośrodku podjazdu, a także na kolumnach i zdobionych urnach, które przylegały do zewnętrznej krawędzi schodów prowadzących do ogromnych, wykonanych z brązu drzwi wejściowych. Trawnik usiany był dziesiątkami klasycznych posągów dziewcząt z urnami i mężczyzn z mieczami. Każda figura sprawiała wrażenie zastygłej w trakcie wykonywanej przez siebie czynności, jak gdyby kiedyś była człowiekiem, którego czarownica zamieniła w kamień. Rosa nie spostrzegła nigdzie drzew cytrynowych w ceramicznych donicach czy kwietników porośniętych cyniami i białymi lewkoniami, jakie widziała na tarasach willi położonych wzdłuż drogi. Ogród willi Scarfiottich był całkowicie pozbawiony drzew, porośnięty jedynie geometrycznie wystrzyżonym żywopłotem i oleandrami, mającymi złagodzić jego surowość. Wille, które mijali wcześniej, prezentowały się wdzięcznie, były mniejsze i pozostawały w harmonii z otaczającym je wiejskim krajobrazem. Willa Scarfiottich wydawała się przytłaczająca, jak gdyby ten, kto ją zaprojektował, miał na celu odstraszenie, a nie powitanie przybywających tu gości. Giuseppe zatrzymał samochód, wyjął futerał z fletem i walizkę Rosy, a następnie otworzył jej drzwi. Rosa usłyszała, jak odblokowują się zamki w wysokich na ponad trzy metry drzwiach, i czekając razem z Giuseppe na kamiennych schodach, zbierała siły na spotkanie z markizą. Lecz zamiast arystokratki pojawiła się gospodyni w czarnym uniformie.

– Gdzie jest markiz? – gospodyni zapytała Giuseppe, z grymasem niezadowolenia na twarzy.

– Jest jeszcze w mieście.

Kobieta utkwiła w Giuseppe srogi wzrok. Miała włosy w kolorze popielatego blondu, dokładnie odgarnięte z twarzy, i skórę pomarszczoną niczym bibułka.

– Kto to jest? – zapytała szofera, wskazując na Rosę.

– Nowa guwernantka. – Zmarszczki wokół ust gosposi nerwowo zadrgały.

– Co ona tu robi? Markizy nie będzie do jutra. Są nadal w Wenecji.

Oschłość służącej sprawiła, że Rosie minęła chęć obejrzenia willi Scarfiottich. Zastanawiała się, czy don Marzoli i Badessa zdawali sobie sprawę z chaosu, jaki panował w domostwie Scarfiottich. Wtem nawiedziła ją niepokojąca myśl: przebywała teraz poza murami klasztoru, don Marzoli i Badessa już za nią nie odpowiadali. Była zdana sama na siebie.

– Markiza uznała, że byłoby wygodniej, gdyby signorina Bellocchi przyjechała już dzisiaj – odpowiedział Giuseppe. – Żeby się zadomowić. Na wspomnienie nazwiska Rosy na twarzy gospodyni pojawił się złośliwy grymas. Dosłownie oznaczało ono „piękne oczy” i wybrały je Rosie zakonnice, jako że nie miała rodziców, po których mogłaby odziedziczyć nazwisko. Wprawdzie znajdom nadawano zazwyczaj nazwiska Innocenti i Nocentini, ale Rosa domyśliła się, że jej osobliwe nazwisko wzbudziło w gospodyni podejrzenia, i wzdrygnęła się w duchu. Sugestia, że jest sierotą, albo nawet gorzej – nieślubnym dzieckiem – wywołałaby jeszcze większą pogardę tej kobiety. Rosa przypomniała sobie słowa markiza, zgodnie z którymi miała ona podlegać bezpośrednio jemu, i poczuła wdzięczność, że gospodyni nie będzie nadzorować jej pracy.

– Wygodniej dla kogo? – kobieta zwróciła się do Giuseppe. – Nikt mi nie powiedział, który pokój mam jej przygotować.

– Umieść ją w pokoju niani – zaproponował.

Giuseppe mówił ze spokojem, ale błysk w jego oku podpowiadał Rosie, że drażnienie się z gospodynią sprawiało mu przyjemność.

– Ten pokój jest na czwartym piętrze – podkreśliła kobieta.

– Nie zrobię tego bez zgody markizy. Może spać w pokoju pomywaczki, dopóki nie otrzymam informacji, że ma być inaczej.

Giuseppe spojrzał na Rosę i wzruszył ramionami.

– Chodź więc – powiedziała do Rosy gospodyni, skinąwszy głową w kierunku drzwi. – Będziesz musiała bez mojej pomocy przygotować sobie pokój. Jestem tu dzisiaj sama. Mam nadzieję, że to zadanie cię nie przerośnie, signorina Bellocchi.

Rosa posłusznie podążyła za gospodynią. Jako obiekt kpin ze strony prywatnych uczennic klasztoru była przyzwyczajona do pogardy okazywanej sierotom, szczególnie gdy zakonnice zabraniały sadzania jej w ostatniej ławce, gdzie według tych dziewczyn, a także ich rodziców powinny siedzieć znajdy. – Jesteś zdecydowanie najzdolniejszą uczennicą. Siostry Camilla i Grazia chciałyby, żeby inni brali z ciebie przykład, a nie odwrotnie – tłumaczyła jej kiedyś siostra Maddalena.

Z chwilą gdy Rosa przekroczyła próg willi, zapomniała o wrogim nastawieniu gospodyni. Fasada domu była renesansowa z barokowymi dodatkami, natomiast jego wnętrze ultranowoczesne i lśniące. Błyski świateł oślepiały. Podłoga w holu wejściowym wyłożona była białym marmurem i sięgała szerokich schodów. Ściany miały kolor ametystowego fioletu z kinkietami w formie oświetlonych od środka kryształów górskich. Były tam lustra różnego kształtu, rozmiaru i gatunku: kwadratowe, z ramami z masy perłowej; okrągłe, z drobnymi srebrnymi zdobieniami, a także tuziny owalnych, w kształcie oczu. Rosa wykrzyknęła na widok swego odbicia w ogromnym pozłacanym lustrze: nigdy wcześniej nie widziała siebie tak wyraźnie. W klasztorze lustra były zakazane jako symbol próżności, dlatego Rosa mogła jedynie oglądać swoją zacienioną postać w szybie okiennej bądź w falującej tafli wody w fontannie. Zaskoczył ją widok jej czarnych jak węgiel włosów, pociągłej twarzy i przestraszonych oczu. Była wyższa od gospodyni i miała znacznie dłuższe od niej nogi. Stojąc tak obok siebie, przypominały jelenia i jeża.

– Cicho! Musisz tak hałasować? – skarciła gospodyni Rosę. Gniewny grymas tej kobiety przerodził się w chichot. – Skąd ty jesteś? Nigdy nie widziałaś takich eleganckich przedmiotów?

Rosa była zbyt pochłonięta przyglądaniem się swemu odbiciu, by móc cokolwiek odpowiedzieć.

– Bellocchi. To twoje prawdziwe nazwisko? – drążyła gospodyni.

Rosa oprzytomniała i szybko pojęła, dokąd zmierza ta rozmowa. Widok własnego odbicia nie tylko ją przestraszył, lecz także obudził. Znów przyjrzała się sobie. Patrząc w lustro po raz drugi, zupełnie nie przypominała niewinnej sarenki. Tak czuła się tylko w środku. Jej wygląd zewnętrzny sugerował coś wręcz przeciwnego. Choć oczy Rosy były duże i ciemne, osłonięte długimi rzęsami, to w ich niebieskiej głębi kryła się dzikość. Miała długie kończyny, umięśnione ciało i opadające ramiona – niczym pantera.

– Tak – odpowiedziała – Bellocchi to moje nazwisko.

Gospodyni zdrętwiała.

– Bellocchi to moje nazwisko, signora Guerrini.

– Słucham?

– Masz się do mnie zwracać signora Guerrini. Tam, skąd przyjechałaś, nie nauczyli cię dobrych manier? – Gospodyni pociągnęła nosem, po czym skupiła wzrok na futerale na flet, który Rosa trzymała w ręce razem z walizką.

– I nie myśl sobie, że tutaj będziesz mogła na tym grać. Markiza jest wrażliwa na każdy hałas.

Choć niektóre zakonnice z klasztoru były marudne, a Badessa surowa, Rosa nigdy wcześniej nie spotkała nikogo o tak nieprzyjemnym usposobieniu, jak signora Guerrini. Przecież ta kobieta nie ma nic wspólnego z tak słodkim zwierzęciem jak jeż, pomyślała. Jest całkowicie inna.

Rosa udała się z signorą Guerrini do głównych schodów, za którymi znajdowały się drzwi. Gdy gospodyni je otworzyła, Rosa zobaczyła klatkę schodową prowadzącą do piwnicy. Czy właśnie tutaj spała pomywaczka? Rosę przeszły ciarki, gdy signora Guerrini poprowadziła ją schodami w dół, do miejsca przypominającego loch. Chłód kamiennej posadzki przenikał podeszwy jej butów. Przez zasłony z pajęczyn dostrzegła setki zakurzonych butelek na stojakach z kutego żelaza. Gospodyni otworzyła drzwi, które wychodziły na korytarz zakończony pomieszczeniem z łóżkiem i komodą. Ku uldze Rosy był to miły kącik. Wzorzysta tapeta, usiana kwiatami cytryny i wykończona dekoracyjnym paskiem w słoneczniki, współgrała z przykrywającą żelazne łóżko narzutą. Złoty motyw biegł aż do sufitu, gdzie kończył się rozetą w kształcie gwiazdy. Tapeta maskowała szafkę wnękową, którą signora Guerrini otworzyła, wskazując Rosie miejsce na walizkę i flet. Gospodyni wyciągnęła z szafki pościel i rzuciła na łóżko.

– Możesz pościelić sobie sama – powiedziała. – Ja mam co robić, a ciebie się nie spodziewałam.

– Dziękuję, signora Guerrini – odpowiedziała Rosa, widząc, jak gospodyni wyciąga z szafki ogrzewacz na węgiel drzewny i stawia go pod łóżkiem. Może jednak nie gardziła Rosą tak bardzo, jak jej się wydawało.

– Ładnie tu.

Signora Guerrini rozsunęła zasłony, odsłaniając widok na ogródek warzywny.

– Dobrze go odremontowali, prawda? – odrzekła, a na jej twarzy pojawił się złośliwy uśmiech. – To kiedyś był pokój szpitalny. Jak ktoś ze służby złapał zarazę, to go tu odsyłali. Pomywaczka nie chce tu spać. Twierdzi, że tu straszy.

Signora Guerrini zostawiła Rosę samą, aby rozpakowała swoje rzeczy, a że miała ich tak niewiele, to uporała się z tym w kilka minut. Powlokła pościel i usiadła na łóżku, rozmyślając o mijającym dniu. Rano obudziła się w klasztornej celi, a teraz była w tym oto pomieszczeniu, które, choć o wiele ładniejsze, wywoływało w niej niepokój.

Za parawanem znalazła zlew i wiadro z drewnianym siedziskiem. Odkręciła kran. Woda była lodowata i pachniała mułem. Rosa odczekała chwilę, po czym wypłukała usta i obmyła twarz, a następnie wróciła na łóżko. Pragnęła zagrać na flecie, którego brzmienie by ją uspokoiło, lecz nie chciała wzbudzać w signorze Guerrini jeszcze większej wrogości. Przyłożyła do ust wyimaginowany flet i zatraciła się w dźwiękach Allemande Jana Sebastiana Bacha i innych wydobywanych z pamięci utworów.

Minęło popołudnie i nadszedł wieczór. Rosa czekała, aż signora Guerrini zawoła ją na obiad bądź oprowadzi po domu, ale gdy na niebie pojawił się księżyc, a w pokoju zrobiło się zimno, zrozumiała, że nic takiego się nie zdarzy. Wyciągnęła spod łóżka ogrzewacz i położyła go na kolanach. Bez węgla drzewnego był bezużyteczny. Przypomniała sobie ogrzewacz, który siostra Maddalena dawała jej zimą, gdy Rosa była jeszcze dzieckiem. Łagodne ciepło, jakie się z niego wydobywało, przepełniało ją szczęściem.

Wyjęła z rękawa kluczyk i włożyła go do futerału na flet. Przeszedł ją dreszcz; rozebrała się przy zapalonym świetle. To nie myśl o duchach tak ją przeraziła, a dochodzące z piwnicy skrobanie szczurów. Uklękła przy łóżku, aby się pomodlić, lecz miała poczucie, że słowa, które przez całe życie powtarzała przed snem i które przynosiły jej pocieszenie i spokój, stały się puste i płytkie. Kładąc się do łóżka, zastanawiała się, czy nie jest w stanie się modlić, bo tak nagle rozstała się z siostrą Maddaleną, czy może dlatego, że znalazła się w miejscu, z którego Bóg jej nie słyszy.

2

Nazajutrz rano Rosa gwałtownie zerwała się ze snu. Rozejrzała się po pokoju, szukając czegoś znajomego. Gdzie był krzyż? Gdzie komoda? Dostrzegłszy złote kwiaty na tapecie i zdobiony sufit, uświadomiła sobie, że to już nie klasztor. Wstała z łóżka i odsunęła zasłony. Uderzył ją jasny blask słońca. Choć w pokoju nie było zegara, wiedziała, że spała dłużej niż zwykle. Ponownie usiadła na łóżku. Nawet materac był tutaj inny – miękki jak obłok, podczas gdy ten w klasztorze, wypełniony suchymi liśćmi kukurydzy, szeleścił za każdym razem, gdy się poruszyła.

Jej życiem w klasztorze zarządzały dzwonki: na modlitwę, do pracy, na posiłek i na co drugą czynność w ciągu dnia. Cisza panująca w tym miejscu była zatrważająca. Rosa zanuciła Allemande, chcąc dodać sobie otuchy, ale poczucie osamotnienia wróciło. Próbowała wyobrazić sobie siebie pod postacią pantery, lecz bliżej jej było do wystraszonego kociaka.

Nagle przerwała rozmyślania i zaczęła nasłuchiwać. Ktoś chodził po pokoju położonym nad jej głową. Jakby ciągnięto coś po podłodze. Kroki umilkły i znów zapadła cisza.

Rosa szybko się ubrała. Nie jadła nic od wczorajszego śniadania i czuła suchość w ustach. Otworzyła drzwi do piwnicy. Przebijający się przez piwniczne okienko snop światła pomógł jej znaleźć przejście. Gdy już miała wchodzić na górę do holu, zauważyła drugie schody, zaraz obok windy, którą dostarczano produkty ze spiżarni. Podobne urządzenie znajdowało się w klasztorze – służyło do przewożenia naczyń z kuchni do refektarza. Stąd wywnioskowała, że te schody prowadzą do kuchni. Instynkt jej nie mylił, bo na szczycie schodów znalazła drzwi do spiżarni wypełnionej oliwkami, suszonymi pomidorami, karczochami w oleju, jajkami, migdałami, kasztanami i orzeszkami piniowymi. Z sufitu zwisały wiązki rozmarynu i warkocze czosnku, a na podłodze stały worki z pszenicą i ryżem. Otwarte drzwi z drugiej strony pomieszczenia wychodziły na wyłożoną terakotą kuchnię, z piecem o podwójnym palenisku. Ku jej zaskoczeniu była ona znacznie większa od kuchni klasztornej, gdzie pracowała siostra Maddalena ze swoimi pomocnicami. Ta tutaj była wyposażona we wszystkie wygody, zbiornik na gorącą wodę i dwa duże ceramiczne zlewy. Przez wysokie od podłogi do sufitu okna wlewało się światło i padało na stojący na środku pomieszczenia ogromny stół. Na ścianach porozwieszane były rondle różnej wielkości i rodzaju. Przy drzwiach wisiały półki zastawione moździerzami i tłuczkami, miskami i ceramicznymi garnkami. Rosa zastanawiała się, ile osób mieszka w tym domu, skoro potrzebna jest tak duża przestrzeń; na pewno nie więcej niż było łącznie zakonnic i podopiecznych klasztoru.

– Dzień dobry – powiedziała w nadziei, że ktoś, kogo chwilę temu usłyszała, nadal jest gdzieś w pobliżu. Nikt jej nie odpowiedział.

Na stole, na desce do krojenia, leżał bochenek chleba i kostka koziego sera. Uczucie głodu było silniejsze niż nieśmiałość i Rosa oderwała sobie kawałek chleba. Skórka miała słodkawy posmak; Rosa, choć bardzo wygłodniała, przeżuwała ją powoli, delektując się smakiem. Kiedy wgryzła się w jasny środek, poczuła przyjemną kwaśność na tylnej części języka. Myślami przeniosła się na pola porośnięte pszenicą, z której ten chleb został upieczony. Upajała się widokiem złotych kłosów, lśniących na wietrze i dojrzałych do zbioru. Spojrzała na leżący na stole chleb. Choć przez całe życie towarzyszyły jej wizje, w których odkrywała początki rzeczy, to dzisiejszy obraz pól pszenicy był nader wyraźny. Naprawdę poczuła promienie słońca na plecach i wdychała świeży zapach zboża.

Nabrała odwagi i sięgnęła po kolejny kawałek wraz z plasterkiem koziego sera, którego cierpka aksamitność kontrastowała ze smakiem chleba; rozkoszowała się tą ucztą. Mimo że chleb z serem całkowicie ją zadowalał, rozpoczęła przeszukiwanie spiżarni: garść migdałów w swojej słodkiej mleczności okazała się rozkoszą dla podniebienia. Skoro rodzina Scarfiottich ją zatrudniła, to powinna także zapewnić jej wyżywienie, tłumaczyła sobie, sięgając po kolejną garść bakalii. Wtem usłyszała przeraźliwy krzyk dobiegający z ogródka i wszystko wyleciało jej z rąk. Bakalie rozsypały się po podłodze. Ruszyła do drzwi kuchennych i wyjrzała na ogródek warzywny, ale nikogo tam nie dostrzegła. Znów podniósł się wrzask – głos mordowanej kobiety. Rosa pobiegła ścieżką w kierunku, z którego dochodził. Teren poza ogrodem tarasowym i warzywnikiem był dziki i pełen zieleni. Geometrycznie przystrzyżony żywopłot skrywał las dębów karłowatych, sosen i klonów. Róże, choć jeszcze nierozwinięte, wspinały się po kamiennym murze prowadzącym do żwirowej leśnej dróżki. Rosa skradała się wśród drzew, wytężając słuch na każdy dźwięk. Znalazła basen z fontanną, gdzie zaskoczył ją widok panny młodej, w długim białym welonie opadającym na plecy. W mgnieniu oka uzmysłowiła sobie, że owa postać nie była kobietą, tylko białym pawiem, który usadowił się na podwyższeniu, zwieszając pióra do ziemi. Była to najpiękniejsza istota, jaką Rosa kiedykolwiek widziała. Gdy podeszła bliżej, paw odwrócił się do niej i wydał mrożący krew w żyłach dźwięk. Rosa śmiała się ze swojej pomyłki. To nie był krzyk mordowanej kobiety, tylko najzwyczajniej w świecie pawia przywołującego swoją towarzyszkę.

Rosa, oczarowana bujnym lasem, podążyła ścieżką, która wiodła do obrośniętej brzozami skarpy. Zachwycona plamami światła przeświecającego przez drzewa, wędrowała dalej, aż dotarła do kamiennej kaplicy, obok której znajdował się cmentarz. I kaplica, i cmentarz były zaniedbane, co ją zdziwiło, biorąc pod uwagę wytworność pozostałej części posiadłości. Ogród cmentarny był gąszczem barwinków, irysów i fiołków. Wszystko porastał bluszcz, który zdawał się nawet wciskać w szczeliny grobów, jak gdyby chciał je rozsadzić. Przeczuwając, że cmentarz jest bardzo stary, Rosa odgarnęła bluszcz, żeby przeczytać napisy na nagrobkach. Większość należała do przodków rodu Scarfiottich. Wyglądało na to, że ich rodzina zamieszkuje to miejsce od co najmniej dwustu lat. Były tam również inne groby, nie tak bogate, co pozwalało się domyślać, że pochowano w nich służbę.

Po drugiej stronie cmentarza znalazła grobowiec otoczony wysokim ogrodzeniem; sądząc po bluszczu porastającym go grubą warstwą, podejrzewała, że jest tak samo wiekowy jak pozostałe groby. Odchyliła pnącza i zdziwiona zobaczyła, że kamień przykrywała bardzo niewielka ilość listowia, a sam nagrobek w ogóle nie był zniszczony. Na szczycie grobowca widniała naturalnej wielkości rzeźba spoczywającej kobiety. Posąg był tak wysoki, że Rosa dostrzegła jedynie profil twarzy; mimo to kształt nosa, podbródka i fałdy na sukience kobiety były tak realistyczne, jakby została ona uchwycona w chwili śmierci i zamieniona w kamień. Na grobie nie było żadnego nazwiska ani daty, jedynie wyryty napis: Buona notte, mia cara sorella. Dobranoc, drogo siostro.

Obok kobiety klęczała postać dziewczynki ze skrzydłami; jej małe rączki złożone były w gorliwej modlitwie. Smutek aniołka chwycił Rosę za serce, przysiadła nad grobem, ocierając łzy. Nigdy wcześniej żaden pomnik tak jej nie wzruszył. Pomyślała o swojej matce. Czy ona nadal żyła? A jeśli tak, to dlaczego była zmuszona ją porzucić?

Minęło kilka minut, zanim Rosa otrząsnęła się z tego nagłego przypływu emocji. Gdy doszła do siebie, zaczęła na nowo zasłaniać grób bluszczem, jak gdyby chciała ukryć jakąś intymną scenę, której nie powinna była widzieć. Nagle coś otarło się jej o nogi, spojrzała w dół i zobaczyła wpatrzonego w nią kota o szylkretowej sierści – nie miał jednego ucha.

– Cześć, kotku – powiedziała, pochylając się, żeby go pogłaskać po grzbiecie. Kot zamruczał, gdy podrapała go pod brodą.

Przebiegł ją dreszcz; podniosła oczy. W pierwszej chwili dostrzegła tylko ciemny las. Wstrzymała oddech. Pomiędzy dwoma drzewami stał stróż i się jej przyglądał. Miała wrażenie, że odwiedzając ten cmentarz, weszła na teren zakazany.

– Dzień dobry – zawołała, głosem niepewnym z poczucia winy.

Stróż nie odpowiedział. Cienie pomiędzy drzewami przemieściły się. Rosa ponownie spojrzała w las. Nikogo tam nie było. Odwróciła się do kota. Właśnie umykał w krzaki. Serce zabiło jej mocniej, ogarnęło ją przerażenie. Pośpieszyła z powrotem do domu, przekonana, że ktoś ją obserwował. Stróż? Czy może ktoś inny?

Pomyliła drogę; zamiast znaleźć się w ogrodzie tarasowym, pobiegła przejściem przez żywopłot i trafiła do sadu. Ogarnął ją zapach kwiatów śliwy i brzoskwini – zapomniała o strachu. Oprócz drzew owocowych rosły tam ogromne sękate drzewa figowe, a krzewy jeżyny wypuszczały swe kolczaste pędy między starannie utrzymane rzędy drzew. Choć zjadła chleb z serem, znów poczuła wilczy głód. Zerwała jabłko, zachwycając się intensywnym purpurowym kolorem jego skórki, po czym wgryzła się w chrupiące, słodkie wnętrze. Co takiego miało w sobie jedzenie u Scarfiottich? Rzucało na człowieka urok. Jeszcze chwilę temu Rosa była przerażona, a już teraz przepełniała ją radość.

Nagle czyjaś ręka chwyciła ją za nadgarstek i mocno ścisnęła. Rosa krzyknęła z bólu i upuściła jabłko. Jej oczom ukazała się twarz o bladych oczach i pajęczynie żyłek na policzkach.

– A więc to ty jesteś tym złodziejem, który ukradł nam jedzenie z kuchni! – nieznajoma kobieta zasyczała przez zaciśnięte zęby.

Rosa nie mogła wydobyć z siebie głosu. Była nie tylko przestraszona widokiem owej kobiety, ale również do głębi zraniona słowami „złodziej” i „kradzież”. Siostra Maddalena wstydziłaby się za nią.

– Nie – wyjąkała Rosa. – Jestem nową guwernantką… Kobieta oswobodziła jej rękę z uścisku i wybuchnęła śmiechem.

– Tak przypuszczałam. Czyli ta stara wiedźma Guerrini nie przyniosła ci kolacji, którą przygotowałam dla ciebie wczoraj wieczorem?

Rosa poczuła się zmieszana nagłą zmianą nastroju tej kobiety. Pomimo zniszczonego i niepozornego wyglądu w jej zachowaniu dostrzegało się radość i powiew młodości. Schyliła się, żeby podnieść jabłko, które wytrąciła Rosie z ręki, wytarła je o rękaw i ugryzła.

– Hm, musiały dojrzeć dzisiaj rano – powiedziała z pełnymi ustami. – Mogę upiec jabłecznik. – Przez chwilę przeżuwała, kiedy nagle zmieniła plany. – Lepiej wracajmy do domu – powiedziała. – O jedenastej przyjeżdża markiza z córką. Widziałaś się z nimi we Florencji, tak?

Rosa pokręciła głową.

– Tylko z markizem Scrafiottim – odpowiedziała. – Odebrał mnie wczoraj z klasztoru.

Kobieta zrobiła wielkie oczy.

– A prawda! – odparła, zrywając z drzewa kolejne jabłko i podając je Rosie. – Ta rodzina jest inna niż wszystkie. – Pokręciła głową. – Mała Clementina to cudne dziecko, ale jej matka… cóż, najlepiej unikaj jej jak ognia, to moja rada. Skup się na swojej pracy i pilnuj własnych spraw – dzięki temu jakoś sobie radzę. Jestem Ada Mancini i jedynie markiza nazywa mnie signorą Mancini. Wszyscy inni wołają na mnie Ada.

Rosa domyśliła się, że Ada jest kucharką. Jej ubranie i fartuch pachniały rozmarynem i innymi ziołami, tak jak u siostry Maddaleny. Rosa powróciła myślami do klasztoru. Czy naprawdę jeszcze wczoraj tam była? Miała wrażenie, jakby upłynęły lata, od kiedy siedziała w tamtejszej kaplicy. Przełknęła ostatni kęs jabłka i razem z Adą udała się ścieżką do domu, modląc się cicho o powrót siostry Maddaleny do zdrowia.

Przemknęły obok nich dwie jaskółki, przelatując nad ramieniem Rosy z taką szybkością, że usłyszała świst ich skrzydeł. Ptaki leciały nisko nad ogrodem, po czym wzbiły się wysoko w niebo.

– To znak, że już wiosna – skomentowała Ada, przysłaniając oczy i podążając wzrokiem za ptakami. Obróciła głowę do Rosy, jej twarz przybrała badawczy wyraz.

– Kierują się na północ – oznajmiła łagodnie. – Bogowie losu i przypadku są dzisiaj w pracy.

Gdy Rosa z Adą dotarły do willi, trwały tam ożywione prace. Armia pokojówek zamiatała tarasy i wycierała meble ogrodowe. Była z nimi signora Guerrini, wykrzykując polecenia i targając pokojówki za uszy, gdy nie wykonywały jej rozkazów dostatecznie szybko. Skąd oni wszyscy nagle się wzięli, zastanawiała się Rosa. Pokojówki, usłyszawszy kroki na żwirowej ścieżce, spojrzały szybko w tamtą stronę, po czym wróciły do swoich obowiązków.

Rosa udała się za Adą do kuchni, gdzie ubrana w fartuch kobieta rozpalała w piecu.

– No, dalej – burknęła, krzyżując kościste ramiona. – Tylko nie rób nam dzisiaj figli. – Gdy się odwróciła i spoglądała na Adę i Rosę, jej fartuch zajął się ogniem.

– To Paolina, moja pomocnica – poinformowała Rosę Ada.

Paolina wstała, otrzepała spódnicę i kiwnąwszy Rosie głową, wróciła do przegarniania ognia. Miała około dwudziestu lat, wystające kości policzkowe i była chuda jak patyk.

Ada zwróciła się do Rosy.

– Teraz najlepiej będzie, jak wrócisz do swojego pokoju i przygotujesz się na przyjazd markizy. Ona jest dość dziwną osobą, więc upewnij się, że masz uczesane włosy i nieskazitelnie czyste paznokcie. Jest też wrażliwa na hałas – dostaje bólów głowy – dlatego staraj się mówić cicho.

Rosa podziękowała Adzie za jej rady i skierowała się w stronę spiżarni.

Ada wybuchnęła śmiechem.

– Dokąd idziesz? Nadal jesteś głodna?

Rosa się zarumieniła.

– Mój pokój jest na dole. W piwnicy.

Paolina podniosła oczy i wymieniły z Adą spojrzenia.

– Signora Guerrini ulokowała cię na dole? – zapytała Paolina.

Zanim Rosa zdążyła jej odpowiedzieć, Ada podeszła do kuchennych drzwi i zawołała jedną z pokojówek.

– Maria, zaprowadź signorinę Bellocchi do jej pokoju – tego naprzeciwko salki lekcyjnej.

Dziewczyna o rzadkich, ukrytych pod czepkiem blond włosach i bladej, piegowatej cerze weszła pośpiesznie do domu. Otworzyła drzwi na drugim końcu korytarza i dała znak Rosie, by poszła za nią.

– Bądź ostrożna – poradziła Rosie Ada. – Pamiętaj, co ci powiedziałam.

Rosa kiwnęła głową i weszła za Marią do ciemnego korytarza.

– A więc jesteś guwernantką? – Maria wbiła w nią spojrzenie swoich jasnoniebieskich oczu. – Jesteś niewiele starsza ode mnie. Clementina będzie zachwycona. Sądzę, że spodziewa się staruszki.

Rosa się roześmiała. Maria również zachichotała, po czym poprowadziła ją na górę schodami dla służby. Były spiralne, z balustradą z kutego żelaza. Wychodziły na korytarze o ścianach wytapetowanych brązowym adamaszkiem i rozjaśnionych różowymi szklanymi kinkietami.

– Jak długo tu pracujesz? – spytała Marię Rosa.

– Sześć miesięcy. Ale wydaje mi się, jakby minęły wieki. Niewiele jest tu młodych osób, takich jak my.

– Ta willa jest znacznie bogatsza niż to, do czego byłam przyzwyczajona – zwierzyła się Rosa Marii. – Nie wiem, jak do tego przywyknę.

Maria spojrzała przez ramię i uśmiechnęła się.

– Jest znacznie bogatsza niż to, do czego jest przyzwyczajona większość świata, i zarazem trochę dziwna.

– Co masz na myśli?

Pokój niani był na najwyższym piętrze, ale gdy znalazły się na trzeciej kondygnacji, Maria zatrzymała się i otworzyła drzwi, które wiodły do głównej części domu.

– A to są komnaty markizy – wyszeptała, ponaglając Rosę, żeby szła za nią. – Ze względu na cenne przedmioty na to piętro mają wstęp tylko starsze pokojówki.

Rosa zorientowała się, że stoją na korytarzu ozdobionym wykonanymi z brązu figurkami nubijskich niewolników tworzących podstawę ogromnego kandelabra. Na końcu korytarza stał posąg kobiety w egipskim stroju do tańca, z wężem oplecionym wokół nogi. Węża oczy z cyrkonii świeciły w ciemności.

– W markizie płynie egipska krew – wyjaśniła Maria. – Chodź, popatrz na to… zanim ktoś przyjdzie.

Maria pchnęła podwójne złocone drzwi i wpuściła Rosę do pokoju, którego ściany obwieszone były obrazami. Przedzierające się przez okiennice światło padało na pekiński dywan, pozostawiając dzieła sztuki w cieniu. Rosa podeszła do obrazu olejnego przedstawiającego kobietę o smukłym tułowiu i szyi, trzymającą przy piersi plisowany wachlarz. Jej uwagę przykuła blada twarz kobiety i krwistoczerwone usta. Następnie Rosa skierowała wzrok na obraz wiszący obok, wykonany tuszem chińską techniką. Przedstawiał nagą kobietę o szczupłych biodrach, z rękami wyciągniętymi ku niebu i zwróconą twarzą ku górze. U jej stóp leżał zabity niedźwiedź. Dalej wisiało zdjęcie kobiety ubranej w przezroczyste czarne koronki, z chartem u boku. Obrysowane czarną kredką oczy i śmiertelna bladość twarzy sprawiały, że wyglądała jak nie z tego świata. Rosa przeniosła wzrok na marmurowe popiersie stojące na szafce z orzecha włoskiego. Puste oczy jak gdyby patrzyły wprost na nią. Wszystkie te eksponaty zdawały się żyć własnym życiem; Rosa uzmysłowiła sobie, że wszystkie łączyła ta sama tematyka. Oswoiwszy się z tajemniczością tego pokoju, zwróciła się do Marii.

– To markiza?

– Mówią, że jest bardzo piękna – wyszeptała Maria. – Że urzeka mężczyzn. Ale ja uważam, że jest diaboliczna… – Powstrzymała się przed dokończeniem zdania. Z korytarza dobiegł hałas.

– Szybko, tędy – powiedziała, wbijając paznokcie w rękę Rosy i ciągnąc dziewczynę do drzwi w drugim końcu pokoju.

Rosa ponownie znalazła się na korytarzu dla służby. Mignęła jej pokojówka z odkurzaczem, wchodząca do pokoju. Maria cicho zamknęła drzwi.

– Było bardzo blisko – wyszeptała. – Pokazałam ci ten pokój, ale nigdy więcej tam nie chodź. Niech to będzie nasza tajemnica.

Maria poprowadziła ją schodami piętro wyżej. Podczas gdy cała reszta domu urządzona była w nowoczesnym stylu, przydzielony jej pokój miał wystrój z poprzedniego wieku. Ściany i sufit ozdobione były freskami przedstawiającymi unoszące się na lazurowym niebie anioły w girlandach kwiatów. Sypialnię prawie całkowicie wypełniało łóżko z baldachimem, był też pokój dzienny, podobnie zaaranżowany, łazienka i garderoba z wiszącym nad komodą okrągłym lustrem w zdobionej wolutami ramie. Znajdująca się po przeciwnej stronie holu salka lekcyjna była skąpo umeblowana; stał tam duży drewniany stół i regał na książki. Styl pokojów na czwartym piętrze tak bardzo różnił się od egzotycznych wnętrz apartamentów markizy, że Rosa miała wrażenie, jakby przestąpiła próg innej willi.

– Przyniosę z dołu twoje rzeczy – zaproponowała Maria, zostawiając Rosę samą w jej sypialni.

Rosa spojrzała na łososiową pościel, ręcznie rzeźbioną szafę garderobianą i wyłożone lazurytem biurko. To wnętrze było elegantsze niż pokój pomywaczki i bardziej luksusowe niż mogłaby to sobie wyobrazić, mieszkając w klasztorze. Spojrzała na wiszący na ścianie zegar; została jej godzina do powrotu markizy. Na biurku stała kasetka z materiałami piśmiennymi, obficie zaopatrzona w papier. Rosa usiadła i zaczęła pisać list do siostry Maddaleny, chcąc dać jej znać, że dotarła bezpiecznie na miejsce. Lecz po kilku zdaniach przerwała pisanie. Nie mogła uwolnić się od widoku ciemnych oczu spoglądających na nią z każdego zakamarka pokoju markizy – miała wrażenie, że przenikają aż do jej duszy.

Godzinę później do drzwi zapukała Maria.

– Nadjeżdżają samochody markizy – powiedziała. – Musisz ją powitać razem z resztą personelu.

Pamiętając radę Ady, Rosa szybko poprawiła włosy i kołnierzyk i zeszła z Marią na dół. Na schodach przed domem zebrała się służba, ustawiając się w szeregu, zgodnie z hierarchią. Maria dołączyła do pokojówek, natomiast Rosę widziany po raz pierwszy lokaj zaprowadził na dolny stopień schodów, aby stanęła obok Giuseppe.

– Jestem Eugenio Bonizzoni – powiedział lokaj, zadzierając głowę i spoglądając na Rosę zmęczonymi oczami. – Wyprostuj się.

Ada i Paolina czekały po prawej stronie, razem z pomywaczką. Ada ściągnęła na siebie uwagę Rosy i puściła do niej oczko.

– A oto i on – Rosa usłyszała szept Marii połączony z chichotem.

Gdy markiz pośpiesznie schodził po schodach, pokojówki wymieniły między sobą spojrzenia i wygładziły spódnice. Markiz ubrany był w szary garnitur, a złote fale włosów zaczesał do tyłu. Musiał właśnie przyjechać, pomyślała Rosa. Nie było z nim signory Corvetto, co potwierdzało jej podejrzenia, że owa kobieta była jego kochanką.

Warkot silników postawił wszystkich na baczność. Rosa struchlała, widząc jak jedna ze starszych pokojówek się przeżegnała. Zza drzew wyłoniły się dwa sportowe samochody, jeden z szylkretowym nadwoziem; samochody zmierzały w stronę domu i zatrzymały się u podnóża schodów. Rosie z miejsca, w którym stała, wydawało się, że pierwszy samochód zawierał tylko bagaż. Jednak, ku jej zdziwieniu, z samochodu wysiadł szofer i otworzył drzwi po przeciwnej stronie.

– Babbo! – zawołał słodki głosik. Wysiadła dziewczynka, obiegła samochód i popędziła prosto do markiza, wyciągając do niego ręce i obejmując go w pasie. Markiz przykucnął i posadził sobie dziewczynkę na kolanach, całując ją w policzki. Z jego twarzy znikła powaga i roześmiał się radośnie. Clementina, która zdaniem Rosy miała około ośmiu lat, odziedziczyła po ojcu falujące włosy, choć jej rysy nie były tak delikatne jak jego. Jasnorude, otaczające buzię loczki podkreślały pyzate policzki dziewczynki, która uśmiechając się, pokazywała tylko dolne zęby. Miała jednak w sobie dużo życia, czym w mgnieniu oka zdobywała sympatię.

– Mówię ci, babbo, widziałyśmy tyle różnych rzeczy – wyrzuciła z siebie Clementina. – Wielkie piramidy i ludzi, którzy jeździli na rowerach i połykali ogień. – Dziewczynka przycisnęła policzek do policzka ojca. – Ale byłoby dużo fajniej, gdybyś był tam razem z nami – wyznała. – Z mamą nie jest tak zabawnie. Dlatego podróżowałam z Ronaldem w samochodzie na bagaże.

– Wolisz towarzystwo młodszego szofera od towarzystwa mamy i wujka? – zapytał markiz. Zmarszczył czoło, ale po błysku w jego oczach Rosa odgadła, że żartuje z małej.

Signor Bonizzoni polecił służącym wyciągnąć z samochodu bagaże. Rosa ze zdziwieniem przyglądała się, jak wydobywają kufry, pudła na kapelusze i walizki, a następnie zanoszą je do domu. Jedno z pudeł na kapelusze wymknęło się im z rąk i upadło pod jej nogi. Na wieku wytłoczony był jastrząb z ludzką głową. Rosa zadrżała na widok naturalnej skóry, z której zrobiono pudło. Stanęło jej przed oczami skazane na stracenie cielę: zwierzę płakało za swoją mamą i czekało na okrutną śmierć w ciemnym, ciasnym boksie. Ten widok tak ją wytrącił z równowagi, że w pierwszej chwili nie zauważyła osób wysiadających z drugiego samochodu. Skierowała wzrok na mężczyznę ubranego w buty z cholewami i czarną koszulę, zmierzającego w stronę markiza. Był po trzydziestce, ale przerzedzone już włosy odsłaniały długą, biegnącą od lewej brwi po skroń, bliznę. Miał żołnierską postawę i najzimniejsze oczy, jakie Rosa kiedykolwiek widziała. Podszedł do markiza, z którego twarzy nagle zniknął uśmiech i który odpowiedział na jego pozdrowienie, salutując wyprostowaną ręką. Uwagę Rosy przykuły odznaki – trupia czaszka i piszczele – widoczne na koszuli mężczyzny. Niewiele wiedziała o faszystach, poza tym, że wkroczyli do Rzymu w 1922 roku, obejmując rządy, a siostry modliły się o odsunięcie ich od władzy. Ten człowiek musiał być wujkiem Clementiny, pomyślała Rosa. Ale czyim był bratem – markiza czy markizy?

Na widok dłoni markizy Rosa zapomniała o faszystach. Szofer ujął ją za rękę, pomagając zejść ze schodka. To portret tej właśnie kobiety Rosa widziała dzisiejszego ranka na trzecim piętrze. Twarz markizy, pokryta grubą warstwą białego pudru i z oczyma obrysowanymi czarną kredką, przypominała maskę pośmiertną. Smukłe ciało kobiety opinała dopasowana sukienka, a na jej łabędziej szyi wisiał naszyjnik ze skarabeuszem. Czarne jak heban włosy schowała pod aksamitnym kapeluszem, a ubiór dopełniała para fiołkoworóżowych czółenek. Były one tak wysokie i wąskie, że szofer był zmuszony zanieść markizę do schodów. Ta kobieta jest nie tyle piękna, ile efektowna, pomyślała Rosa.

Gdy szofer postawił ją na schodach, markiza rozejrzała się po służbie, jakby widziała ich po raz pierwszy w życiu. Wyglądała na zachwyconą, że ma przed sobą publiczność. Wszelkie przejawy wdzięku ustąpiły jej złowrogiemu spojrzeniu.

– Oczy duce zwrócone są na was wszystkich – oznajmiła niskim, ospałym głosem.

Duce to Mussolini. Słowa, którymi markiza przywitała swych pracowników, Rosa uznała za dziwne, ale nikt inny poza nią nie wydawał się tym zaskoczony.

– Witaj w domu, kochanie – powiedział markiz. – Wygląda na to, że twój pobyt w towarzystwie duce zakończył się sukcesem. I pomyśleć, gdzie wy byliście – w starożytnym Egipcie i w Świętym Cesarstwie Rzymskim. Musisz być wykończona. – Choć zachowanie markiza wyrażało troskę o żonę, w jego komentarzu wyczuwało się sarkazm. Otóż Mussolini uważał się za nowego władcę rzymskiego.

– Nawet nie próbuj być zabawny – odpowiedziała sucho markiza. – Wiesz przecież, że tylko maluczcy odczuwają zmęczenie.

Rosa spojrzała na personel zebrany na schodach. Zrozumiała, że określenie „maluczcy”, którego użyła markiza, nie odnosiło się do dzieci, jak Clementina, ale do nich wszystkich. Markiza odwróciła się i zauważyła Rosę. Jej wzrok zdawał się przenikać skórę tej młodej dziewczyny. Rosa poczuła skurcz żołądka.

– A kimże jest ta osoba? – zapytała męża markiza. – Nie wydaje mi się, żebym ją wcześniej znała.

– To signorina Bellocchi, guwernantka, którą wybrałem dla Clementiny – odpowiedział markiz. – Przedstawię was sobie oficjalnie dzisiaj po południu.

Markiza machnęła pogardliwie ręką.

– Bellocchi! Co to za nazwisko? Cóż, mam nadzieję, że nasza córka otrzyma właściwą opiekę. – Kobieta odwróciła się i spokojnym, królewskim krokiem udała się do drzwi wejściowych. Rosa poczuła na sobie zimny cień. Jedynie uśmiech Clementiny dodał jej otuchy.

Po tym jak markiz, jego żona, Clementina i faszysta oddalili się do salonu, reszta osób wróciła do domu, lecz nie głównym, a bocznym wejściem znajdującym się niedaleko kuchni. Z głównych drzwi pozwolono skorzystać jedynie Rosie, która weszła do środka w ślad za signorem Bonizzonim.

– Zaczekaj tutaj – powiedział lokaj, wprowadziwszy ją do pokoju gościnnego. Wskazał jej krzesło, a sam skierował się do wyjścia. – Markiz powiadomi mnie, kiedy będzie chciał z tobą rozmawiać.

Rosa rozejrzała się po pokoju. Ściany były wyłożone różowym marmurem ze złotym gzymsem. Na oknach wisiały zasłony ze srebrnej satyny, z którą współgrały obicia krzeseł i sofy. Na środku pokoju stał stół wykonany z drewna o bursztynowej barwie, jakiego Rosa nigdy wcześniej nie widziała. Jego pajęcze nogi zakończone były miedzianymi okuciami. Wzrok Rosy padł na mały stolik, na którym stały wazon z orchideami i żeliwny zegar. Dochodziło południe i z kuchni docierał zapach czosnku i kopru.

Rosa poczuła woń szałwii i pogrążyła się we wspomnieniach. Oczyma wyobraźni widziała siebie, jak przechadza się po klasztornym ogrodzie z siostrą Maddaleną, zbierając zioła – już po porannej rosie, a jeszcze przed nastaniem upału.

Otworzyła oczy i na koniuszkach palców spostrzegła krople wody. Przypatrywała się im ze zdumieniem, a kiedy dotknęła twarzy, zorientowała się, że po policzkach płynęły jej łzy. Wytarła je wewnętrzną stroną dłoni – wyczuła, że willa Scarfiottich to nie miejsce do okazywania słabości.

Godzinę później skrzypienie butów signora Bonizzoniego zapowiedziało jego wejście do pokoju gościnnego.

– Podano obiad – oznajmił, lekko skłoniwszy głowę. Światło jednej z lamp odbiło się w jego łysinie.

Rosa wstała i udała się za nim, rozczarowana, że jej spotkanie z markizem i jego rodziną zostało przesunięte na później. Zdziwiła się, gdy signor Bonizzoni, zamiast zejść z nią do kuchni, pokierował ją przez hol do jadalni. U szczytu bukowego stołu o fioletowym odcieniu siedział markiz, a jego miejsce z prawej strony zajmowała żona wraz z wujem Clementiny. Dziewczynka siedziała po jego lewej stronie. Dorośli byli pochłonięci poważną dyskusją i nikt prócz Clementiny – która zerknęła na Rosę, w momencie gdy signor Bonizzoni wskazywał guwernantce miejsce w dalszej części stołu – jej nie zauważył.

Czy to ma być moje miejsce? – zastanawiała się Rosa. Nie wśród służby, ale też nie z rodziną?

– Powinniśmy naśladować wyłącznie duce – mówił wuj Clementiny – Tylko on i nikt inny powinien stanowić dla nas przykład. Mogłem wam znaleźć dziewczynę z porządnej rodziny, aby uczyła moją siostrzenicę.

Markiz wyglądał na zirytowanego, ale zignorował uwagę.

– Obecnie nawet duce pochwala Kościół katolicki, nieprawdaż mój drogi Vittorio? A signorina Bellocchi przybyła z klasztoru, w którym kształciły się moje matka i babka. Jej talent muzyczny jest wręcz nadzwyczajny. Wątpię, czy gdziekolwiek we Florencji znalazłbym kogoś na jej poziomie – z porządnej rodziny czy też nie. Chcę zapewnić Clementinie gruntowną edukację, a nie tylko nauczyć ją ładnie haftować.

– Żeby stała się jak amerykańskie kobiety z ich egalitarnymi iluzjami – zadrwił Vittorio. – Rodzenie dzieci jest dla kobiety tym, czym wojna dla mężczyzny. I to powinno być ich celem. Jeśli chcemy, by Włosi na nowo stali się wielkim narodem, to musi się zmienić. Musimy być poważniejsi, silniejsi… bardziej…

– Wojowniczy – dokończył zdanie markiz.

Vittorio nachylił się w stronę Rosy.

– Kobiety nie powinny uczyć się łaciny ani filozofii. Tego typu nauki obciążają tylko ich umysł.

Markiza musnęła palcami szyję – Rosa zauważyła, że ma ręce porośnięte gęstymi włoskami – obróciła głowę i uśmiechnęła się do Vittoria.

– Masz rację, mój drogi bracie. Kobiety powinny się dobrze bawić. A tamtymi sprawami powinni zajmować się mężczyźni.

Vittorio odpowiedział uśmiechem, ale był wyraźnie niepewny, czy markiza faktycznie miała na myśli to, co powiedziała.

Rosa nerwowo rozejrzała się po pokoju – zatrzymała wzrok na kredensie zdobionym intarsjami i wiszących na ścianie osobliwych krążkach z kutej miedzi, przypominających tarcze. Czy to normalne, że rozmawiają w ten sposób o kimś, kto jest wśród nich? Rosa przypomniała sobie opinię Ady o rodzinie Scarfiottich, którą uważała za nader dziwną. Teraz pojęła, że Vittorio jest nieodrodnym bratem markizy. Oboje byli dziwakami, każde z nich na swój sposób. Delikatnie zakaszlała, zasłaniając usta, z próżną nadzieją, że być może markiz nie zauważył, jak wchodziła do pokoju. Tymczasem rozmowa znów zeszła na temat Mussoliniego. – Włochy potrzebują takiego człowieka jak duce – powiedziała markiza, krzyżując ręce na piersi i drżąc, choć w pokoju nie było chłodno. – Ma duszę artysty, a umysł wojownika. Jest przywódcą, który kocha ludzi, ale gotów jest ich zniszczyć, jeśli zajdzie taka potrzeba.

Wyglądało na to, że markiz nie zamierza się z nimi zgodzić, lecz rozmowa dobiegła końca, gdy signor Bonizzoni skierował do jadalni trzy służące. Przyniosły tace z tak ogromną ilością jedzenia, że Rosa oczekiwała pojawienia się kolejnych gości. Tyle żywności nie widziała chyba w ciągu całego swego życia. Lecz nikt inny się nie zjawił, a służące rozstawiły półmiski na stole.

Na przystawkę podano talerz crostini z pasztetem z wątróbek drobiowych i kilka plasterków salami. Rosa, czując wilczy głód, ugryzła kromkę ciepłego chleba. Nagle półmisek z crostini zaczął się trząść i chybotać przed jej oczami. Wyłoniły się z niego trzy kurczaki, które zaczęły spacerować po stole, dziobiąc leżące na nim jedzenie i popiskując. Jeden z nich wskoczył do wazy z zupą i z zaciekawieniem spoglądał na Rosę. Plasterki salami zaczęły puchnąć i przyjęły postać leżącej na boku maciory, którą ssały prosięta, merdając zakręconymi ogonkami. Nagle Rosa poczuła łaskotanie w gardle. Zakryła usta i odwróciwszy się, wypluła na serwetkę całe jedzenie, jakie miała w ustach. Spojrzała na nie i zaparło jej dech w piersiach – zobaczyła puszystego żółtego kurczaczka, który pokwiliwszy chwilę, powoli się rozpłynął.

Rosa odwróciła się do stołu. Kurczaki i świnia znikły; reszta osób, jak gdyby nigdy nic rozprawiała o wierszu D’Annuzia.

Kolejnym daniem była zupa rybna, której towarzyszyła sałatka z kalmarów. Signor Bonizzoni zaserwował zupę, po czym podał wazę jednej ze służących, która postawiła ją naprzeciwko Rosy. Z zupy ulatniał się nieprzyjemny słony zapach. Rosa zebrała się w sobie i postanowiła zaryzykować kilka łyków. Włożyła łyżkę do miski i zobaczyła pływającą dookoła ławicę sardeli, połyskujących srebrnymi brzuszkami. Sardele znikły i z głębi miski wyłoniła się kałamarnica. Rosa patrzyła, jak głowonóg usadawia się na misce, i ogarnął ją smutek. W pokoju panował mrok. Rozległo się muczenie krowy i Rosa spostrzegła, że pierwsze dania zostały sprzątnięte ze stołu, a jedna ze służących postawiła przed nią stek z białą fasolą i pieczonymi ziemniakami.

Spojrzała na pozostałych domowników. Markiz, Vittorio i Clementina jedli swoje steki z dodatkiem gotowanych na parze warzyw. Markiza jadła samo mięso. Jej talerz zalany był krwią – Rosa odniosła wrażenie, że kroi ona stek na coraz mniejsze kawałki, aż w końcu wkłada do ust tylko najdrobniejsze skrawki surowego mięsa.

Rosę przeszedł dreszcz. Jabłko i migdały, które zjadła dzisiaj rano, były zdrowym, świeżym pożywieniem, ale te wszystkie stworzenia, które oddały życie, by stać się strawą, zginęły w bólu i strachu. Fale gorąca paliły jej szyję i policzki. Drżącą ręką sięgnęła po szklankę wody. Nagle żołądek podszedł jej do gardła i zwymiotowała na talerz stertę zakrwawionych ścięgien i mięśni. Wykrzyknęła z przerażenia. Spojrzała na innych, ale nikt nic nie zauważył. Znów zwymiotowała, tym razem sardele, kałamarnicę i kurczaki. Z trudem wstała i wybiegła z pokoju.

Jakimś cudem, mimo pulsującego bólu głowy i braku sił w nogach, udało jej się wspiąć na czwarte piętro i dojść do swojego pokoju. Podchodziła do łóżka, żeby się położyć, gdy poczuła burczenie w jelitach. Ledwie zdołała dobiec do łazienki i podnieść spódnicę, kiedy cuchnące ekskrementy dosłownie z niej eksplodowały. Próbowała wstać, ale znów złapał ją skurcz i dostała biegunki – jakby jej ciało chciało oczyścić się z całego zła, jakie przyjęło. Oblewały ją na zmianę zimne i gorące poty.

Obejmując rękami kolana i płacząc z bólu i upokorzenia, zemdlała.

– Wypij łyk tego – powiedział kobiecy głos.

Rosa z trudem otworzyła oczy. Ujrzała dwie niewyraźne postacie, które się nad nią pochylały. Jedna z nich przystawiła jej do ust kubek z ciepłym napojem.

– Jest jeszcze słaba – powiedziała druga.

Rosa rozpoznała obie kobiety po głosie: były to Ada i Paolina. Zamrugała i obraz zrobił się wyraźniejszy. Leżała na swoim łóżku, przy otwartym oknie. Wypiła łyk herbaty rumiankowej, którą proponowała jej Ada. Pomacała swoją nogę i zorientowała się, że jest w halce. Zapach sosny drażnił jej nozdrza. Nie było śladów jelitowej rzezi, jakiej doświadczyła przed omdleniem.

– Co się stało?

– Zemdlałaś przy stole – poinformowała Ada. – To dla mnie żadne zaskoczenie. Te dania były dla ciebie zbyt ciężkie. Wiem, że zakonnice jadają skromnie.

Rosa pomyślała o posiłkach, które spożywała w klasztorze: chleb z oliwą i solą, odrobina wina zmieszana z wodą, zupa fasolowa i warzywa świeżo zebrane w ogródku. Bardzo rzadko pojawiało się jakiekolwiek mięso.

Rosa próbowała podnieść głowę, ale była za ciężka.

– Widzę pochodzenie rzeczy, również pożywienia – powiedziała. – Zawsze tak miałam. – Opowiedziała o polu pszenicy, którego wizję miała dzisiaj rano, i o cielęciu, które widziała płaczące w swej zagrodzie. – Ale odczuwam te obrazy znacznie silniej niż wcześniej – dodała. – Jak gdyby przebywanie w tym miejscu…

– Cicho – powiedziała Ada, ponownie przystawiając Rosie do ust kubek z herbatą. – Teraz odpoczywaj, a rano poczujesz się lepiej.

Powieki Rosy zrobiły się ciężkie i zapadła w gorączkowy sen. Przyśniła jej się Ada przemykająca się do jej pokoju i kładąca na jej piersi ząbek czosnku.

– Wyczuwam coś w wietrze – wyszeptała Paolina – Czarownice wracają do willi Scarfiottich. Czuję je wszędzie. Dziś rano nie mogłam rozpalić ognia.

– Psocą w najlepsze, chcą zwrócić naszą uwagę – odpowiedziała Ada. – Albo jej uwagę.

Następnego dnia, wczesnym rankiem przyszła Ada i przyniosła Rosie na tacy papkę z mąki kukurydzianej.

– To uspokoi twój żołądek – powiedziała, kładąc tacę na nocnym stoliku i formując z poduszek oparcie, żeby Rosa mogła usiąść. – W przyszłości dopilnuję, żebyś podczas obiadu z rodziną dostawała proste dania.

Rosa położyła rękę na piersi. Nie znalazła tam ząbka czosnku. A więc to był sen. Rozmowa pomiędzy Adą i Paoliną w ogóle nie miała miejsca.

– Tak bardzo mi wstyd, że zemdlałam podczas obiadu – wyznała Rosa. – Markiz chciał mnie oficjalnie przedstawić swojej żonie. Muszę ich przeprosić. Myślisz, że mnie zwolnią?

Ada pokręciła głową i uśmiechnęła się szeroko.

– Nie wiem, czy nawet cokolwiek zauważyli. Signor Bonizzoni zobaczył, że nie jesz, i pojął, co się stało. Zaniósł cię na górę w asyście jednej ze służących.

Rosa przypomniała sobie, w jaki sposób tamci ludzie o niej rozmawiali – jak gdyby jej w ogóle nie było w pokoju. Wtedy pojęła, że nie jest to wcale takie nieprawdopodobne, że mogli nie zauważyć jej omdlenia.

Papka, którą przyniosła Ada, przywróciła Rosie siły. Z każdą łyżką przepływało przez jej ciało miłe ciepło. Poczuła na skórze promienie słońca i wyobraziła sobie, jak gra na flecie wśród pól kukurydzy, a każda nuta pieśni Jesus bleibet meine Freude dryfuje na wietrze.

Po wyjściu Ady Rosa podniosła się z łóżka. Zaskoczona widokiem własnego odbicia w łazienkowym lustrze, instynktownie spojrzała w drugą stronę. Napełniła zlew wodą i namydliła dłonie mydłem kastylijskim. Dopiero wtedy odwróciła się do lustra. Przypatrywała się sobie niczym artysta studiujący efekt swej pracy. A więc tak wyglądam, myślała, przyglądając się lekko skośnym oczom w oprawie ciemnych brwi i rzęs; długiemu wąskiemu nosowi i ustom układającym się w łuk Kupidyna. Namydliwszy policzki i czoło, zanurzyła ręce w wodzie i spłukała twarz. Odrzuciła głowę do tyłu. Strumienie wody spływały po jej długiej szyi prosto na halkę. Sięgnęła po ręcznik wiszący nad wanną, zamoczyła go w mydlanej wodzie i wyszorowała sobie ramiona, a następnie wymyła piersi i plecy. Zmoczona halka stała się przezroczysta. Rosa przyjrzała się sobie, po czym lekko uniosła ręce, zawieszając je nad piersiami. Powoli zsunęła ramiączka halki. Jej piersi wznosiły się i opadały jak dwa księżyce. Przestraszył ją widok dużych sutków. Nigdy wcześniej nie przyglądała się w ten sposób swemu ciału – patrząc na nie z perspektywy, z jakiej mogli widzieć je inni. Odkąd pamiętała, zawsze kąpała się w halce i nigdy nie spoglądała w dół. Podziwianie własnego ciała było grzechem.

– Skromność jest najcenniejszą cnotą kobiety – głosił don Marzoli. – Tracąc ją, kobieta traci wszystko.

Poczuła ukłucie wstydu, lecz jej ciekawość została już rozbudzona. Wiedziała, że każda twarz jest inna, ale ciało też? Muskanie powietrza na skórze stwarzało wrażenie wolności; czuła przyjemne mrowienie w palcach. Mimo dręczącego poczucia winy była w pogodnym nastroju. Zaczerpnęła powietrza i oddaliła się od lustra, tak żeby obejrzeć się w nim cała. Powolnymi ruchami zsunęła halkę na biodra. Opuszkami palców wyczuwała sprężystość swej skóry w okolicach żeber. Pogładziła brzuch i dotknęła pieprzyka przy pępku. Halka ześlizgnęła się niżej. Rosa ściągnęła ją przez zwężające się ku kolanom kształtne uda, poznaczone delikatnymi rozstępami tam, gdzie w okresie dojrzewania jej skóra się rozciągnęła.

Gdy dostrzegła kępkę czarnych włosów pomiędzy nogami, odżyły w jej pamięci wspomnienia. Pewnego ranka, w wieku trzynastu lat, zauważyła plamy krwi na swojej bieliźnie. Siostra Maddalena rozproszyła jej obawy, wyjaśniając, że to nie rana, tylko zwyczajnie znak, że stała się kobietą. Rosa, wielce podekscytowana tą przemianą, poinformowała o tym wszystkich, których spotkała tamtego dnia, łącznie z don Marzolim. Kiedy jednak owa wieść dotarła również do Badessy, stara zakonnica wzięła ją na stronę i wyszeptała: „Nigdy z nikim o tym nie rozmawiaj. To jest wstyd, który musi znosić każda kobieta; przypomina nam, że nakłoniłyśmy Adama do grzechu”.

Radość z odkrywania w lustrze swego ciała opuściła Rosę i opanował ją pełen obrzydzenia strach. Szybko zakryła się halką. Ze wstydu paliła ją skóra.

– Przebacz mi, Ojcze – błagała.

Powiesiła ręcznik przy lustrze i pobiegła do garderoby, gdzie w pośpiechu włożyła sukienkę i pończochy.

Pomimo zapewnień Ady, że markiz i jego żona nie zauważyli jej omdlenia podczas wczorajszego obiadu, uznała, że powinna jak najszybciej przeprosić swoich pracodawców. Zastanawiała się, gdzie może ich znaleźć. Kiedy wyszła ze swojego pokoju, spostrzegła Clementinę w mieszczącej się naprzeciwko salce lekcyjnej. Było kilka minut po siódmej.

– Dzień dobry, signorino Bellocchi – powiedziała dziewczynka. – Mam nadzieję, że dzisiaj czuje się pani lepiej.

– Tak, dziękuję – odpowiedziała Rosa. – Ale czy nie jest zbyt wcześnie na lekcje? Zjadłaś już śniadanie?

Clementina posłała jej promienny uśmiech.

– Jestem zbyt podekscytowana, żeby jeść. Nigdy wcześniej nie miałam guwernantki. Tylko głupawą nianię, co niezbyt dużo wiedziała, no i babbo.

Rosa uśmiechnęła się do swojej uczennicy. Na biurku leżał stos książek i papierów, więc przyjrzała się niektórym z nich: podręcznik do matematyki, zadania z treścią, zapisane męską dłonią, i książka o teorii nauczania. Otworzyła ją i zauważyła, że niektóre fragmenty są podkreślone: To na nauczycielu spoczywa obowiązek zachęcenia ucznia do nauki. Dyscyplina powinna wynikać z zainteresowania, nie posłuszeństwa czy strachu.

– Twój tata bardzo interesuje się twoją edukacją – powiedziała Rosa, odsuwając krzesło i siadając obok Clementiny. – Może zaczniemy od ułamków i liczb dziesiętnych?

Rosa była dobra z matematyki, lecz nieszczególnie lubiła ten przedmiot. Wolała muzykę, naukę języków i biologię. Clementina jednak z zapałem wykonywała wszystkie obliczenia. Była rozwinięta jak na swój wiek – Rosie zaimponowała szybkość, z jaką dziewczynka radziła sobie z zadaniami. W miarę trwania zajęć Rosa coraz mniej obawiała się swego nowego życia. Gdyby Clementina podchodziła do każdej lekcji z takim entuzjazmem, uczenie jej byłoby samą przyjemnością. Regularny rytm tabliczki mnożenia w wykonaniu Clemenitny wyciszył Rosę; spojrzała przez okno na widoczne w oddali zielone wzgórza, rozmyślając, co przyniesie przyszłość. Czy na zawsze pozostanie guwernantką? Czy może pewnego dnia wyjdzie za mąż i urodzi dzieci? Uświadomiła sobie, że mieszkając w klasztorze, nigdy się nad tym nie zastanawiała. Clementina zakończyła tabliczkę mnożenia. Rosa wyjęła zadania z treścią, ale zanim się do nich zabrały, uniosła wzrok i ujrzała stojącego w drzwiach markiza z grymasem niezadowolenia na twarzy.

– Zaczęłyście bardzo wcześnie – powiedział. – Nie zgadzam się na rozpoczynanie lekcji przed dziewiątą. Powinnaś mnie zapytać, zamiast od razu samodzielnie decydować.

Rosa poczuła się dotknięta tym afrontem. Spokój, jaki w sobie miała, zniknął. Wstała z krzesła i wyjąkała przeprosiny, zarówno za zbyt wczesne rozpoczęcie lekcji, jak i za omdlenie podczas obiadu. Nim zdążyła skończyć, Clementina podbiegła do ojca.

– To był mój pomysł, babbo – powiedziała, przytulając się do jego ramienia. – To ja chciałam wcześnie zacząć. Chcę nauczyć się wszystkiego, z czego signorina Bellocchi będzie mi dawać nauki.

– Rozumiem – odpowiedział markiz, głaszcząc córkę po policzku. Spojrzał w stronę Rosy. – Zaplanowałem, że Clementina będzie miała z tobą lekcję od dziewiątej do czwartej – powiedział. – Później masz czas dla siebie, a następnie dołączysz do wspólnego obiadu, chyba że markiza i ja będziemy mieć gości. Wówczas będziesz jadać razem z Clementiną.

I dopóki nie wybiorę odpowiedniej niańki, która zajmie się szykowaniem mojej córki do snu, ten obowiązek będzie spoczywał na tobie.

– Dobrze – odpowiedziała Rosa.

Łagodzący ton głosu markiza uspokoił ją nieco, choć po tym, co się wydarzyło poprzedniego dnia, nie była zachwycona pomysłem uczestniczenia we wspólnym obiedzie z rodziną. Niemniej zaskoczyła ją perspektywa szykowania dziewczynki do snu. Dlaczego miałaby tego nie robić markiza? Rosa, będąc w wieku Clementiny, wyobrażała sobie swoją mamę, która co noc kładzie ją do łóżka i słucha jej pacierza.

– Clementina będzie miała lekcje od poniedziałku do soboty, a w środowe popołudnia będziesz ją odprowadzała do Piccole Italiane – ciągnął markiz. – Ciebie w tym czasie będę prosił o załatwianie moich spraw we Florencji.

Rosa pokiwała głową. Nie miała pewności, ale przypuszczała, że Piccole Italiane była faszystowską organizacją dla dzieci. Z pogardy widocznej na twarzy markiza, gdy wymawiał tę nazwę, wywnioskowała, że to pomysł jego żony. Być może był to kompromis, w zamian za nieposyłanie Clementiny do faszystowskiej prywatnej szkoły. Markiz spojrzał na wypłowiałą bawełnianą sukienkę Rosy, która widząc to, oblała się rumieńcem. Z dwóch swoich sukienek wybrała tę lepszą, ale tutaj bardziej rzucała się w oczy niż w klasztorze.

– Poproszę krawcową naszego personelu, żeby uszyła ci coś odpowiedniego, co będziesz wkładała, idąc do miasta – oznajmił markiz.

Zanim wyszedł, poprosił Rosę, żeby sporządziła listę książek, które jej zdaniem mogą przydać się Clementinie.

– Kupię je – powiedział. – Mamy tutaj również bibliotekę, z której możesz korzystać, kiedy tylko zechcesz. – I z miłym uśmiechem dodał: – Kiedy grałaś dla mnie w klasztorze, zauważyłem wgięcie w twoim flecie. – Wyjął z kieszeni kartkę i zapisawszy na niej adres, wręczył ją Rosie. – Jak będziesz we Florencji, zostaw go w warsztacie, a oni go naprawią. Powiedz, żeby zrobili to na rachunek willi.

Propozycja naprawy fletu była nieoczekiwanym wyrazem uprzejmości ze strony markiza. Choć Rosa uznała za niemożliwe zapomnieć o jego cudzołóstwie, to jednak zdobył w jej oczach dwa plusy: był milszy, niż wskazywały na to jego powściągliwe maniery, i kochał swoją córkę.

Gdy markiz opuścił salkę lekcyjną, Rosa dostrzegła przy nim coś, czego wcześniej nie zauważyła – snującą się za nim ciemną mgłę. Było to kolejne przypomnienie, że wszystko, co ją tu otacza, Rosa odbiera ze wzmożoną siłą. Przypomniała sobie swój sen z poprzedniej nocy, w którym Ada oświadczyła, że czarownice próbują zwrócić jej uwagę. Rosę przebiegły dreszcze. Grzechem było nawet samo rozważanie takiej możliwości. Lecz w takim razie, jak można nazwać to, co się z nią działo? Cień wokół markiza; wizje, które naszły ją w czasie lunchu, doprowadzając ją do omdlenia? Czy to wszystko pochodziło od Boga, czy też z innego źródła?

– Wszystko w porządku, signorino Bellocchi?

Rosa obróciła głowę i zobaczyła Clementinę przyglądającą jej się szaroniebieskimi oczami.

– Tak – odpowiedziała Rosa. – Wszystko w porządku. Zabierzmy się do francuskiego.

Gdy zakończyły poranne lekcje, Maria przyniosła tacę z posiłkiem. Rosa dostrzegła w pokojówce jakąś zmianę: zauważyła, że ma włosy gładko zaczesane do tyłu i zwinięte w kok. Kiedy Maria się o nią otarła, chcąc położyć tacę na stoliku przy oknie, Rosa poczuła od niej zapach wody lawendowej. Ada ostrzegła ją, że markiza przywiązuję dużą wagę do zadbanego wyglądu, i Rosa zastanawiała się, czy to właśnie z tego powodu markiz zasugerował jej uszycie nowej sukienki.

Kiedy Maria wyszła z pokoju, Rosa z Clementiną zasiadły do posiłku. Rosa ostrożnie podniosła pokrywki i poczuła ulgę, widząc, że Ada przyrządziła jej zupę z białej fasoli z szałwią i ziemniakami, którą podała ze świeżym chlebem.

– To moja ulubiona zupa – odparła Clementina. – Jadła ją pani kiedyś, signorino Bellocchi?

Rosa pokręciła głową, wdychając aromat szałwii i zanurzając łyżkę w gęstej warzywnej potrawie. Fasola była miękka, a słodycz czosnku i pomidorów łagodziła cierpki smak sera. Rosa wyobraziła sobie pęd fasoli strzelający z ciemnej ziemi w stronę oślepiającego światła. Zamknęła oczy i zobaczyła dziesiątki zielonych kulek powoli nabierających w słońcu czerwonego koloru; następnie ujrzała kobiety o pomarszczonych dłoniach i okrytych chustkami głowach zrywające dojrzałe pomidory. Tę żywność przepełniała życiodajna energia. Rosa otworzyła oczy i dostrzegła przypatrującą się jej z zaciekawieniem Clementinę.

– Lubię sobie wyobrażać, skąd pochodzi moje jedzenie. To rodzaj modlitwy przed posiłkiem – wyjaśniła Rosa, co było nieprawdą, ponieważ jej wizje sięgające źródeł rzeczy nie pojawiały się na życzenie.

Z okna salki lekcyjnej widać było las i drogę dojazdową do willi. Rosa stwierdziła, że posągi w ogrodzie przypominają figury szachowe w trakcie skomplikowanej partii. W lesie, w bliskiej odległości od willi, znajdowała się polana z altaną i dekoracyjnym kobiercem kwiatowym. Rosa, spostrzegłszy pomiędzy drzewami migoczące światło, wypatrzyła zaparkowany przy altanie samochód. Oparty o jego maskę stał szofer, ale nie był to Giuseppe ani żaden z kierowców markizy.

Clementina podeszła do okna, chcąc zobaczyć, co tak przykuło uwagę Rosy. Przeszklone drzwi do altany raptownie się otworzyły i ukazała się w nich kobieta w zielonym niczym mech kostiumie i jedwabnym turbanie. W pierwszej chwili Rosa pomyślała, że to markiza, ale szybko zorientowała się, że widzi osobę w starszym wieku.

Z altany wyłonili się również markiza i Vittorio, po czym cała trójka zajęła się ożywioną rozmową. Nieznajoma kobieta wzruszyła ramionami i uniosła ręce ku górze.

– To moja babcia – oznajmiła Clementina. – Odwiedza nas raz do roku.

– Ach, rozumiem – odparła zaskoczona Rosa. – Chciałabyś się z nią przywitać?

Clementina pokręciła głową.

– Babbo mi nie pozwala.

Rosa zobaczyła, jak szofer otwiera drzwi samochodu, aby babcia Clementiny mogła wsiąść do środka. Dlaczego markiz miałby nie pozwalać swojej córce widywać się z tą kobietą? Rosa obserwowała, jak zza drzew wyłania się czarna limuzyna i wjeżdża na drogę dojazdową. Samochód spowity był w mrocznej mgle. Już gdzieś widziałam tę ciemną poświatę, pomyślała Rosa. Ta kobieta miała coś wspólnego z tajemniczym cieniem, który nie odstępował markiza. Ale dlaczego tylko jego i nikogo więcej?

Tamtego wieczoru markiz i jego żona przyjmowali na obiedzie gości, więc Clementina i Rosa jadły w pokoju dziewczynki, gdzie zaserwowano im placki z rozmarynem i ciasto ryżowe. Rosa była oczarowana szczebiotem swojej małej podopiecznej – dziewczynka opowiadała o ostatnich podróżach do Egiptu i do Francji, to znów o liliach, kapryfolium i hortensjach, które wkrótce zostaną zasadzone w ogrodzie z okazji jej dziewiątych urodzin.

– Babbo obiecał mi kucyka – powiedziała Clementina. – Będzie pani mogła na nim jeździć, kiedy tylko pani zechce, signorino Bellocchi.

– Dziękuję – roześmiała się Rosa. Stwierdziła, że jej podopieczna jest pogodna niczym promyk słońca.

W pokoju Clementiny przeważał kolor żółty, a ściany pokrywały freski z kurczakami, kogutami, palmami i ogromnym słońcem. Na biegnącej przez całą ścianę półce znajdowała się wystawa miniaturowych dekoracji scenicznych stanowiących repliki scenografii słynnych oper. Rosa nigdy nie była w operze, ale na podstawie znanych jej utworów mogła odgadnąć, że kolekcja z piramidą to scena z Aidy, że paryska ulica pochodziła z Cyganerii, a wytworne schody z Eugeniusza Oniegina. Zachwycała się precyzją, z jaką odtworzono szczegóły domów i mebli.

– Wykonała je moja ciocia – oznajmiła Clementina.

Jednej z dekoracji Rosa nie rozpoznała, a mimo to wydała jej się znajoma. Po chwili Rosa uzmysłowiła sobie, że patrzy na replikę willi Scarfiottich. Ten dom był równie imponujący w miniaturze, jak w rzeczywistości. Wykonano też las i cmentarz. Spostrzegła, że dokładnie odtworzono także groby, z wyjątkiem grobowca z wysokim ogrodzeniem i posągiem, który został pominięty.

– Gdzie mieszka twoja ciocia? – spytała Rosa Clementinę. – Jest utalentowaną artystką.

Dziewczynka zagryzła usta i wzruszyła ramionami.

– Umarła, zanim się urodziłam.

Rosa, widząc, że Clementina odwróciła wzrok, wyczuła, że nie jest to wygodny dla dziewczynki temat. Buona notte, mia cara sorella. Grób z ogrodzeniem musiał należeć do ciotki Clementiny. Dlatego nie było go w replice.

– Chodź, przebierzesz się w nocną koszulę – powiedziała do dziewczynki.

Markiz polecił Rosie, żeby kładła Clementinę spać przed ósmą. Po wysłuchaniu modlitwy małej i ułożeniu jej do snu Rosa wróciła do swego pokoju. Rozbierając się i czesząc, rozmyślała o dziwnej atmosferze panującej w tym domu i o wzmożonej intensywności jej wizji; o cieniu snującym się wokół markiza i o przedziwnej osobowości jego żony i Vittoria. Kto wie, może tu działa jakaś złowroga siła – myślała, kładąc się spać. Nagle przypomniała sobie radę Ady – Skup się na swojej pracy i pilnuj własnych spraw – dzięki temu jakoś sobie radzę – i postanowiła, że zrobi wszystko, aby się do tego zastosować. Jednak kiedy przyłożyła głowę do poduszki, przykryła kołdrą, wraz z sennością ogarnęło ją przeczucie, że została wciągnięta w coś, na co nie miała wpływu.

3

W środę Giuseppe zawiózł Rosę i Clementinę do Florencji. Oddział Piccole Italiane, do której należała Clementina, mieścił się niedaleko piazza della Repubblica. Poważny ubiór dziewczynki – biała bluzka i czarna plisowana spódnica, a do tego długie skarpety i beret – współgrał z jej wyrazem twarzy.

– Klub chłopców jest znacznie lepszy – zwierzyła się Rosie Clementina. – Wiosłują i jeżdżą na rowerach. My musimy ćwiczyć głupią rytmikę i wyszywanie.

Giuseppe zatrzymał samochód naprzeciwko sali gimnastycznej. Na fasadzie budynku wisiał rozciągnięty na sznurku transparent: Piccole Italiane wykonują rozkazy duce, ku chwale Rewolucji Faszystowskiej.

Rosa weszła z Clementiną do środka. Ustawione w rzędach dziewczynki robiły gwiazdy i brzuszki. Inne tańczyły wokół przybranego kwiatami słupka lub ćwiczyły z obręczami. Niektóre starsze dziewczyny przekazywały sobie nawzajem lalkę przebraną za niemowlę.

– Przytrzymujcie jej głowę, nie pozwólcie, żeby opadła – pouczała je instruktorka. – Jesteście potrzebne duce do tego, żeby rodzić dobrych żołnierzy.

– To moja grupa – powiedziała Clementina, wskazując na grupkę dziewczynek w jej wieku. Gładko uczesana do tyłu kobieta odczytywała listę obecności. Jej srogie spojrzenie przywodziło Rosie na myśl signorę Guerrini.

– Lepiej się pośpiesz – powiedziała, lekko trącając Clementinę łokciem.

Patrzyła, jak dziewczynka zajmuje miejsce wśród koleżanek, i ogarnęła ją nagła chęć przygarnięcia jej z powrotem do siebie. Co za matka powierzyłaby dziecko tym fanatykom? Ta wojskowa dyscyplina zniszczy duszę Clementiny.

Kobieta w gładkim uczesaniu skończyła wyczytywać listę i wykonała szybki ruch dłońmi, dając dziewczynkom znak, żeby zaczęły śpiewać. Rosa rozpoznała tę pieśń – była to Giovinezza; Mussolini zmienił jej oryginalny tekst, tak by gloryfikował wojnę. Rosa przyglądała się niewinnym małym dziewczynkom, jak wyśpiewują zwrotki pieśni, nie rozumiejąc ich znaczenia. Muszę wyciągnąć stąd Clementinę, pomyślała. Wówczas zauważyła, że to właśnie ona śpiewa najgłośniej ze wszystkich, rozciągając usta, aby z nieskrępowanym entuzjazmem wyartykułować każde słowo. To wpływ jej matki, fanatyczki, i wuja, pomyślała Rosa. To nie jej wina.

Po chwili głos Clementiny stał się bardzo piskliwy, zupełnie nie przypominając ślicznego dźwięku, jaki Rosa słyszała podczas lekcji muzyki, kiedy akompaniowała dziewczynce na pianinie. Clementina odwróciła się i puściła do Rosy oko, a gdy dotarło do niej, że dziewczynka robi sobie żarty z hymnu, ledwie mogła powstrzymać śmiech. Może jednak dusza Clementiny nie była zagrożona…

Według adresu podanego Rosie przez markiza warsztat, w którym naprawiano instrumenty muzyczne, mieścił się przy via Tornabuoni. Giuseppe zawiózł Rosę na koniec ulicy.

– Tutaj na panienkę zaczekam – powiedział, zatrzymując się w bocznej uliczce.

Zebrali się tam inni szoferzy, opierając się o bugatti i alfa romea swoich pracodawców, paląc i dyskutując.

– Signorinę Scarfiotti odbierzemy dopiero za trzy godziny.

Przy via Tornabuoni znajdowały się renesansowe pałace, w których pomieszczenia na parterze zajęte były przez jubilerów, perfumerie, kwiaciarnie oraz sklepy z jedwabiem i gobelinami. W końcu Rosa zrozumiała, dlaczego markiz nie mógł pozwolić, aby mieszkanka willi Scarfiottich chodziła po Florencji w znoszonych ubraniach. Podobała jej się nowa sukienka; rozkoszowała się miękkim dotykiem dżerseju na swojej skórze i lekko opadającym na linię obojczyka dekoltem. Jakżeż daleko ten strój odbiegał od szorstkich sukienek z małymi okrągłymi kołnierzykami, które przywiozła ze sobą z klasztoru. Nadal miała na sobie stare nakrycie głowy i buty, ale markiz dał jej adres do kapelusznika i szewca, by kupiła sobie nowe. On i tak za wszystko płacił.

Rosa była zdumiona widokiem wszędzie obecnych anglojęzycznych szyldów: lekarzy, dentystów, aptekarzy, banków. Giuseppe kiedyś wspomniał jej, że spacery po via Tornabuoni to jak przechadzka po Londynie, i teraz pojęła, co miał na myśli. Znajdowały się tam sklepy, w których sprzedawano płaszcze przeciwdeszczowe, kostiumy do krokieta i tweedy. Minęła angielską księgarnię i herbaciarnię, gdzie serwowano ciepłe bułeczki i ciasto. Podziwiała damskie kapelusze, męskie flanelowe garnitury i buty typu Oksford, a także sposób, w jaki stali klienci sklepu sączyli herbatę – jakby mieli na to cały dzień. Nawet leżące u stóp swoich właścicieli cocker spaniele i beagle sprawiały wrażenie zrelaksowanych. Rosa zerknęła na buty ozdobione paskami w kształcie litery T, które miała na sobie młoda dziewczyna czytająca gazetę i delektująca się sokiem pomidorowym. Jakie one były piękne w porównaniu z jej ciężkimi drewniakami.

Po drugiej stronie ulicy zauważyła sklep obuwniczy. Nie był to adres, który zapisał jej markiz, ale nie mogła się powstrzymać żeby tam nie wejść. W oknie wystawowym zobaczyła puste siedzisko dla małpy, ale kiedy zamrugała, uświadomiła sobie, że nigdy nie było tam żadnej małpy, tylko para butów zrobiona z czarnego zamszu i małpiego futra. Obok stały pantofle wykończone zielonym jedwabiem z klamrami z masy perłowej, a na półce poniżej – para botków z lamparciego futra i ze skóry. Za szybą coś się poruszyło; Rosa cofnęła się, przerażona perspektywą znalezienia się twarzą w twarz z dużym kotem z dżungli. Był to jednak tylko mężczyzna z wąsikiem. Posłał jej gniewne spojrzenie i wymachiwał rękami, dając jej do zrozumienia, żeby sobie poszła. Rosa zarumieniła się – co takiego mogła zrobić, żeby go obrazić? Nagle zobaczyła wchodzącą do sklepu kobietę ubraną w satynowe bolerko i kapelusz ze szkarłatnym pióropuszem i zapomniała o sprzedawcy. Owa dama prowadziła na wysadzanej diamentami smyczy pudla, ufarbowanego na ten sam kolor co pióropusz na jej kapeluszu. Florencka ekscentryczka pozostawiała w tyle konserwatywne Angielki. Kilka minut później ze sklepu wyszła kobieta w kostiumie koloru fuksji, z wyszytymi na nim oczami. Koturny jej pantofli musiały mieć ze dwanaście centymetrów wysokości.

Gdyby tylko siostra Maddalena mogła to zobaczyć, pomyślała Rosa. Ciekawe, co by powiedziała. Rosa nie otrzymała z klasztoru żadnych wieści o stanie zdrowia siostry Maddaleny. Markiz poinformował Rosę, że raz w miesiącu będzie miała wolne i że pierwszy wolny dzień przysługuje jej po trzech miesiącach pracy. Zatem miała do dyspozycji tylko niedziele, kiedy wizyty w klasztorze były niemożliwe. Nie pozostawało jej nic innego, jak tylko czekać na wiadomości od Badessy lub osobiście od samej siostry Maddaleny.

Przyglądała się, jak z prowadzonego przez szofera rolls-royce’a wysiada kolejna dama. Kobieta ubrana była w czarny kostium ze sztucznego jedwabiu, a drepczący przy jej nodze miniaturowy szpic miał na sobie naszywaną cekinami narzutkę. W porównaniu z dwiema poprzednimi damami jej ubiór wydawał się raczej konserwatywny, ale gdy się odwróciła, żeby wejść do sklepu, Rosa spostrzegła, że na plecach jej kostiumu wyszyty był szkielet przypominający zdjęcie rentgenowskie.

– Żadnych służących – oznajmił sprzedawca, wychodząc zamaszystym krokiem ze sklepu i machając rękami w stronę Rosy. – Nie masz nic do roboty?

Rosa się oddaliła. Była zbyt zdumiona tym, co widziała, żeby przejmować się dochodzeniem swoich praw do przebywania na ulicy. Nagle zdała sobie sprawę, że już nie znajduje się wśród hermetycznej społeczności klasztoru ani na terenie willi. Wyszłam na świat, pomyślała. Odwróciła się i stanęła twarzą w twarz z zamiataczem ulic, który był świadkiem przepędzenia jej sprzed sklepu.

– Ludzie mówią, że Mussolini zakaże gazetom publikowania zdjęć tych dziwek z wąskimi biodrami i ich psów – wyszeptał. – To zniewaga dla włoskich matek!

Rosa zastanawiała się, czy właśnie taka była cała Florencja. Popadająca z jednej skrajności w drugą?

Wyniosłość sprzedawcy nakierowała jej myśli ku markizie, którą od czasu pamiętnego lunchu widziała jedynie dwa razy. Kobieta nie okazywała żadnego zainteresowania Clementiną, a ze sposobu, w jaki patrzyła na Rosę, można było wyczytać, że tak zwani maluczcy również zupełnie jej nie obchodzą.

Podążając ulicą, Rosa znalazła się przed zakładem zegarmistrzowskim. Była oszołomiona widokiem ogromnej liczby zegarków pokazujących ten sam czas. Znajdowały się tam marmurowe zegary podróżne, mosiężne z kukułką, a także zegary stojące. Niektóre były w kształcie balonów na ogrzane powietrze, podczas gdy inne przypominały bandżo lub lampiony. Były tam również figurki aniołów i rzymskich żołnierzy z cyferblatami w brzuchach. Rosa zatrzymała wzrok na zegarze w kształcie łabędzia. Minęła już godzina! Musi się pośpieszyć, jeśli chce załatwić wszystkie swoje sprawy. Polecony przez markiza sklep z kapeluszami nazywał się Signora Lucchesi. Wprawdzie nie był aż tak elegancki jak te w górnej części via Tornabuoni, ale wystawa, na której zobaczyła satynowe berety, toczki, kapelusze koktajlowe, jarmułki i zdobione tiulem ślubne kapelusze wydała się Rosie dosyć luksusowa. Sklep prezentował wiosenną kolekcję, a wystawione wzory przypominały bukiety tulipanów, słoneczników, hiacyntów i kwiatów brzoskwini. Utkwiła wzrok w ciemnoróżowym kapeluszu z rondem ozdobionym pękiem jedwabnych róż. Był to najpiękniejszy kapelusz, jaki kiedykolwiek widziała. Opuszkami palców dotknęła materiału i poczuła na twarzy podmuch morskiej bryzy.

– Buon giorno, signorina. Ten kapelusz jest wypleciony ze szlachetnych włókien palmowych.

Rosa odwróciła się i zobaczyła zmierzającą w jej kierunku ekspedientkę w dopasowanej czarnej sukience. Dziewczyna miała porcelanową cerę i błyszczące włosy. Na początku uśmiechała się do Rosy, ale gdy tylko spojrzała na jej stary kapelusz w kształcie żołnierskiego hełmu, jej wyraz twarzy uległ zmianie.

– Jesteś guwernantką z willi Scarfiottich, tak? – zapytała dziewczyna, unosząc podbródek. – Zadzwoniła do mnie gospodyni markizy, informując, że przyjdziesz. Tędy, proszę.

Ekspedientka, trzymając się od Rosy na dystans, z podniesioną głową i oficjalną miną poprowadziła ją przez rzędy wiszących kapeluszy z satyny i organdyny. Odsunęła zasłonę na tyłach sklepu i posadziła Rosę na krześle. Kabina była pełna pudełek i pustych wieszaków na kapelusze. Nie mogło to być miejsce, gdzie klienci sklepu mierzyli swoje kapelusze – było tu zbyt ciemno. Zanim Rosa zdążyła wyrazić sprzeciw, ekspedientka zerwała jej z głowy kapelusz i wrzuciła go do koszyka ze ścinkami materiałów i kawałkami nici. Następnie zdjęła z pułki pudełko i wyjęła z niego miękki kapelusz.

– Proszę – powiedziała, upuszczając go prosto na głowę Rosy i przystawiając jej lusterko. Kapelusz z czarnego filcu, bez żadnych kokardek ani dekoracji, był lepszej jakości niż jej poprzednie nakrycie głowy, i gdyby nie zdążyła obejrzeć innych modeli, pewnie pomyślałaby, że jest twarzowy. Kiedy jednak uniosła podbródek, chcąc dokładniej obejrzeć się w lusterku, kapelusz zsunął się z jej głowy.

– Jest za duży – powiedziała.

Ekspedientka z westchnieniem wyciągnęła z kieszeni centymetr krawiecki i zmierzyła obwód głowy Rosy.

– Poproszę jedną z uczennic, żeby go zmniejszyła – odparła. – Zaczekaj tutaj.

Rosa była ciekawa, jak długo potrwają owe przeróbki. Musiała jeszcze odwiedzić sklep z butami i warsztat naprawczy instrumentów muzycznych. Zauważyła przerwę pomiędzy zaciągniętymi zasłonami i spojrzawszy przez nią, dostrzegła pokój wyłożony tapetą w kolorze czerwonego wina, a w nim lustra w ozdobnych ramach i dwa fotele. Była tam kobieta w sukience z okrągłym marszczonym kołnierzem, który podkreślał jej obfity biust. Do zawieszonego na stojaku letniego kapelusza z szerokim rondem przyłożyła kiść woskowych wiśni, po czym wymieniła je na jedwabne kwiatki. Westchnęła ciężko: miała przed sobą trudny wybór. Kobieta obróciła głowę i dostrzegła obserwującą ją Rosę.

– No właśnie! – zawołała, kładąc rękę na biodrze. – Nasza guwernantka z willi Scarfiottich. Jakież to szlachetne ze strony markiza, że cię przysłał właśnie do nas.

Rosa domyśliła się, że ma do czynienia z właścicielką sklepu, signorą Lucchesi. Jej gniewny ton wzbudził w Rosie nieufność. Co takiego zrobiła, co mogło sprowokować tego typu reakcję?

– Stary markiz uznał, że jestem wystarczająco dobra, żeby ubierać głowy wszystkich kobiet z rodziny Scarfiottich – wyznała signora Lucchesi, mrużąc oczy niczym kot, który ma się rzucić na swą ofiarę. – Nie to, co marchesa milanese. Ją zadowala tylko Paryż. Nie podoba jej się nasza toskańska moda. Dlatego zamieniła tę piękną willę we wstrętny manifest nowoczesnej sztuki.

Umysł Rosy przeszedł na szybsze obroty. Signora Lucchesi mówiła o markizie Scarfiotti. A więc ona pochodziła z Mediolanu?

– Ona to dopiero pyszni się swoim tytułem – odezwała się ekspedientka, która wróciła po raz kolejny zmierzyć Rosie głowę. – Mówią, że jej matka jest egipską księżniczką.

– Nic nie wiem na temat jej matki – odparła signora Lucchesi. - Ale mój mąż twierdzi, że jej ojciec, generał Caleffi, był uroczym i światłym mężczyzną.

Do pokoju weszła modystka, niosąc słomkowy kapelusz z wplecioną wokół aksamitną wstążką. Wyglądało na to, że zamierzała pokazać go signorze Lucchesi, ale została wciągnięta w dyskusję.

– Słyszałam, że markiza maluje się jak… no, wiecie kto.

– Zapewne chce w ten sposób ukryć zmarszczki – zaśmiała się signora Lucchesi, która również miała ich niemało. – Pewnie jest starsza, niż opowiada.

Modystka odłożyła kapelusz i oparła się o jedno z krzeseł.

– Markiz musiał być bardzo zakochany…

– Aż do ślubu? – signora Lucchesi skończyła za nią zdanie. – Cóż, obawiam się, że to prawda. Słyszałam z pewnego źródła, że zwolnili ostatnią niańkę z tych samych powodów co resztę służby. Żeby uniknąć skandalu, markiza wyjechała z córką w podróż.

Rosa, mimo że nie brała udziału w rozmowie, czuła się zażenowana słuchaniem tych plotek. Choć nie lubiła markizy, to przecież ona była jej pracodawczynią. Poczuła, że zdrętwiały jej dłonie, i uprzytomniła sobie, że przez cały ten czas na nich siedziała. Wyciągnęła ręce przed siebie, próbując pozbyć się bolesnego mrowienia i jednocześnie odciąć się od trwającej dyskusji.

– Nie, no coś ty? – zachichotała modystka. – Nie z kimś aż tak poniżej jego poziomu?

– Co jest nie tak z tym mężczyzną? Przystojny, bogaty, mógłby mieć każdą kobietę, jakiej tylko zapragnie – wtrąciła ekspedientka i ponownie wycofała się do pracowni. Rosa marzyła, aby ta osoba, która poprawiała jej kapelusz, wreszcie się pośpieszyła.

Modystka skierowała wzrok na Rosę.

– A może markiza jest zbyt wymagająca? Słyszałam też, że ma kochanków.

Było to zaproszenie do włączenia się w plotkowanie. Ale Rosa, poza tym, że nie miała im nic do powiedzenia, była zadowolona ze swojej posady i chciała ją utrzymać. A gdyby markiza dowiedziała się, co te kobiety opowiadały i że Rosa dała się wciągnąć w tę dyskusję?

– Wiesz, to jest bardzo dziwne – podjęła signora Lucchesi. – Pamiętam markiza jako chłopca. Był taki zazdrosny. Mógłby połamać palce temu, kto by dotknął choć jednej z jego zabawek. Raz widziałam, jak uderzył swoją siostrę… a przecież ją uwielbiał. Jednocześnie jest ślepy na flirty swojej żony.

Pojawiła się ekspedientka i nałożyła Rosie na głowę poprawiony kapelusz.

– Teraz jest idealnie – powiedziała.

Kapelusz wrzynał się Rosie w czoło. Czuła się, jakby wciskano jej głowę do słoika.

– Jest za ciasny – poinformowała dziewczynę.

– Rozciągnie się.

Ekspedientka wyprosiła Rosę z kabiny.

– Nigdy nie sprzeciwiaj się modystce – powiedziała. – Ona ma intymny kontakt z twoją głową. To jak byś była niewierna swemu mężowi.

Nasłuchawszy się plotek o rodzinie Scarfiottich, Rosa pojęła jej aluzję.

– Jesteś z klasztoru, prawda? – zapytała ekspedientka.

Rosa zastanawiała się, skąd ta dziewczyna mogła to wiedzieć.

Potem przypomniała sobie, że signora Guerrini zadzwoniła do sklepu, żeby zapowiedzieć jej przyjście.

Ekspedientka wskazała Rosie drzwi.

– Ich ostatnia niańka była ładną Francuzką. Rozumiem, że po całym skandalu woleli kogoś bardziej… skromnego.

Skromnego? Zapewne była to mściwa uwaga za nieuczestniczenie w plotkach, ale Rosa i tak poczuła się dotknięta. Przypomniało jej to o „znajdzie” – tak nazywały ją uczennice klasztoru, kiedy tylko nie słyszały ich zakonnice. Rosa spojrzała na wiszący na stojaku ciemnoróżowy kapelusz. Pewnego dnia włożę taki piękny kapelusz, pomyślała. I udowodnię tej dziewczynie, że nie jestem taka „skromna”.

Znalazłszy się znów na via Tornabuoni, Rosa wstrzymała oddech. Musi się pośpieszyć: ma jeszcze kupić nowe buty i zostawić flet do naprawy. Markiz nigdy by jej nie wybaczył, gdyby nie zdążyła załatwić wszystkich spraw, szczególnie że dotyczyły tylko jej. Jednocześnie nie mogła się powstrzymać przed zerkaniem na piękne witryny sklepowe. Nie na futra ani wyroby skórzane – te napawały ją obrzydzeniem; wiedziała, z jakim cierpieniem wiązało się ich wytworzenie. Zakochała się natomiast w malutkich ażurowych kolczykach z turmalinem, które wypatrzyła na wystawie u jubilera, a także w rżniętym szklanym wazonie i ceramice we wzory w stylu raffaellesco, widocznych w oknie sklepu z wyrobami ze szkła. Zrozumiała, dlaczego zakonnice z Santo Spirito tak rzadko opuszczały klasztor i nigdy nie przeglądały się w lustrze. Ach, ta próżność! I Rosa dała się złapać w tę pułapkę. „Skromność” na pewno zostałaby uznana przez siostrę Maddalenę za cnotę, ale świadomość, że jest tutaj nikim, do głębi Rosę zraniła. Zatrzymała się na chwilę, aby pozachwycać się stołem ze szklanym blatem, wystawionym w witrynie sklepu Antyki i Meble Artystyczne Parigiego, a zobaczywszy szklany kolorowy wazon, nie mogła oprzeć się pokusie, żeby nie wejść do środka.

Sklep był ładnie urządzony, ściany pokryte tapetami zdobiły ryciny. Szafy wypolerowano na wysoki połysk, a na fotelach i sofach leżały piękne jedwabne poduszki. Obejrzawszy wyroby ze szkła murano, Rosa skierowała uwagę na stojący na środku sklepu kasztanowy stół. Napawała się bogatą mieszaniną zapachów: wosku, drzewa, kadzidła, lnu i kawy. W powietrzu nie było nawet odrobiny kurzu, co uznała za rzecz niezwykłą. W klasztorze meble i dywany zawsze pachniały stęchlizną.

Elegancko ubrany sprzedawca rozmawiał z kobietą o rumianej twarzy i jej przygarbionym mężem. Ekspedient był rosłym mężczyzną z wysokim czołem i głęboko osadzonymi niebieskimi oczami, charakterystycznymi dla Włochów z północy. Rosa podziwiała jego jasnoszary garnitur z gardenią w butonierce. Mężczyzna spojrzał w jej stronę i skinął głową.

– Za chwilę do pani podejdę, signorina.

I z powrotem odwrócił się do swoich klientów.

– Musicie państwo pomyśleć o zakupie tych krzeseł do pokoju gościnnego. Podkreślą charakter wnętrza, który staraliśmy się stworzyć – miał spokojny głos i przekonujący ton, co sprawiało, że wydawał się jednocześnie czarujący i stanowczy. Rosa próbowała rozszyfrować jego akcent. Wenecjanin? Ile mógł mieć lat? Pomiędzy dwadzieścia pięć a trzydzieści? Przedmioty, o których mówił, to dwa tapicerowane krzesła z oparciami w kształcie łabędzi i łukowato wygiętymi nogami.

Mąż klientki zamrugał, co było widać mimo okularów, z niechęcią suwając dłonią po krzesłach.

– Są bardzo ładne, signor Parigi, ale…

Rosa uświadomiła sobie swoją pomyłkę. Elegancki mężczyzna nie był sprzedawcą, tylko właścicielem sklepu. Jest młody, jak na kupca handlującego tak wytwornymi przedmiotami, pomyślała.

– Są wyjątkowe – powiedział signor Parigi, krzyżując ręce na piersi.

Kobieta pociągnęła nosem, przyglądając się krzesłom.

– Szukamy czegoś bardziej… nowoczesnego.

– Ale na tym polega cała sztuka – odparł signor Parigi.

– Żeby postawić w pokoju coś wartego uwagi, co równocześnie cechuje prostota stylu.

Mężczyzna pokręcił głową.

– Nie widzimy sensu w inwestowaniu w stare meble, skoro celowo poszukiwaliśmy najnowszych materiałów.

Signor Parigi zacisnął usta, lecz nadal pozostał uprzejmy.

– W takim razie zapraszam tędy – powiedział, prowadząc małżeństwo do dwóch skórzanych foteli.

Rosa wyczuła jego poirytowanie. W przeciwieństwie do jego klientów, on odznaczał się nienagannym smakiem. Marynarka leżała na nim idealnie, a z rękawów nieznacznie wystawały mankiety koszuli, podczas gdy garnitur klienta, choć uszyty z dobrej wełny, dosłownie na nim wisiał, a rękawy zakrywały kciuki. Jego małżonka schowała włosy pod kapeluszem, co zamiast wyszczuplić jej twarz, podkreśliło tylko worki pod oczami.

Rosa nie mogła powstrzymać się od obejrzenia tapicerowanych krzeseł, do których nabycia signor Parigi przekonywał owo małżeństwo. Zachwycając się ciemnymi słojami w drewnie, przebiegła palcami po łabędzich szyjach. Poczuła przechodzące przez jej dłoń drgania. Ujrzała las tropikalny nad brzegiem morza. Na drzewach skrzeczały kolorowe papugi. Dokoła niósł się odgłos ścinanego drzewa. Usłyszała śpiew w języku podobnym do jej własnego, aczkolwiek niezupełnie. Jej nozdrza połaskotał słodki zapach. Miała wrażenie, że przerzuca kartki historii. Na jednym z foteli pojawił się brodaty mężczyzna w królewskich szatach; na drugim usiadła młoda kobieta o pełnych melancholii oczach i opadających ramionach. Rosa zadrżała. Wcześniej miewała wizje zwierząt, ale nigdy ludzi. Kim oni byli? Mężczyzna położył rękę na głowie kobiety.

– Zostawię ci wolny wybór, ale odmowa sprowadzi nieszczęście na naszą rodzinę i na nasz kraj – powiedział.

Para rozpłynęła się w powietrzu. Serce Rosy biło jak oszalałe. Czuła, że zaraz pęknie jej głowa.

– To drzewo różane pochodzi z brazylijskiego lasu – powiedziała głośno. – Gdy je ścięto, miało ponad dwieście lat i było domem dla wielu ptaków. Krzesła zostały zrobione przez meblarza z Sardynii, który niczego tak nie kochał jak zapachu drewna, dotyku jego oleistej faktury i śpiewania podczas pracy. To są te same krzesła, na których Wiktor Emanuel siedział ze swoją ukochaną córką Klotyldą Marią w tysiąc osiemset pięćdziesiątym ósmym roku, kiedy to powiedział jej, że musi wyjść za odrażającego księcia Napoleona, aby zabezpieczyć przyszłość Włoch. Po zjednoczeniu kraju, gdy odnowiono prywatne apartamenty króla, krzesła zostały sprzedane pewnemu kupcowi.

Signor Parigi i para, którą obsługiwał, odwrócili się do Rosy z wyrazem zaciekawienia. Nie zdziwiłaby się, gdyby oskarżyli ją o czary albo oszustwo lub co najmniej wyrzucili ze sklepu. Zamiast tego oczy kobiety napełniły się łzami. Ruszyła w pośpiechu, żeby jeszcze raz przyjrzeć się krzesłom. Sprawiała wrażenie, jakby wyobrażała sobie każde słowo i gest, jakie padły podczas tej okropnej dyskusji pomiędzy córką, mającą wyrzec się swego szczęścia, a jej ojcem, który miał zostać pierwszym królem zjednoczonych Włoch.

– Agostino – zwróciła się do męża – Możliwe, że signor Parigi ma rację. Te krzesła mogą robić wrażenie.

Do kobiety dołączył jej małżonek z błyskiem chciwości w oczach.

– Dlaczego pan wcześniej nie poprosił swojej pomocnicy, żeby opowiedziała nam ich historię? – zapytał signora Parigiego. Rosa zastanawiała się, czy w tym momencie rozważa, jakie wrażenie owe krzesła zrobią na jego przyjaciołach i znajomych.

Nowo rozbudzone zainteresowanie tej pary klientów było tak nieoczekiwane, że signor Parigi potrzebował chwili, aby dojść do siebie.

– Oczywiście, że mam rację – powiedział, uśmiechając się i puszczając oko do Rosy. – Proszę spojrzeć tylko na zdobne zwieńczenie oparcia i przepięknie połyskujące łabędzie głowy.

– Kupujemy te krzesła – oznajmił mężczyzna.

– Bardzo proszę. Zapraszam tędy, załatwimy wszelkie formalności – odparł signor Parigi, prowadząc małżeństwo do swego biura na tyłach sklepu.

Następnie wrócił do Rosy, sięgnął do kieszeni i wsunął jej do ręki kilka banknotów. Była zbyt zaskoczona, żeby odmówić.

– Szukasz pracy? – zapytał, zatrzymując wzrok na jej twarzy. – Podałaś dokładny wiek tych mebli. Skąd jesteś tak dobrze zorientowana? Wyglądasz na nie więcej niż piętnaście lat.

Mężczyzna stanął tak blisko niej, że mogła podziwiać jego gładką cerę i wystające kości policzkowe. Czuła nawet cytrynowy zapach jego wody kolońskiej. Ucieszyła się, że ma na sobie nową sukienkę i kapelusz. Miała nadzieję, że nie zauważy jej drewniaków.

– Nie – odpowiedziała Rosa.

Signor Parigi się uśmiechnął.

– Nie szukasz pracy? Czy nie masz jeszcze piętnastu lat? To pierwsze czy to drugie? Jeśli poszukujesz pracy, zatrudnię cię od zaraz. Będziesz uroczą sprzedawczynią.

Rosa się zaczerwieniła. Poczuła nieznane jej wcześniej mrowienie w brzuchu. Nigdy nie znajdowała się tak blisko żadnego mężczyzny, a już na pewno nie tak atrakcyjnego, jak signor Parigi.

– Mam pracę – odparła Rosa; doszła do wniosku, że uznał jej opowieść o krzesłach za zmyśloną. – Muszę już iść. Jestem spóźniona.

Signor Parigi sprawiał wrażenie zdezorientowanego. Rosa domyśliła się, że zastanawia się, po co przyszła do jego sklepu, skoro nie szuka pracy, i byłby ją o to zapytał, gdyby nie musiał wrócić do klientów, zanim zmienią decyzję o zakupie. Uniósł brew i uśmiechnął się do niej, pokazując idealne zęby.

– Cóż, po prostu przyjdź tu jeszcze kiedyś – powiedział.

– Bez konkretnego powodu. Lubię ludzi, którzy znają się na meblach.

Twarz Rosy zapłonęła rumieńcem, nie śmiała spojrzeć sprzedawcy prosto w oczy. Łatwiej było cofnąć się do drzwi. Kiedy się przy nich znalazła, podniosła w końcu wzrok i zobaczyła, że signor Parigi przygląda jej się z rozbawieniem.

– Nie mam piętnastu lat – poinformowała go. – Mam piętnaście i pół.

Zaraz potem wybiegła na ulicę. Ten flirt kosztował ją cenny czas. Zdecydowała, że najpierw pójdzie do sklepu obuwniczego, a potem, w drodze do czekającego w samochodzie Giuseppe, zahaczy o warsztat instrumentów muzycznych.

Sklep obuwniczy wybrany przez markiza wyglądał ponuro w porównaniu ze sklepami, jakie Rosa widziała na via Tornabuoni. Na biegnących od podłogi do sufitu półkach leżały w stertach buty, a jedynymi dostępnymi kolorami były brązowy, czarny i granatowy. Rzecz jasna, że ubierano tutaj służbę. Chudy jak patyk sprzedawca był w tym samym wieku co Rosa. Starannie zmierzył jej stopy i odrysował ich kontury. Jego przyjazne zachowanie sprawiło, że Rosa się odprężyła.

– Jaką masz piękną stopę – powiedział. – Idealne wymiary. Drugi palec jest dłuższy od pierwszego, to atrybut kobiety niezależnej.

Rosa uśmiechnęła się szeroko. Zakonnice w klasztorze mawiały, że to świadczy o arystokratycznym pochodzeniu. Ale Rosa wiedziała, że takich cech się nie dziedziczy. Gdy była młodsza, sądziła, że będzie mogła rozpoznać swoją matkę po dłuższym drugim palcu u stopy. Teraz ten pomysł wydał jej się zabawny.

Sprzedawca zdjął z półek kilka pudełek i wybrał buty w czarnym i granatowym kolorze.

– Czy ma pan coś nieskórzanego i niezamszowego? – zapytała, obawiając się widoku jakiegoś biednego stworzenia, które będzie biegało po jej pokoju za każdym razem, gdy zdejmie buty. – Boję się podrażnienia skóry.

– Oczywiście – odpowiedział sprzedawca. – Sprawdzę, co mamy w magazynie.

Zniknął na chwilę, po czym wrócił z parą satynowych pantofli z gumowymi podeszwami. Przez górną część buta przebiegał ozdobny pasek. Były dużo ładniejsze niż tradycyjne trzewiki wystawione w pudełkach. Rosa zerknęła na metkę z ceną. Były też droższe.

– Nie martw się o to – powiedział sprzedawca. – Willa Scarfiottich ubiera u nas cały swój personel. Damy ci korzystny rabat.

Rosa przymierzyła buty. Pasowały jak ulał i były wygodniejsze od drewniaków. Przeszła się po sklepie; wydawały jej się tak lekkie, że mogłaby w nich tańczyć, jeśliby tylko potrafiła.

– Nie sądzisz, że markiz Scarfiotti będzie niezadowolony, że nie kupiłam tradycyjnego obuwia?

– Markiz go przecież nie będzie nosił, tylko ty – odpowiedział sprzedawca, a na jego twarzy pojawił się radosny uśmiech.

Jego zuchwałość była zaraźliwa. Rosa również nie mogła powstrzymać uśmiechu.

Dotarła do sklepu muzycznego na via Tornabuoni, mając jedynie kwadrans w zapasie, potem musiała wracać do Giuseppe. Była zła, że zasiedziała się tak długo w innych miejscach, ponieważ sklep muzyczny ją zauroczył. Pachniało tu kurzem, lakierem do drewna, pleśnią i starym mosiądzem. Jej nowe buty cicho stąpały po zniszczonej podłodze. Przechadzając się pomiędzy oszklonymi gablotkami, najpierw zauważyła rzadko spotykane skrzypce Stradivariusa, potem hiszpańską gitarę z namalowanym na niej słońcem. W pewnym momencie zatrzymała się, aby podziwiać wykładaną opalem mandolinę, i zauważyła stojącą w rogu pozłacaną harfę. Kątem oka spostrzegła, że coś się rusza. Na chwiejącej się biblioteczce leżał szary pręgowany kot. Zamrugała, na wypadek gdyby to była kolejna iluzja, a kot ziewnął i zwinął się w kłębek do snu. To prawdziwy kot, pomyślała z uśmiechem.

– Desidera, signorina?

Na tyłach sklepu znajdowała się lada; Rosa dostrzegła stojącego za nią starego mężczyznę. Za jego plecami widać było młodzieńca w fartuchu, siedzącego w warsztacie. Wymieniał korek w klarnecie.

– Sprzedawca poszedł do domu – powiedział stary człowiek, głaszcząc się po sumiastych wąsach. – Otwarty jest tylko warsztat.

– Przyszłam naprawić flet – powiedziała Rosa, kładąc na ladzie i otwierając futerał.

– Ach! W takim razie się przedstawię – odparł starszy mężczyzna. – Jestem Ernesto Morelli. Nadzoruję w tym sklepie naprawy.

Kuśtykając, podszedł do Rosy i wziął do ręki ustnik, żeby przyjrzeć się wgięciu.

– Nie powinno być trudności z naprawą – stwierdził signor Morelli, spoglądając na Rosę spod zsuniętych na czubek nosa okularów. – Potrzebujemy na to dwóch dni. Możesz przyjść po odbiór w piątek po południu?

Rosa nie rozstawała się ze swoim fletem od siódmego roku życia, kiedy to dostała go od zakonnic. Będzie za nim tęskniła, choć jeszcze nie odważyła się zagrać w willi – ze strachu przed wywołaniem u markizy ataku migreny.

– Mogę dopiero w przyszłym tygodniu.

– W takim razie dostarczy ci go mój pomocnik – powiedział signor Morelli, wskazując na mężczyznę w warsztacie. Otworzył szufladę w ladzie i wyjął notatnik. – Gdzie mieszkasz?

– Przysłał mnie tutaj markiz Scarfiotti – poinformowała mężczyznę Rosa. – Jestem guwernantką w jego willi, w Fiesole. Czy to za daleko?

Twarz signora Morellego zmieniła wyraz. Rosa zauważyła, że pomocnik w warsztacie odłożył klarnet i zaczął polerować waltornię. Była przekonana, że przysłuchiwał się ich rozmowie.

– Znam willę bardzo dobrze. Widziałaś bosendorfera w sali muzycznej? – po chwili wahania zapytał signor Morelli.

Po jego pełnym poważania tonie wywnioskowała, że nie mówił o pianinie, które stało we wnęce salki lekcyjnej i na którym grywały wraz z Clementiną – jednak tylko wtedy, gdy markiza spędzała popołudnie poza domem. Mówiąc o sali muzycznej, musiał mieć na myśli jedno z pomieszczeń odchodzących od sali balowej. Raz, gdy spacerowała z Clementiną po ogrodach, mignęły jej przed oczami dwuskrzydłowe przeszklone drzwi, którymi przechodziło się z ogromnej sali balowej do lodżii. W odpowiedzi na pytanie starszego mężczyzny Rosa pokręciła głową.

– Nigdy? – twarz signora Morellego zdradzała, że jego uprzejmość walczy z ciekawością. – To szkoda, bo jeśli lubisz muzykę, to właśnie ten fortepian jest jednym z instrumentów, które wydają najpiękniejsze dźwięki, jakie tylko można usłyszeć. Kiedyś stroiłem go dla siostry markiza, gdy dawała recitale. Ten fortepian perfekcyjnie współgrał z jej stylem – dramatycznym, głębokim i treściwym.

Wspomnienie o ciotce Clementiny rozbudziło w Rosie ciekawość.

– Stroił jej pan fortepian? – Rosie zostały dwie minuty na to, żeby dobiec do samochodu, ale chciała dowiedzieć się więcej o kobiecie, która była autorką przepięknej kolekcji miniatur znanych oper, a do tego jeszcze – jak się okazało – miała talent muzyczny.

– Zmarła zbyt wcześnie – ubolewał signor Morelli. – Ta śmierć zaskoczyła nas wszystkich. Miała żelazne zdrowie. Ale niespodziewanie jej mąż zginął w powstaniu w Libii. Może przyczyną był wstrząs po jego śmierci.

Signor Morelli dołączył do futerału bilecik i wypisał rachunek. Już miał go wręczyć Rosie, gdy znów się zawahał.

– Mówią, że markiz już nigdy nie doszedł do siebie po śmierci siostry i że nadal ją opłakuje.

Tym razem Rosa była pewna, że stary mężczyzna czeka na potwierdzenie lub zaprzeczenie swych domniemań, co wywnioskowała z jego uniesionej brwi. Kupcy z via Tornabuoni, których odwiedziła, zdawali się być żywo zainteresowani tym, co działo się w willi.

– Nie znam markiza zbyt dobrze – wyjaśniła Rosa.

– Jestem tam guwernantką dopiero od tygodnia.

Kątem oka zauważyła, jak młodszy mężczyzna odkłada waltornię. Nawet nie próbował ukryć ciekawości.

– A jak się ma biedny Giovanni? – zawołał do Rosy.

– Giovanni?

– Giovanni Taviani. Stróż. Wcześniej był zarządcą posiadłości…

U drzwi sklepu rozległ się dzwonek i do środka weszła kobieta ciągnąca w stronę lady chłopca ubranego w garnitur z krótkimi spodenkami. Chłopiec niósł skrzypce z rozbitym gryfem. Sprawiał wrażenie wyjątkowo zuchwałego.

– Przepraszam, signore – powiedziała po włosku kobieta, ale z angielskim akcentem. – To katastrofa. On jutro po południu ma egzamin z muzyki.

Signor Morelli skinął kobiecie głową i odprowadził Rosę do drzwi.

– Na piątek mamy do oddania trąbkę do Fiesole. Mój pomocnik weźmie też twój flet.

Rosa poczuła ulgę, gdy znalazłszy się na ulicy, spostrzegła, że Giuseppe już ją wypatrzył i manewrował samochodem, aby podjechać pod sklep. Poprawiła kapelusz, chcąc przywrócić krążenie w głowie, podczas gdy Giuseppe wjechał w boczną uliczkę, by mogła wsiąść. Kierując się w stronę samochodu, Rosa przeszła pod oknem sklepu muzycznego.

– Podejdę nie dalej niż do stróżówki – usłyszała głos pomocnika. – Ani kroku dalej. W czasach inkwizycji na terenie willi Scarfiottich spalono na stosie czarownice. Mówią, że tam straszy.

Nawiązanie do czarownic i willi przyprawiło Rosę o dreszcze. Przyśpieszyła kroku w kierunku samochodu i o mało nie potknęła się o siedzącą w bramie żebraczkę. Na jej połatanym fartuchu leżało owinięte w szmaty niemowlę. Dziecka miało zapadnięte z głodu policzki; Rosa odniosła wrażenie, że jego oczka spoglądają na nią z rozpaczą. Gdyby wtedy przed laty Wilk nie zaniósł jej do klasztoru, może czekałby ją ten sam los.

Kobieta wyciągnęła wychudzone ramię.

– Per favore, signorina?

1 Biblia Tysiąclecia, Prz 17,4, wyd. 4 popr., Pallotinum, Poznań, 2003.

2 Włoska bomboniera jest malutkim upominkiem zawierającym bilecik z datą uroczystości, której dotyczy.

3 John Milton, Raj utracony, przekł. Maciej Słomczyński., Wyd. Zielona Sowa, Kraków 2003.

4 Angielska pieśń ludowa.

5 Karol Marks, Krytyka Programu Gotajskiego, tłum. Antoni Bal, Książka i Wiedza, Warszawa 1972.